De grens tussen Syrië en Turkije loopt als een min of meer rechte lijn van oost naar west, maar vlak voor de Middellandse Zee buigt ’ie ineens naar het zuiden en weer naar het westen. Alsof er ineens iets is weggezakt. Dat iets is vooral de stad Antiochië, gesticht rond 307 v.Chr., Er zijn in dit wegzaksel echter ook oudere nederzettingen. Een daarvan is Tell Tayinat, vanuit Antiochië bezien  iets stroomopwaarts aan de Orontes. Het stadje, dat ooit Kinalua heette, was al bewoond in de Vroege Bronstijd en zal wel hebben geprofiteerd van de handel tussen de kust en de verder naar het binnenland gelegen steden als Karchemiš, Aleppo en Mari.

Zoals op deze blog wel vaker verteld, raakte het Bronstijdsysteem na 1200 v.Chr. in de problemen (de “Zeevolken”). Het rijk van de Hittieten, waartoe Kinalua had behoord, ging ten onder. Een nabijgelegen havenstad als Ugarit werd verwoest en verlaten. Kinalua, dat veilig ver van de kust lag, profiteerde ervan en werd nu een belangrijke stad, waar koningen resideerden die regeerden over een vrij grote regio. Aleppo behoorde zeker tot dit IJzertijdkoninkrijk, mogelijk ook Hama, dat 200 kilometer zuidelijker lag.

Pattin of Walistin

Later schijnt het rijk in drieën uiteen te zijn gevallen, maar daar hoeven wij het niet over te hebben. Mij gaat het om de naam van het koninkrijk vóór het uiteenviel, die tevens de naam is van een van de drie reststaten.

In de Assyrische bronnen, geschreven in het Akkadisch, heette dit restkoninkrijk Pattin. We lezen dat zijn koning Lubarna tribuut betaalde aan koning Aššurnasirpal II (r. 883-859): zilver en goud, honderd talenten tin, honderd talenten ijzer, duizend runderen, tienduizend schapen, linnen gewaden, versierde ligbedden van buxushout, tien zangeressen, een prinses & bruidsschat, een apin alsmede een stuk of wat eenden. Een eeuw later onderwierp Tiglat-Pileser III, die eindeloos vaak in deze contreien oorlog voerde, ook Pattin. Over hem blogde ik al eens eerder.

“Pattin” is dus de Akkadische schrijfwijze, maar de bewoners van Kinalua spraken geen Akkadisch. In deze regio schreef men Hiëroglyfisch Luwisch, een Anatolische taal. Een al in 1936 in Tell Tayinat opgegraven inscriptie maakt duidelijk dat men ter plekke het koninkrijk “Walistin” noemde, een naam die we ook kennen uit twee inscripties uit de omgeving van Hama.

Palistin

Nu is Hiëroglyfisch Luwisch een taal die grosso modo goed wordt begrepen, maar waar nog weleens een correctie plaatsvindt. Toen archeologen in 2003 op de citadel van Aleppo een beeld opgroeven met een inscriptie, lazen de taalkundigen eerst Wadasatini, maar enkele jaren (en enkele kennisverfijningen) later begrepen ze dat er Palistin stond. Kortom, de bewoners van Kinalua noemden hun land Walistin of Palistin, en de Assyriërs maakten daar later Pattin van.

Maar “Palistin” is natuurlijk niet zomaar een naam. Het lijkt verrekte veel op de bijbelse naam voor de bewoners van Gaza en omstreken, de Filistijnen. In Egyptische teksten heten die Peleset (of iets dat erop lijkt). U kunt zich voorstellen hoeveel er inmiddels is gespeculeerd over de gelijkenis. Lange tijd hebben oudheidkundigen vermoed dat de Filistijnen uit het Egeïsche Zee-gebied stamden, en misschien is dat ook wel waar, maar vooralsnog heeft de archeologie weinig tot geen materiële overeenkomsten gevonden. Een Filistijnse herkomst vanuit het noorden is dus niet helemaal ondenkbaar, maar opnieuw zijn er geen materiële overeenkomsten. Taalkundigen moeten eerst maar eens uitzoeken of Walistin dan wel Palistin de uitspraak het dichtst benadert.

Kortom: we weten het weer eens niet. Het is immers oudheidkunde.

Het ziet er niet best uit voor Libanon. Als u meer wil weten over dat geteisterde land, lees dan mijn boek. Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Zelfde tijdvak

Dauniërs, Peuketiërs en Messapiërs
april 25, 2026

Een onbekende taal op Sicilië
november 27, 2024

Romulus en Remus & co
april 21, 2026