Laatste loodjes

Schriftgeleerde met boekrol (Catacombe van Petrus en Marcellinus)

Ik heb de laatste dagen fijn kunnen doorwerken aan Israël verdeeld. Van de negen hoofdstukken zijn er 8¾ af. Ook het nawerk (dat bestaat uit een appendix over de bronnen, een overzicht van toegankelijke vertalingen en wat dies meer zij) is gedaan en ik heb de hele tekst van 95000 woorden nog eens nagelezen om haar op te poetsen. In de Koninklijke Bibliotheek heb ik twee dagen lang noten zitten verifiëren. Het is ontzettend intensief en ontzettend bevredigend werk.

Ik heb altijd meelezers, waaronder twee oud-leraren Nederlands. Het is namelijk absolute dwaasheid te denken dat je zelf alle vergissingen, slordigheden, blunders en ondoordachte formuleringen herkent. De mensen die opmerken dat mijn journalistieke stukjes anders van toon zijn dan mijn boeken, hebben in de gaten wat die neerlandici vermogen.

Lees verder “Laatste loodjes”

Schrijfwerk

printMijn boek over het ontstaan van het christendom en rabbijnse jodendom, Israël verdeeld, vordert gestaag. Vandaag heb ik eens een print laten maken om de hele handel eens rustig na te lezen. Dat is nooit een overbodige luxe, zelfs al heb ik enkele meelezers die me al voor honderden ondoordachte formuleringen hebben behoed. Zelf zie je weer andere dingen.

Zo zat ik dus vanmiddag op het terras van de Brakke Grond. Ik begon met de soep van de dag, ging verder met een tosti en nam na twee koppen thee nog een biertje. Toen was ik dertig pagina’s verder en was het tijd om er weer mee te stoppen. Stommiteiten kwam ik niet tegen, maar ik zal er nog hard aan moeten werken om het acceptabel te krijgen.

Israël verdeeld: slotzin

Het terras waar ik dit schrijf

Terwijl ik op Sicilië was, heb ik niet alleen mooie musea bezocht, langs ruïnes geslenterd, lekker gegeten, gesproken met mensen van een van de leukste reisgezelschappen die ik ken en voetbal gekeken, maar soms ook gewerkt aan mijn boek Israël verdeeld, dat nu snel af moet om nog in oktober in het Rijksmuseum van Oudheden ten doop te kunnen worden gehouden. Ik schreef onder meer het einde en werk momenteel, op Curaçao, aan twee halve hoofdstukken. Ik denk dat dit de, ietwat sentimentele, slotzinnen zullen zijn:

Lees verder “Israël verdeeld: slotzin”

Titel gezocht

Munt van Bar Kochba (British Museum, Londen)

Zoals de lezers van deze kleine blog weten, ben ik bezig met het schrijven van een boek over het scheiden der wegen tussen christendom en rabbijns jodendom. De werktitel is Israël hersteld.

Dat herstel ging overigens nooit zoals mensen het verwachtten. Het herstel van Israëls politieke autonomie, zoals beoogd door anti-Romeinse verzetstrijders, leidde tot het einde van het pluriforme jodendom en het onbeoogde herstel was het ontstaan van het rabbijnse jodendom. En degenen die Jezus volgden en meenden dat Israëls herstel zou bestaan uit de komst van het Koninkrijk Gods, constateerden dat in feite de christelijke kerk kwam te ontstaan.

Lees verder “Titel gezocht”

Vredesdividend

De toegang tot de tempel van Artemis in Gerasa
De toegang tot de tempel van Artemis in Gerasa

Zoals de trouwe lezers van deze kleine blog weten, schrijf ik aan een boek over het ontstaan van het christendom en rabbijns jodendom. Een tijdje geleden rondde ik een deel af dat ging over de Romeinse vazalkoning Herodes, waarin ik ook zijn bouwprojecten vermeldde. Strikt genomen staan ze buiten mijn betoog, maar ze zijn wel een nuttig anker voor de lezer, die wel het een en ander hiervan kan plaatsen: de Klaagmuur maakte onderdeel uit van de tempel (of beter, het tempelterras), Masada is min of meer spreekwoordelijk geworden voor compromisloos verzet en Caesarea is een geliefde toeristische bestemming.

De tempel in Jeruzalem was een fenomenaal project. Het terras, dat nog steeds een “landmark” is, werd in omvang verdubbeld, er kwamen indrukwekkende toegangspoorten en het terras werd aan drie zijden omgeven door mooie colonnades. Aan de vierde zijde verrees een enorme, drieschepige hal (een basilica, om de archeologische jargonterm te gebruiken).

Lees verder “Vredesdividend”

Mijn volgende boek

De Klaagmuur
De Klaagmuur

Ieder jaar komen honderdduizenden mensen naar Jeruzalem om de heilige plaatsen te bezoeken. Er staan altijd ontroerde mensen te bidden bij de Klaagmuur, een overblijfsel van de tempel die ooit het middelpunt vormde van het jodendom. Op loopafstand is de basiliek van het Heilige Graf. Ook hier zijn mensen soms diep door een historische plaats geraakt, zó diep zelfs dat incidenteel een pelgrim ten prooi valt aan het idee de messias te zijn. Ik weet dat dit ‘Jeruzalemsyndroom’ goed is voor een glimlach, maar ik vermeld het zonder ironie. Het gaat me erom dat we tot in onze ziel kunnen worden getroffen door gebeurtenissen van twee millennia geleden.

Dat is het mooie van geschiedenis: de ervaring contact te hebben met mensen uit het verleden. We gaan daarvoor naar musea, anderen bezoeken slagvelden en thuis kunnen we al geroerd zijn als we de brieven lezen van onze grootouders. Het contact met het verleden is prettig en de historische belangstelling behoeft daarom geen rechtvaardiging, evenmin als het bezoek aan een concert, het lezen van een roman of een boswandeling.

Lees verder “Mijn volgende boek”