Shapur II

Shapur II (Metropolitan Museum of Art, New York)
Shapur II (Metropolitan Museum of Art, New York)

Dit portret is dus gewoon mooi. Dat is iets waar ik meestal niet zo op let. Of misschien moet ik zeggen: heb gelet. Maar daarover zo direct meer. In principe maakt schoonheid echter niet zoveel uit: ik vind de Oudheid interessant en de esthetische dimensie is bijzaak. Als historicus wil ik alleen weten hoe de dingen zijn geweest – niet meer, niet minder – en of zo mooi of lelijk zijn, dat is niet zo heel erg belangrijk.

Zoals ik zei: “zo direct meer”. De esthetische kant van de zaak mag dan bijzaak zijn, ze is er wel degelijk. Net zoals een wiskundige op zich blij is met een bewijs, maar dubbel blij is als het bewijs ook elegant is. Of een andere vergelijking: een planeetwetenschapper wil weten hoe Pluto eruit ziet, maar is extra opgewonden als er een mooi plaatje is.

Hierboven het uit één plaat zilver vervaardigde portret van Shapur II, lid van de Sasanidische dynastie, al in de schoot van zijn moeder gekroond tot heer van Perzië. Hij was koning der koningen en heerser van Iran en niet-Iran van 309 tot 379. Het is de man die Amida veroverde op de Romeinen, Julianus de Afvallige versloeg en Rome voor het eerst dwong provincies op te geven. (Ken Broeders‘ stripverhaal over deze gebeurtenissen, Niets meer dan een wolk, ligt binnenkort in de winkel.)

Elke Sasanidische vorst had een eigen kroon, die we kennen van de munten en ons helpt sculptuur (waarop meestal geen namen staan) te identificeren. De wonderlijke “berenmuts” bovenop Shapurs kroon heeft een parallel in de kunst van het Kushana-rijk in Pakistan en Afghanistan. Mogelijk is het een weergave van de aardbol. Is hier dus sprake van een oosterse invloed, het portret zélf staat in een meer westerse traditie: héél westers zelfs, want driedimensionele weergaven van een menselijk hoofd zijn (met uitzondering van Palmyra) vrijwel onbekend in Syrië en wijde omgeving. Je moet er nog westelijker voor zijn, in Griekenland en Italië.

Overigens moet ik er eerlijk bij zeggen dat het maantje voorop de kroon niet is te zien op de munten van Shapur II. Het is wel te zien op een reliëf in de kleine grot van Taq-e Bostan. Meestal wordt aangenomen dat dat Shapurs broer Ardashir III (r.379-383) voorstelt of misschien Shapurs zoon Shapur III (r.383-388). Hoe dat echter ook zij: bovenstaande vierde-eeuwse buste vind ik dus gewoon mooi.

[Dit was de 172e aflevering in mijn reeks museumstukken; een overzicht is hier.]

Een gedachte over “Shapur II

  1. mnb0

    “een planeetwetenschapper wil weten hoe Pluto eruit ziet, maar is extra opgewonden als er een mooi plaatje is.”
    Anders maakt de planeetwetenschapper er gewoon een mooi plaatje van. De originele foto’s van Mars bv. zijn stuk voor stuk grijsgrauw; het rood is later toegevoegd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s