Een nieuwe aflevering van de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, met deze keer twee boeken.
Romeinse Rijk
Eerst maar eens een boek dat ik al een tijdje geleden heb gelezen: The Roman World from Romulus to Muhammad van Greg Fisher (2022). Het is een nogal traditioneel overzicht van de geschiedenis van – u raadt het al – het Romeinse Rijk. Volmaakt is het niet; de landkaarten hadden stukken beter gekund en de nadruk ligt wel erg op generaals en oorlogen. Grotemannengeschiedenis dus.
Zulke boeken krijgen tegenwoordig soms het verwijt dat ze het patriarchaat steunen en hoewel ik de ratio van die kritiek kan volgen, vind ik een veel fundamenteler probleem dat in dit boek de relatie tussen dieperliggende processen en oppervlakkige evenementen onderbelicht is. Een historicus moet in elk geval de feiten en oorzaken zo intersubjectief mogelijk presenteren; dat resultaat kan dan later een rol spelen in andere, meer politieke discussies.
Dat gezegd zijnde: er staat veel interessants in The Roman World from Romulus to Muhammad, ook omdat de selectie soms wat eigenzinnig is. Er is veel aandacht voor de Romeinse relaties met de Griekse wereld in de tweede eeuw v.Chr., een onderwerp dat er meestal wat bekaaid vanaf komt. Daar staat dan weer een betrekkelijk beknopte behandeling van de Punische Oorlogen tegenover. Opvallend is ook dat de Eerste Burgeroorlog (Sulla) meer aandacht krijgt dan de Tweede Burgeroorlog (Caesar). Zo blijft het boek verrassend en onderhoudend. De allergrootste troef is de zeer uitgebreide aandacht voor het oostelijke Middellandse Zee-gebied in de Late Oudheid. Daar ben ik superblij mee.
Fenicisch woordenboek
Momenteel werk ik met Hein van Dolen aan een boek over Filon van Byblos. Ik heb hem hier al eens genoemd: hij (ik bedoel Filon) was een Griekstalige Romein die een boek schreef over het oude Fenicië. De diverse lagen van de antieke religie en het spel met identiteiten zullen zeker aan bod komen, maar we hebben enige tijd geworsteld met het feit dat we geen meelezer konden vinden. Meestal heb ik daarmee in ons taalgebied niet zo’n moeite. Dat het nu wel zo was, illustreert dat Fenicië in ons taalgebied momenteel wat wordt verwaarloosd.
Daarom ben ik erg blij met het Phönizisches Wörterbuch van Stefan Bittner (2023). De titel dekt de lading maar gedeeltelijk, want het gaat niet alleen over het Fenicisch, maar ook over het Punisch, d.w.z. de Karthaagse variant van dezelfde taal. Fijn is dat het niet alleen Fenicisch-Duits is, maar ook Duits-Fenicisch. Bovendien bevat het boek enkele thematische woordenlijsten en een beknopt grammaticaal overzicht. Kortom: voor wie niet als filoloog zijn hele professionele leven in Semitische sferen verkeert, is dit boekje een prima hulpmiddel.
Dat eerste boek kost €217,99. Ik snap nu waarom je weleens donaties vraagt. 😉
Bij Amazon.nl kost een paperbackversie maar 43,05, de hardcover 132,25 en als e-boek (Kindle) 33,36.
Wat is ‘het patriarchaat’ überhaupt?
Letterlijk betekent het ‘vader-heerschappij’, niet die van ‘mannen’.
‘Grote mannengeschiedenis’ houdt geschiedenis nog een beetje interessant, verlies dat niet uit het oog…
Werkelijk? De biografie is de ultieme grote mannengeschiedenis – en bijna altijd vind ik die stomvervelend. Daarentegen vind ik het boek van Eric Cline over het einde van de Bronstijd razend interessant. En daarin draait het helemaal niet om grote mannen.
John Sugden schreef een tweedelige biografie van Horatio Nelson. Hoewel de kleine admiraal de eerste was om zichzelf een Grote Man te vinden (of tenminste heel zijn leven en bijwijle larmoyant naar deze erkenning te streven) is dit een fascinerend boek. Ik kijk er ook naar uit om over graaf de Ferraris te lezen omdat het boek belooft een beeld van de 18de eeuw te schetsen: https://www.lannoo.be/nl/carte-blanche
Vandaag las ik ‘Romeinse kruisiging’ van Ruben Van Wingerden uit. Het boek biedt gelukkig geen geweldporno, al moet je natuurlijk ook de concrete inhoud van de straf beschrijven. Ik waardeer de bronteksten in Latijn en Grieks in de noten en vond het een goed overzicht van de bronnen over kruisiging, al had er bij enkele meer achtergrond gemogen. De redactie van het boek had hier en daar beter gekund.
Uiteindelijk wel, als je maar diep genoeg gaat – Ramses III die Egypte weer bij de les brengt…
Daar gaat het boek van Cline ook uiteindelijk niet om.
Politieke (in de breedste zin) geschiedschrijving in de breedste zin houdt vaak de aandacht het beste vast
Een boek als 1177 is een ‘genre’ op zichzelf. Zo zijn er nog niet veel.
Zo intersubjectief mogelijk ? Waarom niet gewoon zo objectief mogelijk ? Dat objectiviteit nooit echt te bereiken is en wij altijd prooi zijn van intersubjectiviteit hoeft ons toch niet te weerhouden naar objectiviteit te streven. Ik vraag mij zelfs af of je als individu naar intersubjectiviteit kan streven, het lijkt mij meer een meta-constatering.
Dat lijkt me vooral een kwestie van semantiek. Ik heb met geen van beide uitdrukkingen moeite.
Huh, er is toch verschil tussen intersubjectiviteit en objectiviteit ?
Ik wil er nog even aan toevoegen dat niet alleen oudheidkunde maar ook wetenschapsleer, wetenschapsfilosofie en epistemologie wetenschappen zijn. Het gebruik van begrippen komt heel precies. In de oudheidkunde zijn brons- en ijzertijd ook verschillende begrippen wat niet wil zeggen dat er geen ruimte is voor discussie.