Oudheidkundig DNA-onderzoek

Glazen hanger uit Karthago: er is evident uitwisseling van voorwerpen tussen de Levant en Tunesië, maar was er ook migratie? (Musée national de Carthage)

Het vijfde nummer van uw favoriete oudheidkundige tijdschrift nadert zijn voltooiing. Het thema is de Griekse sportcultuur, maar er is desondanks geen reden voor paniek. Natuurlijk, de sportprogramma’s op TV zullen weliswaar ook deze zomer gemakzuchtig items hebben over de antieke Olympische Spelen (“we moeten deze maand ons percentage cultuur nog halen”), maar juist daardoor kan het tijdschrift van die ellende afzien. Ancient History Magazine biedt daarom de Pythische Spelen, de Nemeïsche Spelen, de Isthmische Spelen, de lokale spelen van Rhodos en de laatantieke festivals in Antiochië. De Griekse festivals zijn veel breder, gevarieerder en interessanter dan je zou denken – zoals de Oudheid veel breder, gevarieerde en interessanter is dan een verplicht cultureel variéténummer ter onderbreking van de sport.

Verder zijn er stukken over Ovidius, over de Laokoöngroep, dendrochronologie en het ontstaan van de Stoa. Tot slot zijn er twee stukken over het DNA-onderzoek: een ervan biedt, om het zo te zeggen, een overzicht van de eerste vruchten van deze betrekkelijk jonge wetenschap, het ander gaat over het Indo-Europese vraagstuk, dat enkele jaren geleden door DNA tot een oplossing is gebracht.

Lees verder “Oudheidkundig DNA-onderzoek”

Ancient History Magazine

Omslag van AHM 3
Omslag van AHM 3

Een nieuw tijdschrift over de oude wereld – is daaraan behoefte? Hebben archeologen, classici en archeologen nog niet genoeg tijdschriften? Ik denk van niet. De tijdschriften beperken zich tot archeologie, klassieke literatuur en geschiedenis. Ancient History Magazine wil een tijdschrift zijn over de Oudheid.

***

De Oudheid is interessant. Zo kleurrijk als het tijdvak is, zo gevarieerd is het bewijsmateriaal. De Oudheid is ook belangrijk – of beter, het denken over de Oudheid is belangrijk. De intellectuele geschiedenis van Europa kan voor een flink deel worden verklaard vanuit de klassieke traditie: het feit dat men de ene keer bewust aansluiting zocht bij de oude wereld (“receptie”), er de volgende keer tegen polemiseerde (zoals tijdens de Wetenschappelijke Revolutie) en even vaak de antieke gewoontes onbewust voortzette (“continuïteit”). Het is dus begrijpelijk dat het grote publiek belangstelling heeft voor de Oudheid. Veel belangstelling.

Lees verder “Ancient History Magazine”

Ancient History Magazine

Het Pergamonaltaar (Berlijn)
Het Pergamonaltaar (Berlijn)

Even iets heel anders. Het derde nummer van ieders favoriete oudheidkundige tijdschrift, Ancient History Magazine, is zo’n beetje klaar. Het thematische deel gaat over Pergamon, met artikelen over onder andere stadsplanning, de bibliotheek, het beroemde altaar en de troon van Satan. Die vervelende Stervende Galliër konden we niet negeren maar hebben we vakkundig weggemoffeld. Daarnaast zijn er onder andere artikelen over glas, papyrus, Romeins muntgeld en historisch revisionisme in het oude Perzië.

Nu zou het kunnen zijn dat u het tweede nummer nog niet heeft gezien, waarin we de dramatische regering van de Romeinse keizer Caracalla belichtten. Geen nood! U bestelt losse nummers in de webwinkel (één of twee) en kunt er dan meteen een abonnement bij nemen (daar).

Lees verder “Ancient History Magazine”

Zo’n dag dus

AHM2

Zo’n dag dus. Dat je niet uit jezelf wakker wordt maar alleen omdat de wekker gaat. Dat je bij het opstaan eigenlijk al moe bent. Dat je naar je werk zoveel spullen moet meenemen dat je steeds bang bent iets te vergeten. Dat je trein in Utrecht blijft staan omdat er iets is gebeurd in Driebergen. Dat als er dan een trein richting Arnhem rijdt, er geen zitplaatsen zijn maar je allang blij bent dát er een trein rijdt. Dat je je aansluiting in Arnhem mist (en je trein voor je neus ziet wegrijden).

Dat je aardige mensen tegenkomt die met een lach vertellen dat ze hun trein bijna hadden gemist door de veranderde dienstregeling. Dat ze je een kop koffie aanbieden. Dat je op kantoor in Zutphen aankomt en blij bent je collega’s te zien.

Lees verder “Zo’n dag dus”

How do they know?

apm
Halbe en ik (foto Wim Hupperetz)

Gisteren werd uw vanaf nu favoriete oudheidkundige tijdschrift, Ancient History Magazine in het Allard Piersonmuseum officieel gepresenteerd. De uitgever, Rolof van Hövell, hield een toespraakje over het belang van historische kennis en de ambitie van Karwansaray Publishers een platform te zijn voor de uitwisseling van ideeën. Daarna verzorgde ik een rondleiding door het blad en tot slot overhandigden Josho en ik de eerste exemplaren aan Wim Hupperetz (de directeur van het museum en onze gastheer) en aan Wim Weijland (de directeur van het Rijksmuseum van Oudheden). Welke Wim het eerste eerste exemplaar heeft gekregen en welke het tweede eerste exemplaar, mogen ze zelf uitmaken.

Pieter Stroobach maakte foto’s, die later nog online komen, maar de bovenstaande foto is er alvast: dit ben ik tijdens de door mij verzorgde rondleiding door het blad. Meer in het bijzonder leg ik hier uit dat we aan het einde een rubriekje “How do they know?” hebben, waarin we uitleggen wat oudheidkundigen nou eigenlijk doen. Dat wordt namelijk zelden uitgelegd. In dit nummer: met welke technieken stellen oudheidkundigen vast dat een papyrus echt is? Volgend keer: een stuk van Casper Porton over de uitspraak van het Latijn. Later: eliminatie, de koolstofmethode, het verschil tussen spreek- en schrijftaal, en zo voort en zo verder.

Lees verder “How do they know?”

Caracalla

caracalla_nmd3
Caracalla (Nationaal Museum van Denemarken, Kopenhagen)

“Wat heeft u toch tegen ambtenaren? Die lui dóen toch niks?” Het is maar een van de vele flauwe grapjes die worden gemaakt over de mensen die ervoor zorgen dat het beleid van onze democratisch gekozen bestuurders ook werkelijk wordt uitgevoerd. Zoals bij alle moppen is sprake van een karikatuur: de veronderstelde ambtelijke luiheid is niet groter dan die van degenen die in loondienst zijn bij het bedrijfsleven. Natuurlijk, er zijn gedemoraliseerde ambtenaren: ik heb ze ontmoet toen ik werkte op het archief van het ministerie van Volksgezondheid. Daar stond echter de enorme vaktrots tegenover van andere medewerkers, die ik eveneens ontmoette.

Nu was er ook iets om trots op te zijn. Het archief dat ik op dat moment beschreef, was dat van de subsidieverstrekking – en dat is verrotte interessant. Aan het begin van de twintigste eeuw gebruikte de rijksoverheid de subsidiegelden namelijk om de kruisverenigingen (de meestal op religieuze grondslag georganiseerde zorg-organisaties) aan te sporen tot grotere professionaliteit. Wie bijvoorbeeld een wijkverpleegster wilde aanstellen voor de tuberculosebestrijding, kon een tegemoetkoming krijgen in de kosten, mits was voldaan aan allerlei door het Rijk gestelde voorwaarden. Het was fascinerend te zien hoe zich, rond die subsidieverstrekking, een modern volksgezondheidsstelsel ontwikkelde.

Lees verder “Caracalla”

Het tijdschrift krijgt vorm

Langs de Zijderoute; tekening Shen Fei
Langs de Zijderoute; tekening Shen Fei

Afgelopen donderdagavond. De klok van de middeleeuwse Walburgiskerk in Zutphen heeft net tien uur geluid en ik zit op het terras van mijn hotel, met een glas bier en mijn laptopcomputer. Het is wellicht wat vreemd dat ik op dit moment van de dag nog zit te werken – en laten we wel wezen: het is wat vreemd – maar het is een fijne manier om een welbestede dag te beëindigen.

De laatste weken hebben we veel gedaan om Ancient History Magazine te maken. Ik bedoel dan niet het eerste nummer, maar het eigenlijke tijdschrift, dat een herkenbaar eigen gezicht moet hebben. We hebben beslissingen moeten nemen over de thema’s waaraan we aandacht wilden besteden, we hebben uitgevogeld hoe we onze informatie zouden aanbieden, we hebben abonnees en adverteerders moeten werven, we hebben nagedacht over de lay-out, we hebben een nulnummer gemaakt, we hebben nieuwe illustratoren aangezocht. Mensen als Shen Fei en Ken Broeders, die hun sporen wel hebben verdiend en wier werk u leuk zult vinden. En zij hebben moeten ontdekken hoe is om met ons samen te werken. De bijgevoegde illustratie is overigens van Fei; over Broeders heb ik al eens eerder geschreven.

Lees verder “Het tijdschrift krijgt vorm”

Tijdschrift

Caracalla (Centrale Montemartini, Rome)

Er zijn veel dingen om blij te zijn de laatste tijd. Zo werkte ik eergisteren de hele dag op het kantoor in Zutphen waar we Ancient History Magazine maken. Het eerste nummer groeit langzaam maar zeker. De eerste schets van de voorpagina is nu klaar, verschillende andere illustraties ook en de artikelen druppelen een voor een binnen.

Het debuutnummer gaat over antieke ontdekkingsreizigers, en ze zijn er allemaal: de expeditie van koningin Hatshepsut naar het land Punt; de Karthager Hanno, die tot aan Kameroen kwam; Herodotos, die een nieuw soort wereldkaart ontwierp; Pytheas van Marseille, die de Britse eilanden bereikte; Eudoxos, die ontdekte hoe je dankzij de moesson snel naar India kon varen; en Romeinse verkenners die langs de Wierookroute naar Jemen en langs de Nijl naar Zuid-Soedan reisden.

Lees verder “Tijdschrift”

Pas op de plaats

tijd_is_geld_amsterdam_gevelsteen_ozab
Tijd is geld, en ik heb van allebei weleens te weinig. (Gevelsteen, Oudezijds Achterburgwal, Amsterdam)

Van hard werken, zo zegt men, is nog nooit iemand doodgegaan. Dat is onzin. Mensen moeten niet te lang te hard werken. Workaholics zijn een gevaar voor zichzelf, voor hun product en voor anderen. Verhalen over mensen die zestig uur per week werken schijnen pure mythologie te zijn, al zijn er natuurlijk mensen die zestig uur op hun werk aanwezig zijn. Of zestig uur kunnen factureren.

Ik weet van mezelf dat ik minder uren per week kan werken dan de gemiddelde Nederlander, wat niet zo erg is omdat ik betrekkelijk goedkoop woon. Ik heb wat meer momenten nodig om mijn geest te ontspannen dan u. Dit blog is één voorbeeld: ik ben er gelukkiger van geworden dat ik elke dag ontspannen kan beginnen, zittend achter de computer, met een boterham en een mok koffie erbij. Een ander voorbeeld is dat ik niet kan zonder siësta. Op kantoor in Zutphen, waar ik natuurlijk geen dutje kan doen, zijn mijn collega’s al gewend aan mijn hoge cafeïne-inname. Toch val ik in de trein naar huis steevast in slaap.

Lees verder “Pas op de plaats”

Verder met het tijdschrift

Hatshepsut (Rijksmuseum van Oudheden)
Hatshepsut (Rijksmuseum van Oudheden)

Zo’n vijf weken geleden konden mijn collega’s Josho Brouwers en Jasper Oorthuys en ik het glas heffen omdat de Kickstartercampagne om Awesome Ancient History Magazine van de grond te krijgen, het gestelde doel had bereikt: €12.500 spijkerharde euro’s. In de twee daarop volgende weken haalden we nog een kleine €8000 binnen. Uitgeverij Karwansaray zal de meeropbrengst investeren in het eerste nummer, dat extra dik zal zijn: vierentachtig pagina’s (in plaats van achtenzestig).

Hoe die eruitzien? Meteen nadat we ons plan voor een nieuw tijdschrift aankondigden, waren er mensen die ons hulp toezegden. We kregen verschillende voorstellen voor stukken over het thema van het eerste nummer, “Ontdekkingsreizigers”: sommige van mensen die al eens hebben gepubliceerd in ons oudere zustertijdschrift Ancient Warfare, andere van persoonlijke vrienden hier in Nederland, die het een sympathiek idee vinden dat er een tijdschrift komt met een moderne kijk op de oude geschiedenis. Ik had verwacht dat de relatieve onbekendheid van het blad het lastig zou maken aan voldoende kopij te komen voor ons debuut, maar dat is alleszins meegevallen.

Lees verder “Verder met het tijdschrift”