Junk news

Ik probeer me voor te stellen wat er zou gebeuren als de NASA zou melden dat er methaan was aangetroffen in de atmosfeer van Mars. Of hoe uw reactie zou zijn als scheikundigen aankondigen dat ze element 112 hebben ontdekt. Of wat de media zouden berichten als biologen opperen dat ijsberen kleiner worden. Of wat u zou denken als u las dat je voortaan je persoonlijke DNA-profiel kunt laten maken.

Inderdaad, u zou het gevoel hebben dat u in het ootje wordt genomen, want dit zijn berichten van tien jaar geleden. Maar oudheidkundigen doen niet anders. Neem “Precise timing of abrupt increase in dust activity in the Middle East coincident with 4.2 ka social change”. Door onderzoek naar stalactieten in een grot in Iran kunnen onderzoekers nu met iets meer precisie dan voorheen vaststellen dat er tegen het einde van het derde millennium v.Chr. een klimaatcrisis was waarbij opvallend veel stof in de lucht hing.

Ja. Duh.

Dat weten we dus al zeker dertig, veertig jaar. Crisis in Egypte: begin van de Eerste Tussenperiode. Crisis in Mesopotamië: einde van het Rijk van Akkad. Droogte, stof. Allemaal allang bekend, zowel uit geschreven bronnen als uit archeologische vondsten. En ook dankzij onderzoek naar ijslaagjes en andere vormen van high tech laboratorium-onderzoek. Ook stalactieten. Sinds kort noemen we het tijdvak dat eind derde millennium aanbrak, het Meghalayaan. Ik herinner me dat een mogelijke verklaring, zeker tien jaar geleden geopperd, erop neerkomt dat er in Koeweit of daaromtrent een enorme meteoor is ingeslagen. Wie zal het zeggen?

Ik kan de verleiding niet weerstaan u even mee te laten lezen in de huiveringwekkende tekst die bekendstaat als de Vloek van Akkad. Hier is een fragment.

Voor het eerst sinds de steden werden gebouwd
produceerden de akkers geen graan,
was er geen vis in vijvers,
leverden de boomgaarden geen vruchtensap of wijn.
De wolken verzamelden maar het regende niet,
de masgurum groeide niet.
Van wat je normaal voor een shekel kocht, kreeg je maar een achtste.
Tegen zulke prijzen werd het voedsel aangeboden op de markten in de steden.
Wie op het dak lag te slapen, stierf op het dak.
Wie in zijn huis lag te slapen, had geen begrafenis.
Door de honger liepen de mensen zwalkend over straat.

Eigenlijk had ik me voorgenomen me deze december NIET kwaad te maken als de dames en heren wetenschappers de wetenschap weer eens belachelijk zouden maken. Ik heb dus geen stukje geschreven over die rare Pilatus-ring. Ik was zelfs even blij toen chanoeka dit jaar niet werd ontsierd met de traditionele vondst van een munt uit de Hasmonese tijd. Gedoe over het kerstkind als vluchtelingenkind, ik heb me er buiten gehouden.

Maar toch. Dit soort berichten zijn problematisch. Het is junk news: trivialiteiten die de wereld zó massaal in worden gesmeten dat eventuele goede informatie onvindbaar wordt. Denk niet dat dit iets is uit rare buitenlanden. Het is hoe bij ons in Nederland de voorlichting rond de limes functioneert: steeds dezelfde platte boodschap, waardoor geïnteresseerden niet meer kunnen komen bij de informatie die hun ervan zou kunnen overtuigen dat het project wél intellectueel de moeite waard is.

Ik begon dit stukje met hypothetische voorbeelden. Planeetonderzoek, scheikunde, biologie en DNA-onderzoek zijn heus niet zonder fouten. Ook de NASA hypet weleens een ontdekking. Maar systematisch mensen wegjagen die geïnteresseerd zouden raken – dat doen we alleen als het gaat om de Oudheid.

7 gedachtes over “Junk news

  1. FrankB

    Toch heeft deze oude koek iets positiefs opgeleverd – de vloek van Akkad kende ik nog niet. Het fragment is inderdaad pure horror.

  2. Wat mij ergert vanwege het obligate karakter? Als “kosmische inslag” als Deus-ex-machina-met-een-baard erbij wordt gehaald om iedere periode met veel dynamische verandering in de (pre-) historie te “verklaren”. Prima als er een duidelijke, goed gedateerde, geografisch juist gelokaliseerde krater is en/of aan (nadruk) duidelijke criteria voldoende impact ejecta. Maar in alle andere gevallen is het klinkklare onzin en een vorm van neo-catastrophisme.

    1. Eens.

      Ik herinner me dat, toen deze theorie werd geopperd, ik me er ook wat aan ergerde. Ik meen dat er een expeditie zou worden georganiseerd om die meteoriet te vinden; er waren voldoende aanwijzingen waar die lag. Wat er daarna gebeurde, dat weet ik weer niet.

  3. Ik was verbaasd over de ‘shekel’ in de vertaling, want dat duidt op regulier geld, waarvan ik altijd gelezen had dat het pas in het eerste millennium BC ontstond.

    Op de Wikipedia-pagina lees ik ‘lam’ in plaats van ‘shekel’. Dat past beter bij mijn beeld van de betaaleconomie in die tijd. Al lijkt er wel een sterke rekenstructuur in de marktprijzen te zitten, zodat een ‘lam’ wellicht meer een rekeneenheid dan een fysiek betaalmiddel was.

    Is de hier gepresenteerde vertaling met ‘shekel’ verantwoord?

Reacties zijn gesloten.