Alfabet

Ugaritisch alfabet (Parijs, Louvre)

Ik was wat foto’s aan het opruimen toen ik het bovenstaande plaatje vond. Dit kleitabletje is gevonden in Ugarit, een havenstad in het noordwesten van het huidige Syrië. Het dateert uit de dertiende eeuw v.Chr. en bevat een zogeheten abecedarium. Dat is een tekst met de letters van het alfabet. In het ontbrekende hoekje linksbovenaan stond een alef en een halve bet, daarop volgden op de bovenste regel van links naar rechts nog de sporen van een bet, een gimel, een dalet, een hee en een waw.

Dit is niet ’s werelds oudste alfabet. In Ugarit is een ouder kleitabletje gevonden met de letters erop. Ik heb het gezien in het museum van Damascus maar had die dag nog niet in de gaten dat het fotografieverbod ter plekke diende om suppoosten te helpen aan baksjisj, dus ik heb geen foto gemaakt. Even goed is ook dat tabletje, beroemd als het is, niet de oudste alfabetische tekst. Zulke tekens zijn ook gevonden in de Sinaïwoestijn en mogelijk – en dan nog ouder – in de Wadi el-Hol in zuidelijk Egypte. Er is wel geopperd dat de tekens daar zijn bedacht door Westsemitische slaven die inspiratie ontleenden aan de hiëroglyfen die de Egyptenaren gebruikten om koningsnamen te schrijven.

Lees verder “Alfabet”

Ugaritische mythologie

De god Ilu, gezeten op zijn troon, in gesprek met de koning van Ugarit. (Museum van Aleppo)
De god Ilu, gezeten op zijn troon, in gesprek met de koning van Ugarit. (Museum van Aleppo)

De Syrische havenstad Ugarit, gelegen tegen de Turkse grens aan, bloeide in de Late Bronstijd en ging ten onder in de chaotische eerste helft van de twaalfde eeuw v.Chr. De crisis wordt doorgaans geassocieerd met migrerende “Zeevolken” maar was veel complexer dan dat. Eric Cline houdt het er in zijn leuke boek 1177 op dat het Bronstijdsysteem instortte doordat er teveel interne samenhang was ontstaan, waardoor problemen die op één punt ontstonden, elders ook voelbaar werden, waardoor vele kleine crises elkaar konden versterken tot een wereldcatastrofe.

De archeologen die Ugarit opgroeven, troffen daar duizenden kleitabletten aan, die de polytheïstische godsdienst bleken te documenteren van de toenmalige Levant of, zoals het destijds heette, Kinahhu. Dat is het bijbelse “Kanaän” en de Ugaritische godenwereld bleek die te zijn waarin het joodse monotheïsme was ontstaan. Anders gezegd, door de vondsten in Ugarit begrijpen we meer van de rivalen van het jodendom, zoals de culten voor Ba’al en Asjera.

Lees verder “Ugaritische mythologie”

Aleppo

Aleppo; gevechtszones in juli

Aleppo is een van de belangrijkste steden van Syrië. Er zijn rebellen actief. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft er gisteren op gewezen dat de regeringstroepen momenteel klaar staan om de stad in het gareel te dwingen, en de BBC-correspondent ter plaatse schrijft dat de bevolking zich voorbereidt op een beschieting met mortieren, gevolgd door een tankaanval op de dichtbevolkte stad. De voornaamste gebieden van onrust staan roze aangegeven op het landkaartje. Dat lijken de doelwitten.

De oude stad, met de beroemde moskee en de citadel, liggen middenin; onmiddellijk links daarvan ligt de wijk Jamiliya. Daar tussenin kruisen twee hoofdwegen die van oost naar west gaan twee hoofdwegen die van noord naar zuid gaan. In het vierkant tussen deze vier wegen staat een overheidsgebouw dat tot nu toe – als dit kaartje klopt – vrij is gebleven van geweld: het prachtige archeologische museum, met vondsten uit onder meer Ebla, Mari, Ugarit en Tell Halaf.

Lees verder “Aleppo”