Het zal u niet zijn ontgaan dat Beiroet de afgelopen week is gebombardeerd en dat allerlei sji’itische doelen zijn getroffen. Ik ken de stad een beetje en heb Libanese vrienden. Ik volg het nieuws dus met belangstelling en bezorgdheid, al laten ze me weten dat zij en hun familieleden het goed maken.

Een tijdje geleden heb ik wat teksten over Libanon verzameld die ik hier in vertaling eens wilde aanbieden. Vandaag plaats ik dus maar eens een stukje uit Holidays in Hell (1988) van de onlangs overleden Amerikaanse journalist P.J. O’Rourke. Hij beschrijft het Beiroet van 1985, tijdens de Burgeroorlogen, met veel oog voor de absurditeit. En passant vermeldt hij dat de zuidelijke buitenwijken van Beiroet, waar ooit de soennitische middenklasse woonde, is overgenomen door sji’itische krakers. Dat is het deel van de stad dat afgelopen week onder vuur heeft gelegen.

***

Het Commodore-hotel

Sommige hotels in Beiroet zijn nog in bedrijf. Het beste is het Commodore in de wijk Hamra in West-Beiroet. Dit is het hoofdkwartier voor het internationale perskorps. Tijdens de gevechtspauzes zijn er voldoende kamers beschikbaar, maar als de gevechten hevig zijn, moet je Beiroet 20595 telexen om te reserveren. Onder het Commodore is een uitstekende schuilkelder, het personeel is vrolijk, efficiënt en probeert je terug te krijgen als je ontvoerd bent.

Er zit een papegaai in de bar van het Commodore die inkomend houwitservuur kan imiteren en ook de Marseillaise kan fluiten. Tijdens tien jaar burgeroorlog is deze bar slechts één keer aangevallen door de geheelonthouders van een sji’itische militie. Zelfs toen was het management gewaarschuwd, dus werden alleen wat flesjes Pepsi beschadigd.

Neem een kamer weg van het zwembad. Het is moeilijker om die kant van het hotel met artillerie te raken. De prijzen van de kamer liggen rond de $50 per nacht. Ze schrijven je drankrekening desgevraagd op als kosten voor de wasserette.

Beiroet

Op het eerste gezicht mist Beiroet charme. Het vuilnis is sinds 1975 niet meer opgehaald. De zee zit vol met rioolwater en in de branding drijft afval. Drink het leidingwater niet: er zijn weleens bloedzuigers uit de kraan komen. Elektriciteit is slechts af en aan beschikbaar.

Het is een lawaaiige stad. De meeste winkels hebben benzinegeneratoren op de stoep staan. De herrie daarvan wordt gecombineerd met onophoudelijk claxonneren, geweerschoten, luide Arabische muziek van cassetteverkopers, het geschreeuw van de bewoners en zo nu en dan een autobom. Gedurende de middag komen er vaak Israëlische straaljagers van over de zee, die op weg naar de Bekaavallei door de geluidsbarrière breken. Een dichte bruine walm van vuilnisbelten en uitlaatgassen bedekt de stad. De luchtvervuiling benadert waarschijnlijk een miljoen deeltjes per miljoen. Dit dempt echter de reukzin.

Er staan altijd taxi’s voor de deur van de Commodore. Ik vroeg een van de chauffeurs, Najib, om me de bezienswaardigheden te laten zien. Ik wilde het Nationaal Museum, de Grote Moskee, de Place des Martyrs, het Bois des Pins, de Corniche en Hotel Row bekijken. Misschien begreep Najib het verkeerd of misschien had hij zijn eigen ideeën over sightseeing, maar hij reed me naar de Groene Lijn. De vier doorgangen van de Groene Lijn waren bezet door het Libanese leger: de islamitische Zesde Brigade aan de ene kant, de christelijke Vijfde Brigade aan de andere. Hoewel ze onder gedeeld commando staan, richten ze hun wapens op elkaar, wat waarschijnlijk weinig goeds voorspelt voor de toekomstige stabiliteit in de regio.

Een verstandige reiziger neemt shirts of blouses met ruime borstzakken mee. Als je namelijk je paspoort uit je broekzak wil pakken, lijkt het teveel op het trekken van een pistool en dat maakt gewapende mannen nerveus.

Het zuiden

We gingen zes keer heen en weer over de Groene Lijn en reden toen de zuidelijke buitenwijken van Beiroet in. Dit gebied stond ooit vol flatgebouwen, waarin de islamitische middenklasse woonde. Die gebouwen werden verwoest door Israëlische luchtaanvallen tijdens de invasie van 1982.

Moderne constructietechnieken en moderne oorlogsvliegtuigen creëren een ander soort ruïne. Balkons, ramen en achtergevels vallen volledig uit elkaar. Vloeren van gewapend beton vouwen als jaloezieën en hangen aan stalen balken aan de betonnen geraamte van het gebouw. Of ze tuimelen neer als een gigantisch kaartenhuis. Shi’itische krakersfamilies wonen in de driehoeken en trapeziums tussen de gevallen platen. In dit deel van de stad heerst een vreselijk gebrek aan onwerkelijkheid.

Horeca

Downtown, op de Corniche, kun je nog lunchen in het St Georges Hotel, ooit het beste van Beiroet. Het gebouw is nu een verbrand omhulsel, maar de poolclub is nog steeds open. Je kunt hier zelfs tijdens de ergste gevechten waterskiën.

Ik vroeg de barman: “Maken de waterskiërs zich geen zorgen over het vuur van de sluipschutters?”

“Oh, nee, nee, nee,” zei hij, ”de sluipschutters zijn bewapend met automatische wapens. Die zijn niet erg nauwkeurig.”

Beneden aan de kade, ongerept tussen de ruïnes, serveert Chez Temporal prima eten. Een korte maar voorzichtige wandeling door een zwaar bewapende druzische wijk brengt je naar Le Grenier, ooit een chique maffialocatie, nu een rustig toevluchtsoord met voortreffelijke Libanese gerechten. Ernaast vind je bij Quo Vadis eersteklas Italiaanse gerechten. Geef wel een fooi aan de man die je onder schot neemt en aanbiedt je auto te bewaken.

Spaghetteria is favoriet bij de buitenlandse pers. De Italiaanse specialiteiten zijn goed en je hebt een spectaculair uitzicht op militaire patrouilles en nachtelijke schermutselingen langs het strand.

Byblos

Verderop langs de kustweg, vierentwintig mijl van Beiroet, ligt Byblos. Omdat de christenen zijn verdreven van het vliegveld van Beiroet, zijn de Falangisten maar begonnen vliegtuigen op de snelweg te laten landen. Verwacht daarom een file. Byblos gold in de Oudheid als de oudste stad ter wereld. Bij de haven ligt een Arabisch fort bovenop een Kruisvaarderskasteel dat is gebouwd met brokken Romeinse tempels die waren gebouwd over een Fenicische stad die was gebouwd op de fundamenten van een Neolithisch dorp. Het is nogal een hoop historisch vandalisme.

De oorlog heeft Byblos niet getroffen, behalve dan door te beletten dat iemand hierheen komt. We vonden een vriendelijke gids die patience zat te spelen in een hutje bij de ingang. Hij nam ons mee door de verlaten ruïnes en ratelde, met pauzes om te hoesten, een litanie af van keizers, rampen en afmetingen.

De Libanezen zitten boordevol kennis over hun verleden. Degenen die leren van de geschiedenis, herhalen die blijkbaar uit vrije wil.

***

PS

U hebt begrepen dat ik deze dagen extra blog over Libanon omdat het land, dat al rijk is aan problemen, er een oorlog bij krijgt. Mijn blogjes zullen de situatie daar niet verbeteren, maar u kunt dat wel. Als u wat kunt missen, doneer dan voor de zorg van de vluchtelingen: dat kan hier en daar. Ik weet toevallig dat dit project wordt geheroriënteerd om de displaced persons te helpen.