In het jaar 305 v.Chr. sloeg een van de opvolgers van Alexander de Grote, Demetrios de Stedendwinger, het beleg op voor de stad Rhodos. De daarop volgende blokkade is in detail beschreven en zo weten we dat de belegeraars allerlei machines inzetten, zoals een verrijdbare belegeringstoren van veertig meter hoog. De stad wist de belegering echter te weerstaan en na vele maanden kwamen de twee partijen een compromisvrede overeen.
De Kolossos van Rhodos
Demetrios liet de belegeringstoren achter en de Rhodiërs smolten de metalen beplating om. Vervolgens gaven ze architect Chares van Lindos de opdracht om van het metaal een enorm standbeeld te maken van de god die de stad had beschermd: Helios, de zonnegod. Veertien jaar later, in 290 v.Chr., was het voltooid. Het was ruim dertig meter hoog en stond op een sokkel van tien meter, dus het geheel was even hoog als de belegeringstoren. Het opschrift op de sokkel is overgeleverd:
Voor jou, Zon, hebben de bewoners van Rhodos deze bronzen Kolossos, die de Olympos kan evenaren, opgericht, toen ze de kustwateren tot bedaren hadden gebracht en hun vaderland konden versieren met de buit van hun boosdoeners.
De Kolossos – in het Grieks een leenwoord uit een ons onbekende taal – was niet uniek. De Grieken kenden soortgelijke grote beelden uit Egypte. Dat van Ramses II in Memfis was bijvoorbeeld elf meter hoog (eens zo hoog als Michelangelo’s David). Er waren ook al eerder Griekse plannen geweest voor megasculptuur. Een stroopsmeerder had weleens voorgesteld de berg Athos om te bouwen tot een beeld van Alexander de Grote. Alleen, dat monument voor de Macedonische koning kwam er nooit en de Helios van Rhodos was dubbel zo groot als die Egyptische joekels. De Kolossos van Rhodos overtrof alles en gold niet zonder reden als een van de zeven wereldwonderen.
Impact
Het kreeg navolging. Rond 54 na Chr. maakte een Griekse kunstenaar genaamd Zenodoros in de Auvergne, misschien op de Puy de Dôme, een soortgelijk beeld van de god Lugh, de Gallische zonnegod die de Romeinen ook wel gelijkstelden aan hun Mercurius. Het werk moet tien jaar gekost hebben, waarna Zenodoros het nog eens mocht overdoen: een beeld van keizer Nero, te plaatsen in het vestibulum van het Gouden Huis. Zenodoros werkte er opnieuw vrij lang aan en voltooide het pas ten tijde van keizer Vespasianus. Het hoofd kreeg de trekken van diens zoon Titus.
Tweemaal Apollonios
We hebben geen afbeeldingen van de Kolossos van Rhodos. Desondanks is bekend dat het beeld stond naast de ingang van de haven, ongeveer zoals het Vrijheidsbeeld in New York. Moderne afbeeldingen waarin het beeld als een poort in spreidstand over de toegang staat, zijn onjuist.
Lang heeft het enorme beeld echter niet gestaan. Polybios vertelt dat het monument instortte bij een aardbeving in 227/226 v.Chr. De afbeelding van Rhodos op het Romeinse mozaïek uit Haïdra toont dan ook geen groot standbeeld, hoewel het van andere steden wel opvallende architectuur weergeeft, zoals de baetyl van Pafos.
Maar nu is er iets geks. In zijn geschrift over de charismatische wijze Apollonios van Tyana, die leefde in de eerste eeuw na Chr., vertelt de Grieks-Romeinse schrijver Filostratos dat toen Apollonios
het beeld van de Kolossos naderde, zijn leerling Damis hem vroeg wat hij als groter beschouwde dan dat beeld. Hij zei: “Een man die eerlijk en op de juiste wijze naar wijsheid streeft.”
Maar het beeld was er dus niet meer. Wat zagen Apollonios en Damis? Eén oplossing is dat de anekdote gaat over de resten van het beeld. De Rhodiërs toonden die aan toeristen. Ook is wel geopperd dat het gaat om een ander groot beeld. Er is namelijk wat begripsinflatie geweest en elk beeld dat dubbel zo groot was als een mens, schijnt kolossos genoemd te zijn. Zelf denk ik dat het gaat om een persoonsverwisseling: Filostratos kende een bon mot, maar realiseerde zich niet dat het afkomstig was van de dichter Apollonios van Rhodos en schreef het toe aan Apollonios van Tyana.
Enfin, dit is natuurlijk geen kolossaal probleem.
Zelfde tijdvak
C01 | Constantijn wordt keizerfebruari 29, 2024
Maximinus de Thraciërmaart 11, 2020
Een Macedonisch-Babylonische stad: Seleukeiaoktober 21, 2021
Je plaatst bij Appolonios van Rhodos een link naar Livius.org. Daar valt dit te lezen:
“There is a big difference with Homer, however: Callimachus’ heroes and heroines are, from a psychological point of view, more complex and credible.”
Moet dat niet zijn “Appolonios’ heroes” ?
En daarnaast was de Kolos ook nog eens het begin van de carrière van Sergio Leone als filmregisseur.
Je stelt:
“Kolossos – in het Grieks een leenwoord uit een ons onbekende taal ”
Daar zou ik graag wat meer over horen!
Dit kwam ik tegen over de Phrygische stad Colossae:
“More recently, in an interpretation which ties Colossae to an Indo-European root that happens to be shared with the word kolossos, Jean-Pierre Vernant has connected the name to the idea of setting up a sacred space or shrine. “
Kijk eens: https://mainzerbeobachter.com/2023/01/27/het-pre-grieks/