Alweer een petitie

On door Jona LenderinginPolitiek, Verbijstering, Wetenschap
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.

Even een meerstemmig blogje. Want ik ben het oneens met mezelf. Al tijden.

Eerste stem. Er wordt een oudheidkundige instelling bedreigd en er is een petitie. Opnieuw betreft het de universiteit van Cardiff en u leest er meer over op deze pagina, waar u ook uw handtekening kunt zetten.

U zegt: “alweer een petitie?” Ook vorige maand vroeg ik immers uw aandacht voor de bezuinigingen op de oudheidkunde. En in de tijd daarvoor waren er acties om de sluiting te verhinderen van de archeologische opleidingen in Leipzig en Helsinki, waren er acties voor het behoud van oude talen in Frankfurt, in Kingston en in (ook al) Cardiff. Verder waren er petities voor het museum in Ename, voor het behoud van geesteswetenschappen in Kent en voor de toekomst van de gymnasia in Denemarken. Uit eigen land herhaal ik de petitie voor het Keltisch in Utrecht.

Het is maar een selectie. Je hoeft geen profeet te zijn om te weten dat de bezuinigingen op oudheidkundige instellingen zullen voortgaan tot er niets resteert om te bezuinigen. Desondanks is uw handtekening geen vergeefse moeite. Het bedreigde schoolvak Grieks bleef behouden in Vlaanderen. Ik hoor ook goede verhalen over het voortbestaan van het museum in Ermelo.

Commentaar

Maar hier komt de tweede stem in dit blogje, het punt waar ik het met mezelf oneens ben. Ik zie te weinig échte oudheidkundige wil om te overleven. Men komt pas in actie als de bedreigingen concreet zijn. Terwijl er reële problemen zijn waar oudheidkundigen dagelijks mee te maken hebben. Het is alsof een fabriek met haperende machines pas over verbetering gaat nadenken als sluiting dreigt. Om twee problemen te noemen:

  • de wetenschappelijke opleidingen zijn te kort
  • het vakgebied komt voortdurend in het nieuws met trivialiteiten.

Die twee hangen samen. Journalisten kunnen het vak niet anders presenteren dan met trivialiteitjes, aangezien academici te kort worden opgeleid en het grote plaatje niet langer zien. Ik heb afgelopen jaren meerdere classici moeten uitleggen waarom de DNA-revolutie juist hun vakgebied kansen biedt en ik heb archeologen moeten vertellen wat historische taalkunde is. Akkoord, als blogger heb ik soms iets meer overzicht dan de hypergespecialiseerde onderzoekers, maar wat ik vooral zeggen wil: er zijn problemen te over, en er is weinig animo om iets te herstellen.

Actie?

Nu komt de derde stem. Academici voeren toch actie tegen het beleid van minister Eppo Bruins? Ben ik niet wezen demonstreren? Heb ik niet laatst mijn blog een dag op zwart gezet? Vertel ik er niet over als ik een cursus verzorg? Lees ik stukken als dit niet met belangstelling en instemming?

Terug naar de sceptische tweede stem. Die heeft twee tegenwerpingen. De ene: die acties zijn veertig jaar te laat. De afgelopen decennia hebben politici ontdekt dat er electoraal succes te behalen valt door de geesteswetenschappen aan te vallen.noot Wie niet verder kijkt dan de wijze waarop de oudheidkunde in het nieuws komt, begrijpt waarom. Omdat schoppen tegen de veronderstelde wereldvreemdheid zo lekker werkt, valt men inmiddels alle wetenschappen aan. De acties ter verdediging van de wetenschap komen dus te laat. De universiteiten hebben veertig jaar lang als konijnen zitten kijken naar de koplampen van de op hen af komende auto.

Andere tegenwerping: de actievoerders focussen op wetenschappers en politici, maar het draait om het electoraat. De aanvallen zullen doorgaan zolang de kiezer het belang van de wetenschap onvoldoende begrijpt. En de universiteiten staan juist hier zwak: niemand heeft ze gevraagd inzichten achter betaalmuren te verbergen, niemand heeft ze gevraagd open access te vertragen, niemand vraagt ze de discussie met de maatschappelijke organisaties uit de weg te gaan. In tegendeel. De actievoerders strijden vanuit een verloren positie en dat maakt – ik schrijf dit met nadruk – mijn respect des te groter.

Herstel

Ondanks dat respect zegt mijn tweede stem: de verdediging van de universiteit is niet de manier om de wetenschap te redden. En ook: wat we nu meemaken is geen sloop maar een klap tegen een instelling die van binnenuit vermolmd is. We moeten daarom niet nadenken over het behoud van de universiteiten, maar over een wetenschappelijk bestel dat het delen van informatie met de samenleving wél centraal stelt.

We zouden kunnen kijken bij musea. Omdat die al doen aan kennisoverdracht, hebben ze de wetenschap iets te bieden. Verder: pak het hyperspecialisme aan met nascholingscursussen waar classici leren wat de bioarcheologie voor hen betekent, waar archeologen het belang van taalkunde herontdekken, en waar journalisten vernemen dat oudheidkundigen inhoudelijker zaken hebben te bieden dan I.D.O.H.Z.O-tjes en archeologische vondsten.

Mijn eerste en derde stem zeggen: musea en echte nascholing veronderstellen expertise. En dus iets als een universiteit. Daarom zal ik petities blijven delen. Niet omdat ik geloof in bureaucratische, hyperspecialistische diplomafabrieken. Deze universiteit is een doodlopende weg. Maar om de wetenschap te herstellen, moet er iets zijn dat hersteld kan worden. Dus teken alle petities, ga demonstreren (agenda), en laat uw stem gaan naar politieke partijen die opkomen voor onderwijs, cultuur en wetenschap.

[De oudheidkundige wetenschappen zijn in de eerste plaats wetenschappen. Een overzicht van stukjes over het wetenschappelijk aspect, vindt u daar.]


Sapfo opnieuw
december 9, 2019

Kwakgeschiedenis: Daar is Colin Humphreys weer
oktober 30, 2017

Gepolitiseerde geschiedenis
september 17, 2019
Deel dit:

12 gedachtes over “Alweer een petitie”

  1. Karel van Nimwegen

    Je verwoordt mijn eigen ongemak. We moeten de protesten steunen, maar er is te veel verkeerd om carte blanche te geven.

  2. FrankB

    Je tweede stem heeft gelijk, Alleen heeft hij niets ter sprake gebracht dat stoppen met actievoeren rechtvaardigt.

    “Ik zie te weinig échte oudheidkundige wil”
    Schande over de betreffende oudheidkundigen. Ik teken niet voor hen, ik teken om het vak te behouden. En voor mezelf.

    “die acties zijn veertig jaar te laat”
    Beter te laat dan nooit.

    “de actievoerders focussen op wetenschappers en politici, maar het draait om het electoraat.”
    Dan dien je een betere strategie te ontwerpen. Ik help je er graag bij. Met je blog en je boeken boek je toch enig succes.

    “zolang de kiezer het belang van de wetenschap onvoldoende begrijpt”
    Het gaat niet alleen om oudheidkunde. Zie de recente ontwikkelingen aan de andere kant van de Grote Vijver, waar álle wetenschappelijke onderzoek de nek wordt omgedraaid. Deze protesten dienen dus een groter belang.
    Maar uiteindelijk komt het hier op neer. De strijd die we voeren mag hopeloos zijn, ik wil op mijn sterfbed kunnen zeggen dat ik mijn best heb gedaan. Dus ik teken niet om jou een plezier te doen. Ik teken omdat ik dat nodig vind, omdat ik pas ongemak zou ervaren als ik niets zou doen. En ik ga het je kwalijk nemen als je ermee ophoudt, want dan ben ik een belangrijke bondgenoot kwijt, al is het dan op een klein thema. De strijd die we voeren moet op alle fronten gestreden worden.
    De krachten die onze samenleving willen destabiliseren zien wetenschap als hun vijand. Dat alleen al is voldoende reden voor actie.
    Dat gezegd, de tweede stem schetst problemen die we niet kunnen negeren.

    1. FrankB

      Toen ze de oudheidkunde kapotmaakten
      deed ik niets.
      Ik ben geen oudheidkundige.
      Toen ze de sociologie kapotmaakten
      deed ik niets.
      Ik ben geen socioloog.
      Toen ze de psychologie kapotmaakten
      deed ik niets.
      Ik ben geen psycholoog.
      Toen ze de evolutietheorie verboden
      deed ik niets.
      Ik ben geen evolutiebioloog.
      Toen maakten ze mijn vak kapot.
      En er was niemand meer over om er iets tegen te doen.

      (Vrij naar Martin Niemöller)

      1. Simon Tom

        Jona, bedankt voor de hulp bij het inloggen. Ga alsjeblieft dóór met je interessante blogs!

  4. Thusnelda Wetering

    De universiteiten hebben inderdaad hun geloofwaardigheid volledig verspeeld en het is moeilijk sympathie op te brengen voor die instellingen.

    Wél voor WOinActie. Beter ten halve gekeerd.

    Ik weet niet of musea nog veel kunnen bieden. Maar dat is een ander thema.

    1. “Volledig” is een te groot woord, maar ze hebben hun prioriteiten niet op orde. Ze stellen onderzoek en onderwijs boven hun kerntaak: de overdracht. En ze stellen financiering boven wetenschapsbeleid. Dan ben je dus verloren. Als jij zelf niet je prioriteiten stelt, stellen anderen ze. De universiteiten hebben dat gewoon laten gebeuren.

  5. “Journalisten kunnen het vak niet anders presenteren dan met trivialiteitjes, aangezien academici te kort worden opgeleid en het grote plaatje niet langer zien. ”

    Dit is een non-sequitur. De drijvende kracht achter triviaal nieuws is niet zozeer het aanbod dat nuance tekort komt, maar de vraag die niet toegespitst is op nuance.

    Ik weet niet of je recent nog op het Internet was, maar de drijvende kracht aldaar is niet onze academie maar TikTok. Niet dat de academie dat fenomeen terzijde moet laten, of zich godbetert voor die kar moet spannen, maar “langere opleidingen” als oplossing, lijkt me – vergeef me – meer ijdele wens dan kundige gedachte.

    1. Rob Duijf

      ‘De drijvende kracht achter triviaal nieuws is niet zozeer het aanbod dat nuance tekort komt, maar de vraag die niet toegespitst is op nuance.’

      Wat is er nodig om die vraag naar nuance op te wekken? Ik doe zelf niks op TikTok, maar ‘if you can’t beat them, join them’. M.a.w. is het medium een geschikt instrument om die belangstelling te genereren?

      1. Dat weet ik niet zeker. Theoretisch zou ik zeggen: als weblogs bestaansrecht hebben om de geïnteresseerde burger te verlossen van de betaalmuur en hermetisch jargon, dan is dat wellicht ook zo voor videootjes van 10 seconden. Alleen zou ik niet weten hoe die te maken.

  6. Ik vrees dat wel degelijk iemand de universiteiten heeft gevraagd, open access te vertragen: de grote wetenschappelijke uitgeverijen namelijk, die de UBs handige kant-en-klaar-pakketten leveren, maar dan wel op bepaalde voorwaarden..

  7. Martin van Staveren

    Ik heb wel een exacte achtergrond, maar ik vind de geesteswetenschappen ook interessant. Tengels af van de klassieke wetenschap.

Reacties zijn gesloten.