Israël, Libanon en de Hezbollah

Kfarkela

U dacht al: die Lendering, die is in Libanon, dat is dat land van die burgeroorlogen, waarom schrijft hij dáár nou niet over? Antwoord: omdat ik er al uitgebreid over heb geschreven (en wel hier) en omdat het voor een toerist in Libanon geen thema is. Begrijp me niet verkeerd, ik ontmoette hier mensen die niets van hun familiegeschiedenis willen weten omdat ze genoeg weten om niet méér te willen weten. En ik ontmoette deze week iemand die nog steeds in rouw is om een geliefde die in de jaren tachtig door een sluipschutter is vermoord.

Het beeld dat u in de westerse media krijgt, waarin Libanon steeds op de rand van een nieuwe burgeroorlog lijkt te staan, is echter ontzettend overdreven. Dat geldt trouwens ook voor de beeldvorming rond een land als Iran. Omgekeerd komt Nederland in het Midden-Oosten alleen in het nieuws met verhalen over drugs, prostitutie en belastingontwijking. Het is menselijk het extreme uit te vergroten en als representatief te beschouwen, maar de wereld is zo extreem niet als de media hem presenteren.

Desondanks loop je in Libanon regelmatig aan tegen de gevolgen van de burgeroorlogen. Afgelopen maandag reden we een eind langs de grens met Israël: een muur à la Berlijn, compleet met schilderingen (zie boven). Even verderop bestaat de grens uit prikkeldraad en stroomdraad. Her en der wachttorens. En het meest bizarre is dat als je over de grens kijkt, je de heuvels ziet liggen aan de andere kant van het Meer van Galilea: de Golanhoogte. Ik wil niet overdrijven, maar het doet me wat pijn dat de bewoners van twee landen die me allebei dierbaar zijn, het niet wat beter met elkaar kunnen vinden.

Tegelijk is makkelijk te begrijpen waardoor de verhoudingen, eufemistisch uitgedrukt, zo zijn verstoord.  Ter voorbereiding van een volgend stukje even een terugblik. Het is een samenvatting van wat u daar in wat meer detail kunt lezen en eigenlijk zou elke zin in die stukjes een nuancering moeten hebben. Het onderstaande is dus heel erg de grote lijn.

***

De staat Israël is ontstaan in 1948 en werd meteen aangevallen door de Arabische buurlanden. Die streden in de praktijk niet voor een Palestijnse staat, maar deden landjepik: Egypte bezette de Gazastrook en Jordanië de westelijke Jordaanoever. U leest er hier over.

Zoals bekend ontvluchtten de Palestijnen het oorlogsgebied. In 1967, toen Israël de westelijke Jordaanoever bezette, gebeurde hetzelfde nog eens. Een groot aantal ontheemden kwam terecht in Libanon en dat werd problematisch toen de PLO, in 1970 weggebombardeerd door en uit Jordanië, zich eveneens vestigde in Libanon en dat land begon te gebruiken als basis om Israël te beschieten. De aanwezigheid van de PLO deed de balans in het al bestaande Libanese conflict tussen maronieten en soennieten doorslaan in het voordeel van de laatstgenoemden. Dit vormde voor Syrië, dat de onafhankelijkheid van Libanon sowieso nooit had erkend, in 1976 aanleiding om zich eveneens in het conflict te mengen, de maronieten te gaan steunen en grote delen van het land te bezetten.

Dat was de situatie toen de PLO in 1978 een aanslag pleegde in Israël en zo de eerste van een reeks Israëlische acties in Libanon uitlokte. Israël rukte op tot aan de Litani, een rivier die even ten noorden van Tyrus in zee uitmondt. De campagne eindigde met de schepping van een VN-vredesmacht, UNIFIL. Die is er nog altijd. Vanuit de voordeur van het hotel in Tyrus waar ik dit zit te schrijven, kan ik het monumentje zien staan voor de gevallenen.

Tyrus, monument voor de gedode Unifil-soldaten

In 1981 veranderden de allianties uit de eerste ronde van de Libanese burgeroorlogen. Syrië, dat eerst de maronieten had gesteund, ging de PLO steunen, waarop de maronieten steun zochten in Israël. Het was duidelijk dat Libanon het strijdtoneel zou gaan worden van een oorlog van Israël en de maronieten tegen de PLO.

De directe aanleiding was een moordaanslag op een Israëlische diplomaat in 1982: Israël viel Libanon binnen. De Syriërs werden in enkele dagen teruggedreven en daarop begon het beleg van West-Beiroet, waar de PLO haar hoofdkwartier had. Ik heb deze week iemand gesproken die de beschietingen heeft meegemaakt en een afschuwelijk verhaal had over onder de vele mensen in te kleine ruimtes en over watergebrek.

In het oostelijke, christelijke deel van Beiroet sprak de Israëlische minister van defensie Sharon met de maronitische leiders. Die zegden toe dat de maronieten Israël zouden helpen bij de bezetting van het zuiden. Deze overeenkomst was een enorme vergissing: de druzen en de sji’ieten, die tot dan toe de Israëlische afrekening met de PLO hadden aanschouwd zonder partij te kiezen, voelden zich geschoffeerd en kozen vanaf nu partij tegen Israël. Met hulp uit Iran, dat zijn revolutie wilde exporteren, richtten de sji’ieten de Hezbollah op, de “partij van God”.

De belegering van Beiroet duurde twee maanden, kostte duizenden burgers het leven en eindigde met de aftocht van de PLO naar Tunis. Niet helemaal de definitieve uitschakeling van de PLO die Israël voor ogen had gestaan, maar toch een Israëlisch succes. Het enige wat Israël nog te doen stond was het benoemen van een marionet als president van Libanon: iemand die een vredesakkoord met Israël zou kunnen sluiten. Dat had Bashir Gemayel moeten zijn, maar hij werd nog voor zijn inhuldiging vermoord.

Daarmee was de Israëlische bezetting van Libanon doelloos geworden. De PLO was weliswaar verslagen, maar de voordien neutrale sji’ieten en druzen hadden zich tegen Israël gekeerd en er was geen zicht meer op een politieke oplossing nu er geen Bashir Gemayel was om Israël te geven wat het wilde. Nog erger was dat de maronieten wraak namen voor de moord op hun leider door tussen de 1000 en 2000 Palestijnen te vermoorden in de vluchtelingenkampen Sabra en Shatila.

Vanaf nu was het enige Israëlische doel het vermijden van een catastrofe. In de loop van 1983 trok het bezettingsleger zich dus terug tot Sidon, waardoor de maronieten de ruimte kregen om de druzen aan te vallen. Alsof de chaos nog niet groot genoeg was, mengden ook de sji’ieten zich nu actief in de strijd: bij een beruchte dubbele aanslag op de Franse en Amerikaanse hoofdkwartieren kwamen 241 Amerikaanse mariniers, achtenvijftig Franse parachutisten en twaalf burgers om het leven.

De verantwoordelijkheid werd opgeëist door de Islamitische Jihad, een mantelorganisatie van de Hezbollah. Die speelde ook een rol bij een sji’itische volksopstand en een reeks gevechten in zuidelijk Libanon, die Israël noopte zich opnieuw terug te trekken, dit keer tot op Tyrus. Israëls noordelijke campagne was uitgelopen op een mislukking: de posities van de PLO waren overgenomen door de veel beter georganiseerde Hezbollah, de gematigde Gemayel was dood, de goodwill die Israël altijd had bezeten was na Sabra en Shatila verdwenen en tot overmaat van ramp lag de reputatie van Israëls onoverwinnelijkheid aan gruizels. Een tactische overwinning was omgeslagen in een strategische nederlaag.

Israël bleef posities bezetten in het zuiden van Libanon. Na de burgeroorlogen laaide het geweld tussen Israël en de Hezbollah nog op in 1991, 1992, 1996 en 1999, tot premier Ehud Barak in 2000 de laatste Israëlische troepen terugtrok, zodat Hezbollah een rechtvaardiging minder had om Israël te beschieten. Toen Hezbollah in 2006 toch een actie ten zuiden van de grens uitvoerde, sloeg Israël vernietigend terug, maar het slaagde er niet in de volledige infrastructuur van de Hezbollah te vernietigen. En zolang de Hezbollah als doel houdt Israël te vernietigen en Israël aankondigt de Hezbollah een verpletterende slag te zullen toebrengen, is er weinig aanleiding tot optimisme.

***

Tot zover dit trieste verhaal. Ongetwijfeld zullen er wel weer mensen zijn die wat te zeuren hebben. Ik heb Amal, de falangisten en de Lebanese Forces niet vermeld! Ik heb niet het gewenste standpunt ingenomen over de PLO! Ik heb niet het gewenste standpunt ingenomen over Israël! Ik heb die sinistere Arafat niet genoemd! Ik heb die sinistere Begin niet genoemd! Ik heb niet aangegeven hoe verderfelijk de islam is! Ik heb niet aangegeven dat alles de schuld is van de zionisten!

Maar jongens en meisjes: ik zou het daar even niet over willen hebben. Alle discussies zijn namelijk herhalingen van zetten. Niemand heeft de laatste jaren zijn mening nog bijgesteld, dus al die vlijmscherpe commentaren dienen nergens toe – althans niet tot een betekenisvolle discussie. Ik houd deze blog bij omdat ik er plezier in heb, niet om de wereld te veranderen en niet als platform voor een dialoog tussen doven.

Ik schrijf binnenkort over het overwinningsmonument dat de Hezbollah heeft opgericht in Mleeta. Een monument waarvan ik nog niet goed weet wat ik ervan moet denken.

12 gedachtes over “Israël, Libanon en de Hezbollah

  1. Rutgerius44

    Goede samenvatting van de toestand in Libanon sinds 1948. Niet zo simpel om uit dit wespennest nog wijs te raken, zelfs na lezing van Fisk.

    Geen gezeur, maar aan je zin:

    Nog erger was dat de maronieten wraak namen voor de moord op hun leider door tussen de 1000 en 2000 Palestijnen te vermoorden in de vluchtelingenkampen Sabra en Shatila, had ik toch graag toegevoegd gezien: hierbij gefaciliteerd door de Israëli’s.

    Het is zoals je verzucht: in je voorlaatste paragraaf: C’est un dialogue de sourds!

  2. Marcel Meijer Hof

    De nuance: Ik ken een Joodse Mevrouw in Jerusalem die op verzoek van de Palestijnse autoriteiten socio-therapie geeft (of gaf, ik heb haar lang niet gesproken) aan jong volwassenen en ook weet ik van de situatie aan de Jordaan, waar de gewapende grensposten elkaar nauwlettend in de gaten houden maar wel het drinkwater delen, dat de een de ander makkelijk zou kunnen ontzeggen. Echter, “de geo-politeke situatie staat dat niet toe”…

    Ik ben blij Jona, dat je het verhaal weer eens op hoofdlijnen hebt samengevat. Sjalom-Salaam be upon you and upon these peoples.

  3. mnb0

    “U dacht al:”
    Nee, dat dacht ik niet. Maar ik weet uit eigen ervaring dat inwoners na een burgeroorlog het te druk hebben met wederopbouw en het leven weer oppikken om zich non-stop met de ellende bezig te kunnen houden. In Albina, Suriname, stonden in 1991 nog maar zes huizen overeind (ooggetuigeverklaring; ik ben er zelf geweest). De paar duizend mensen die er nu wonen rakelen dat niet op ten genoege van ramptoeristen. Uiteraard heeft de Surinaamse Burgeroorlog allerlei gevolgen gehad die tot vandaag doorwerken, maar dat staat er los van.

    “Dat geldt trouwens ook voor de beeldvorming rond”
    Suriname. Wat ik geleerd heb is dat iig de Nldse media alleen dat nieuws presenteren dat in de beeldvorming past zoals opgebouwd door diezelfde media. Erger nog – de talloze Nldse dominees (vooral inclusief de ongelovige) met hun zwaaiende vingertjes en hun onverdraaglijke eigendunk willen niets weten dat buiten deze beeldvorming past.
    Wat miij betreft is het dus jammer dat je een blogstukje aan de Libanese burgeroorlogen wijdt.

  4. eduard

    “Omgekeerd komt Nederland in het Midden-Oosten alleen in het nieuws met verhalen over drugs, prostitutie en belastingontwijking.” Niet gedacht dat ik zou terugverlangen naar de tijd waarin je het in het Midden Oosten meteen over voetbal moest hebben als ze merkten dat je uit Nederland kwam.

  5. Mohammed Boubkari

    Wat de 5000 jaar politieke geschiedenis van het M.O ons leert is dat politieke entiteiten komen en gaan. Staten die een mensenleven geleden niet bestonden zullen hoogstwaarschijnlijk over een zelfde tijdspanne niet meer bestaan. Syrië, Libanon, Jordanië, Irak, de zionistische entiteit etc. zijn niet meer dan een intermezzo in het al 5000 jaar komen en gaan van politieke entiteiten.

  6. Marius

    Marius
    I dacht het ook niet. We herinneren ons de burgeroorlog, maar die is allang voorbij. Syrie heeft zich waarschijnlijk terug getrokken uit de Bekavallei en Israel heeft ook geen eigen militairen meer op Libanese bodem. Tijd dus om eigen orde op eigen zaken te stellen en Beiroet weer de stad te maken die hij ooit was: het Parijs van het Midden-Oosten.
    Over Iran dit: nooit heb ik me meer welkom gevoeld dan (jaren geleden) in dit prachtige land.
    Wie de geschiedenis kent, vooral die na 1850, de great game, de Pahlavi-dynastie, Mossadeq enz. enz. zal verbaasd zijn over de gastvrijheid van Iranezen.
    Vergeten we niet dat velen van hen naar CNN, Fox enz kijken en heel goed weten wat in de wereld speelt. En wat doe je dan als de politie, die controleert op schotels op het dak, belt? “Dan doen we of we niet thuis zijn”.
    En over die drugs en prostitutie heb ik nooit gehoord. Wel over de wens van jongeren om in Amerika en Engeland te gaan studeren en, horend dat je uit NL komt, uiteraard ook in Nederland.\
    Gelukkig kunnen Nederlanders via alle reisbureau nu kennis maken met dit deel van de “as van het kwaad”, zoals Trump het na Bush weer ziet.

  7. jan kroeze

    Ik ben het eens met Rutgerius44, Jona spreekt over Maronieten, doch Israeliers worden niet genoemd. Ik heb zo van alles en nog wat bekeken op Wikipedia en ook daar komen de israeliers er niet goed vanaf (laat staan de anderen!) Verder is het zo dat ik altijd zeer voorzichtig ben met Wikipedia, dus hij/zij met de beste kennis mag het zeggen van mij!

    1. Er is destijds onderzoek gedaan door de Israëli’s zelf en later door de Verenigde Naties.
      Een goed overzicht biedt:
      https://www.globalresearch.ca/israeli-crimes-against-humanity-remembering-the-sabra-and-shatila-massacre/5545969
      Ik begrijp dat JL geen polemiek wil, daarin geef ik hem gelijk, maar ik vind dat er over de rol van Israël in de slachtpartij op z’n minst een vermelding had mogen staan. Ik had destijds een abonnement op Time, Le Monde en NRC en heb de berichtgeving op de voet gevolgd. Ik heb zeker niet de beste kennis over dit onderwerp, maar een ding is zeker; Israël heeft daar geen goede beurt gemaakt om een understatement te gebruiken.

  8. Ben Spaans

    Niet zo denigrerend, ‘jongens en meisjes’, we zijn allemaal volwassen hier met enige scholing die prima in staat zijn tot onderbouwde meningsvorming…😆

  9. Pim van den Berg

    De relatie tussen Libanese Shi’ieten en Iran is bepaald geen recent gegeven. Sinds Shah Isma’il bij zijn aantreden in 1501 besloot om van de shi’itische Islam de “staatsgodsdienst” van Perzië te maken (waarbij hij hoopte de invloed van de Ottomaanse Sultan, Kalief van de Soennieten, terug te dringen) en Shi’iten uit Libanon het voortouw namen bij de “bekering van de Perzen, is er sprake van een continue uitwisseling van personen en ideeën tussen de Iraanse en Libanese Sh’itisch geestelijkheid. Sommige bronnen geven zelfs aan dat de wereldlijke aspiraties van een deel van de Iraanse geestelijkheid die aanleiding waren voor de revolutie hun oorsprong vinden bij Libanese geestelijken. Mij lijkt het meer waarschijnlijk dat het de facto nastreven van “wereldlijk gezag” door m.n. Hezbollah geïnspireerd is door de gebeurtenissen in Iran. Een aardig boek over dit onderwerp vind je hier :http://www.ibtauris.com/books/humanities/history/regional%20%20national%20history/asian%20history/middle%20eastern%20history/distant%20relations%20iran%20and%20lebanon%20in%20the%20last%20500%20years

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s