[Tweede van drie blogjes over Cilicië, het zuiden van het huidige Turkije; het eerste blogje las u hier.]

Een nieuw koninkrijk

In 612 v.Chr. veroverden de Babyloniërs en de Meden de Assyrische hoofdstad Nineveh. Hilakku, zoals Cilicië op dat moment nog heette, herwon meteen zijn onafhankelijkheid. Vanuit de hoofdstad Tarsos regeerde de Syennesis, zoals de vorst werd genoemd, over zowel het vlakke oosten als het bergachtige, rauwe westen en noorden. De titel van de heerser is de Griekse weergave van het Luwische suuannassaì, wat zoiets wil zeggen als “aan de hond gewijd”. Zoals u al vermoedde heeft het niet ontbroken aan speculaties over de betekenis.

De Griekse onderzoeker Herodotos van Halikarnassos vermeldt de eerste ons bekende Syennesis. Die zou, samen met ene “Labynetos” uit Babylon (waarschijnlijk de latere koning Nabonidus), in 585 v.Chr. als neutrale bemiddelaar de onderhandelingen hebben geleid over een vredesverdrag tussen enerzijds koning Alyattes van Lydië en anderzijds Kyaxares, de leider van de Meden. (Misschien herinnert u zich mijn blogje, twee maanden geleden, over de vreemde veldslag tussen deze twee volken.) De vermelding van deze Syennesis bevestigt dat Cilicië rond 585 onafhankelijk was en niet behoorde tot het Babylonische Rijk van koning Nebukadnezar.

Deze Syennesis werd opgevolgd door iemand wiens naam we kennen, ene Appuašu, die in 557/556 een Babylonische invasie wist te pareren. Ik heb weleens gelezen, maar herinner me niet waar, dat Neriglissar van Babylonië deze aanval nodig achtte omdat Cilicië inmiddels een vazal van de Meden zou zijn geworden, maar volgens mij is dat pure speculatie.

Perzische periode

Het is zeker dat in de Perzische koning Cyrus de Grote in 547/546 v.Chr. campagne voerde in de landen ten westen of noorden van de Tigris. Helaas is onze bron, de Naboniduskroniek, niet zonder problemen. Het is mogelijk maar niet echt bewezen dat Lydië het doelwit was, waar Cyrus op zeker moment koning Kroisos heeft verslagen. Hoe dat ook zij, de Perzen hadden belangstelling voor Anatolië en Cyrus heeft ook Cilicië toegevoegd aan zijn gebieden. De Syennesis bleef aan de macht: de titel van de Perzische koning was immers “koning der koningen”, dus lokale koningen moesten vooral blijven zitten. Een interessant gegeven is dat de Babylonische bronnen na 545 geen geïmporteerd Cilicisch ijzer meer noemen, wat de indruk wekt dat er geen handelscontacten meer waren.

We slaan een Syennesis over en komen bij de volgende heerser van Cilicië, die in 481 v.Chr. het twijfelachtige voorrecht had dat de Perzische koning Xerxes zijn land uitkoos om een groot leger te verzamelen om Griekenland aan te vallen. In het volgende jaar was deze Syennesis een van de admiralen van de Perzische marine.

Leven in Perzisch Cilicië

We weten het een en ander over het Perzische bestuur. De Syennesis resideerde nog steeds in Tarsos, waar vrijwel zeker ook een Perzisch garnizoen was gelegerd. Ook elders waren militaire bases, meestal langs de kust. Hoewel Cilicië een eigen vorst had, betaalde het tribuut: elk jaar 360 paarden en 500 talenten zilver. Althans, dat vertelt Herodotos. De kanselarijtaal was Aramees; het Luwisch raakte steeds meer in onbruik.

De relaties tussen de Cilicische stedelingen en de bewoners van de westelijke en noordelijke bergen waren niet altijd vriendelijk. De mensen op de vlakte waren immers landbouwers en dus sedentair, terwijl de bergbewoners met hun kuddes rond trokken. We weten van enkele conflicten.

De oude heiligdommen bleven in gebruik. Een van de belangrijkste was dat te Kastabala; het was gewijd aan een moedergodin die de Grieken aanduidden als Artemis Perasia terwijl de rest van de wereld haar Kybele noemde. Een ander heiligdom was dat van Mazaka, waar mensen het heilige vuur vereerden – een gebruik dat Iraans kan zijn. Een derde cultusplaats was het orakel van Mallos.

Grieken en Macedoniërs

Aan het einde van de vijfde eeuw v.Chr. raakte de toen regerende Syennesis betrokken bij een burgeroorlog tussen de Perzische koning Artaxerxes II Mnemon en zijn broer Cyrus de Jongere. Ik blogde al eens over de opmars van Cyrus en zijn Griekse huurlingen richting Mesopotamië. Toen Cyrus naderde, was de Syennesis gedwongen partij voor hem te kiezen. Na Cyrus’ nederlaag, ergens in de buurt van Babylon, was de positie van de Syennesis onhoudbaar geworden en veranderde Cilicië in een gewone Perzische satrapie.

In de zomer van 333 v.Chr. trok de Macedonische koning Alexander de Grote door Cilicië. Ik heb daarover al geblogd en laat het nu liggen. Wel noteer ik dat Alexanders gouverneur, een zekere Balakros, opdracht had om de bergbewoners te onderwerpen. Dat lukte hem niet. De groep die bekendstaat als de Isauriërs zou nog eeuwenlang een rol zou spelen.

[Wordt vervolgd]