Gelderland: Velp

[Vandaag bestaat de Mainzer Beobachter vijftien jaar, en ik plaats vijftien blogjes over vijftien voorwerpen uit de vijftiennoot Vandaag zijn Holland en Vlaanderen elk weer één gewest. Nederlandssprekende provincies.]

Velp

Zo’n veertig jaar geleden was in Nijmegen – en ik denk dat dat nog is geweest in het oude Museum Kam – een expositie over archeologische schatten die echt schatten waren. Dus kostbare voorwerpen die waren begraven omdat ze een grote en blijkbaar bedreigde waarde vertegenwoordigen. Hoewel de archeoblabla niet moe wordt n’importe welke vondst aan te duiden als schat, zijn slechts enkele vondsten werkelijk zo te typeren.

Eén daarvan is de schat van Velp, die bestond uit vijf gouden medaillons, waaronder bovenstaande van keizer Honorius (r.395-423), een halsring, munten, armbanden en een ketting. Ze is in 1715 gevonden maar we weten niet voldoende over de exacte omstandigheden. Dat maakt de interpretatie lastig. De datering is ook niet makkelijk, want er is ook een medaillon van Galla Placidia, die tussen 417 en 450 erg invloedrijk was. Een datering van de muntschat tussen 425 en 450 is plausibel, maar eerder is eveneens mogelijk, en later kan ook.

De bewoners van het toenmalige Velp worden vanouds als Franken geïdentificeerd, waarbij de aanname is dat mensen aan de overzijde van de Rijn buiten het Romeinse Rijk woonden, en dus geen Romeinen konden zijn. Dat veronderstelt dat de Rijn een grens was, en die veronderstelling is gebaseerd op de aanname dat het Imperium Romanum een territoriaal begrensde staat zou zijn geweest. Dat is negentiende-eeuws gedacht. Een imperium is een invloedssfeer, en afhankelijk van de kracht van de Romeinse regering kon die invloed groot of klein zijn en zich tot over de Rijn uitstrekken of niet eens tot aan de Rijn reiken.

Was dit goud bedoeld voor een lokale leider, Frankisch of anders, in dienst van Rome? Het kan. Of is dit het spaargeld van iemand? Het kan ook. Onduidelijkheid dus, maar bovenstaand medaillon is wel gewoon mooi. En steeds als ik er een foto van zie, denk ik terug aan het moment dat professor Wim van Es ons studenten daarmee kennis liet maakten.

[Dit was het 545e voorwerp in onze reeks museumstukken. Als u deze blog waardeert en wat geld kunt missen voor het dekken van de kosten, dan wordt uw bijdrage gewaardeerd.]