Een paar dagen later plaatste ik hier een poll waarin ik vroeg naar wat u het interessantst vond aan de oude wereld. De uitkomst past goed bij al langer waarneembare trends, maar bood één verrassing. Daarover straks meer. Ik vond het daarnaast leuk dat zoveel mensen zeiden dat ze op mijn blog komen om, naast hun eigen voorkeuren, “buiten het eigen kringetje te lezen en te leren” (zoals mijn vaste correspondent RV het verwoordde).

Wat is de Oudheid?

Eén vraag: hebben andere culturen, andere werelddelen geen Oudheid? Antwoord: de Oudheid is de periode waarbij we, anders dan in de Prehistorie (waarvoor we alleen archeologisch bewijs hebben), geschreven bronnen hebben maar, anders dan voor de Middeleeuwen te weinig bronnen hebben om echt geschiedenisonderzoek te doen. Het is de periode tussen pakweg 3000 v.Chr. en 650 na Chr., of eventueel 800 in de westelijke periferie. Europeanen associëren zich traditiegetrouw met het Nabije Oosten, waar de Europese monotheïsmes wortelen, en het “klassieke” Griekenland en Rome.

Er is ook zo’n tussenperiode, zo’n Oudheid, in India, China en Precolumbiaans Amerika. In de jaren tachtig is wereldgeschiedenis als thema doorgebroken.noot Laat je niet wijs maken dat dit een recente ontwikkeling zou zijn. Dat is een academisch verkooppraatje.. Dus schrijf ik daar ook over, maar het heeft net iets minder mijn voorkeur. Die ligt bij de oosterse Bronstijd, bij het joodse christendom en bij de Late Oudheid. Ik zou die andere culturen echter in een komende enquête zeker mee kunnen nemen.

Eerste conclusies van de poll

Dan nu: de uitkomsten van deze poll. 673 mensen hebben in totaal 2019 voorkeuren uitgesproken.

Een eerste conclusie is dat de mensen die reageren, het christendom niet langer beschouwen als iets dat “anders” is dan de rest van de antieke wereld: de stroman die Geurt Henk van Kooten onlangs in een podcast omverschoot toen hij beweerde dat we het Nieuwe Testament net zo moesten lezen als andere antieke literatuur. Het gymnasiale aanbod is op dit punt echt aan revisie toe, dus maak de Handelingen van de Apostelen nou maar tot eindexamenthema.

Je kunt tegenwerpen: er zijn veel christenen die je blog lezen en die reageerden massaal op deze poll. Misschien, maar dat blijkt niet uit de vragen die ik ook krijg. Ik krijg veel mail, en heel uitgesproken reacties van behoudende christenen, maar in aantallen zijn ze niet opvallend.

Je kunt ook tegenwerpen: je schrijft nu eenmaal veel over het christendom. Anders gezegd: uw voorkeuren corresponderen met mijn aanbod. Als dat zo zou zijn, zou het christendom in de bovenstaande cijfers half zo populair moeten zijn als het Romeinse Rijk en het Laat-Romeinse Keizerrijk samen, want ik heb 1229 + 138 keer geblogd over het (Laat-)Romeinse Rijk, en 695 keer over het christendom. Maar dat is niet zo. De populariteit van het christendom in uw reacties zegt denkelijk meer over uw voorkeur dan over mijn aanbod.

De enorme populariteit van de stukken over de Late Oudheid (een derde plaats terwijl er slechts 138 keer over is geschreven) is ook opvallend en past bij een trend die ook Karwansaray Publishers heeft gesignaleerd.

Ik weet niet wat de populariteit van Methoden & Theorie wil zeggen. Daar gaan ook heel veel mail-vragen over. De mensen willen weten hoe oudheidkundigen weten wat ze weten. En die vraag komt van heel veel mensen, hoog- en laagopgeleid, man en vrouw, met een lage en een hoge informatiebehoefte, van alle gezindten, boeren, burgers en buitenlui. Of ze echter bij mij komen omdat ik het uitleg, of omdat ik belangstelling heb gewekt, of omdat archeologische bedrijven en universiteiten dit weigeren uit te leggen – dat weet ik niet.

Verdere conclusies

Je kunt ook een staatje maken waarin je de onderwerpen in historische volgorde plaatst, dus Prehistorie links en Late Oudheid rechts. (En dan laat je Methoden & Theorie eruit.)

Dit toont dat de belangstelling vooral zit bij het Romeinse Rijk en de Late Oudheid. In de linker helft is de aandacht voor de Bronstijd groter dan de IJzertijd/Archaïsche tijd, met Juda/Israël/Jodendom als uitbijter. Dit zal niemand verbazen.

Het derde staatje bevat de verrassing die ik zojuist noemde. Hier heb ik de traditionele verdeling aangenomen: het Nabije Oosten, Griekenland (Egeïsch, Archaïsch plus Klassiek) en Rome. Zeg maar de verdeling in het handboek van De Blois en Van der Spek. De vierde staaf toont jodendom en christendom samen, de vijfde toont Germanen en Kelten samen, en de zesde toont de Late Oudheid. Het opvallende is de geringe belangstelling voor Griekenland. Dat is verrassend en ik heb er geen verklaring voor.

Aanbevelingen

Ik beweer niet dat de cijfers van deze poll oersterk zijn. Er zit een element van subjectiviteit in de aangeboden thema’s en de namen. Wat zou er zijn gebeurd als ik de thema’s “Homeros en de Trojaanse Oorlog” of “Kelten, Germanen en Romeinen in de Lage Landen” had geïntroduceerd? Tegelijk: uw voorkeuren komen niet goed overeen met mijn aanbod en ik verbeeld me dat dit dus werkelijk iets zegt over uw belangstelling. Misschien zijn er daarom toch conclusies mogelijk.

Stel, u wil geld verdienen met de Oudheid. Dan is het advies: schrijf over het vroege christendom als Romeinse godsdienst en behandel de Late Oudheid. Daar zit de belangstelling.

Als u echter de mensen dingen wil tonen die ze nog niet weten, dan ligt Griekenland, vooral Archaïsch Griekenland, voor de hand. Daar, op het fascinerende grensvlak van klassieke talen en Mediterrane archeologie, is momenteel werk te doen.

Het ziet er niet best uit voor Libanon. Als u meer wil weten over dat geteisterde land, lees dan mijn boek. Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.