In een ontwapenende passage vertelt de Griekse onderzoeker Herodotos dat alle spelletjes, behalve het dammen, zijn uitgevonden door de Lydiërs.noot De Grieken, als intelligentste van alle mensen, zouden ledigheid natuurlijk nooit hebben uitgevonden.
Niet dat de Grieken hun neus ophaalden voor het spelen van spelletjes. Niets menselijks was hun vreemd. Van verschillende daarvan kennen we de regels, zoals van efedrismos, waarover ik al eens eerder schreef. Ook van kottabos, dat u hierboven ziet afgebeeld, kennen we de regels. Het kwam erop neer dat de speler de droesem die hij aantrof op de bodem van zijn wijnschaal, naar een afgesproken doel moest zien te werpen. Afgaand op de talloze afbeeldingen die ervan zijn, moest de speler blijven liggen op de bank waarop hij aanlag. De prijs, het kottabion, bestond uit een kleinigheid zoals gebak of kussen van de andere deelnemers.
Het spelletje is zeker niet door de Lydiërs bedacht, mocht u dat denken, maar komt uit Italië. Daar zijn althans de eerste afbeeldingen gevonden, zowel in Etruskische graven als op Grieks keramiek uit Sicilië. Kortom, het spelletje won eerst aan populariteit rond de Tyrrheense Zee voordat het ergens rond 600 v.Chr. naar het Griekse moederland werd geëxporteerd.
De afbeelding hierboven, de bodem van een drinkschaal, vertelt nog meer. De man verzucht “Leagros”. Die naam komt op wel meer afbeeldingen uit Athene en omgeving voor, meestal te dateren rond 510 v.Chr.; zijn schoonheid moet spreekwoordelijk zijn geweest.
Het grappige is dat het woord “Leagros” in spiegelbeeld is geschreven. De Grieken schreven doorgaans van links naar rechts, maar dit keer is het dus de andere kant op om aan te geven dat de hier afgebeelde man aan het woord is. Of er een diepere betekenis is – ik weet het niet. Misschien is deze man een versmade minnaar en verwerpt hij zijn verliefdheid zoals hij de droesem van zijn wijnschaal wegwerpt. Misschien hoopte hij als prijs op een kus van Leagros. Onze kennis van de oude wereld is weer eens te fragmentarisch – één scherf in dit geval – om de vragen te beantwoorden die wij willen stellen.
[Dit was het 468e voorwerp in mijn reeks museumstukken.]
Consuls en suffeten
De beslissendheid van Marathon
Ekbatana
De schilder begint de inscriptie vanaf de afgebeelde persoon, op een plaats waar ruimte is. Bij groepen vind je dus spiegelbeeld en links-rechts op één en dezelfde vaas. In dit geval is hij bij het hoofd begonnen. Of men dat bijvoorbeeld in de vierde eeuw nog zo deed weet ik zo niet.
Zo’n kamer moet er proper hebben uitgezien na een drinkgelag. De vrouw des huizes heeft zich hoofdschuddend teruggetrokken, een slaaf staat er uiterlijk onbewogen op te kijken maar denkt bij zichzelf: “En bibi mag het straks weer opkuisen…”