Kansleer voor oude Mesopotamiërs

Tablet met een lijst van maan- en zonsverduisteringen. Het vermeldt onder meer de dood van de Perzische koning Xerxes (British Museum)

Een leuke vraag in de reageerpanelen: is ook bekend wanneer een voorspelling door Babylonische astrologen oudbakken zou zijn en niet meer geldig?

Antwoord: honderd dagen. Dus als er een maansverduistering was, verkeerden de gekroonde hoofden honderd dagen lang in gevaar. Het gevaar kon overal loeren, maar het gevaarlijkste moment was de verduistering zelf. Gelukkig kon op dat moment een tegenmaatregel worden genomen: de benoeming van een substituutkoning. Men had altijd wel een gevangene of een zwakbegaafde bij de hand die voor een dag of drie op de troon zat en daarna geëxecuteerd. Op die manier was het voorteken uitgekomen zonder dat de bestuurlijke continuïteit werkelijk in het gedrang was gekomen. De hovelingen van Darius III Codomannus hebben dit ook werkelijk beoogd – het valt althans af te leiden uit een passage in het geschiedwerk van Curtius Rufus – en tegen het einde van Alexanders regering hebben zijn Babylonische priesters het eveneens geprobeerd. Ik blogde er al eens over en laat het nu rusten.

Er is iets interessanters te melden. De astrologen hadden gelijk. Hun voorspelling was namelijk gewoon wáár.

De simpele waarheid is namelijk

  • dat het gevaar overal loerde
  • dat er nogal wat vorsten waren.

U kunt het zelf controleren. In de nacht van 29 op 30 november is er een maansverduistering en ik geef u op een briefje dat er in de daarop volgende honderd dagen, dus tot en met 9 maart 2021, wel ergens een koning dood gaat of een premier aftreedt. Dat geldt overigens ook als we de honderd dagen op een andere datum laten beginnen dan bij een maansverduistering. Door het grote aantal bestuurders en de lengte van de periode komt de voorspelling altijd uit. De maansverduistering is in feite irrelevant: in een periode van honderd dagen zijn er regeringswisselingen, altijd.

Wij herkennen het. Anno 2020 heeft iedereen wel een klein beetje verstand van kansleer. De Babyloniërs, de Assyriërs, de Perzen en de Macedoniërs waren heus niet dom, maar dit zagen ze niet.

15 gedachtes over “Kansleer voor oude Mesopotamiërs

  1. Frans

    De Amerikaanse verkiezingen zijn op 2 november… De nieuwe president treedt aan in januari, dat valt dus binnen 100 dagen na 20/30 november. Ik voorspel dat Biden wint!

  2. Dat klinkt positief. Maar ik voorspel dat, als het gebeurt, dat binnenslands zo’n enorme rotzooi geeft dat Biden de eerste tijd niet aan regeren toekomt. Hij zal eerst een halve of een hele burgeroorlog het hoofd moeten bieden. Mocht de blonde blaaskaak winnen dan wordt het grote voorbeeld van het westen een soort Turkije. Zoals het was zal het nooit meer zijn.
    De vraag is of ‘zoals het was’ nou wel zo ideaal was. Maar het was in ieder geval stabiel. Nu lijkt alles wankel.

    1. Rob Krabbendam

      [off topic] Het evenwicht in Amerika was altijd al wankel. Consequentie van het politieke systeem, de onderliggende ideologieën. Dat wij Amerika zien als het hoogtepunt van vrede en voorspoed is een erfenisje van de Bevrijding. Maar dat beeld is nooit correct geweest. [/off topic]

  3. *en ik geef u op een briefje dat er in de daarop volgende honderd dagen, dus tot en met 9 maart 2021, wel ergens een koning dood gaat*

    Het zal toch niet?

  4. Zo eenvoudig als Jona het voorstelt is het nu ook weer niet. De voorspellingen waren wel specifieker, b.v. bij volledige maansverduistering: de koning van Akkad (=Babylonië) zal sterven. De aard van de maansverduistering speelde een grote rol en bijkomende verschijnselen, zoals windrichting. Een bijkomend verschijnsel was de zichtbaarheid van Jupiter. Als bij een maansverduistering de maan verduisterde, maar Jupiter zichtbaar was, dan ging niet de koning dood, maar een hoge dignitaris. Die hulphypothesen werden waarschijnlijk ontwikkeld, wanneer een omen gefalsifieerd werd. Hé, de koning ging niet dood … Oh, dat komt natuurlijk omdat Jupiter zichtbaar was. Zo nam het aantal bijverschijnselen toe en in de Babylonische wereld leidde dit tot felle discussies. In brieven maakten ze elkaar uit voor prutsers.

    1. Voor zover ik denk te weten waren er diverse systemen. Het systeem dat je noemt is zo specifiek dat het de empirische test niet overleeft. Het is toch ook overgeleverd in de Ahu-tabletten? Ik denk dat de algemene regel wel geloofd werd, omdat die nooit weerlegd. Vandaar.

      Ik laat me graag corrigeren.

  5. Martin

    Dit gaat over triviale voorspellingen waarvan de kans op waarheid dicht bij 1 ligt. Ik voorspel dat er morgen wel iemand met pech langs de weg zal staan, en dat er vandaag minstens één persoon met COVID-19 wordt besmet.

    Overigens, waarom hebben Trump en zijn vrouw nu opeens een Covid infectie, zo kort voor de verkiezingen volgende maand? Cui Bono?

    1. Rob Krabbendam

      Even ervan uitgaande dat iemand ervan profiteert – opzettelijk of bij ‘toeval’ – valt helemaal niet in te schatten of dat wel écht zo is. Biden profiteert? Als je ziet hoe giftig de social mediacampagne van Team Trump is, en je bedenkt hoe verslaafd wij inmiddels zijn aan de negatieve nieuwsspiraal van social media, hoeft Trumps afwezigheid op partijbijeenkomsten helemaal niet te betekenen dat Biden een grotere kans op winnen maakt. Ben ik bang.

      Maar ik ga er niet vanuit dat deze besmetting opzettelijk is. Hij is onvoorzichtig en is omgegaan met mensen die onvoorzichtig zijn. Ik denk dat ook hierbij hele gewone, rationele kansleer om de hoek komt kijken?

      1. Martin

        Ja, dat is ook zo. Ik gaf even een voorbeeld van de waarschijnlijkheid van een hypothese. Ik hoorde al dat de praktijk in het Witte Huis zeer onvoorzichtig was. En als een besmette Trump bij zijn vrouw in bed ligt, dan is de kans op besmetting van zijn vrouw behoorlijk hoog, zelfs als social distancing in acht genomen wordt. Dat Cui Bono zie je tegenwoordig wel vaak op het Internet; mensen die zaken geloven zonder enige empirische basis. Aan de andere kant hebben we recentelijk ook de Navalny vergiftiging gezien, terwijl Navalny in Rusland een stoorzender is.

  6. Zananga Senden

    Kan me voorstellen dat zo’n voorspelling ook sommige vijanden van de heerser aanmoedigde nu een aanslag te plegen.

  7. Otto Cox

    Wat mij intrigeert bij dat Ahu-tablet is de uitspraak dat de nieuwe koning 8 jaar zou regeren. Dat kwam in het geval van Alexander heel behoorlijk uit…

Reacties zijn gesloten.