[Vandaag bestaat de Mainzer Beobachter vijftien jaar, en ik plaats vijftien blogjes over vijftien voorwerpen uit de vijftiennoot Nederlandssprekende provincies.]
Tongeren
Over het vervloekingstablet (defixio) uit Tongeren heb ik al eens eerder geblogd, maar het is te interessant om het niet nog eens te doen. Het is tenslotte een jubileumdag. Net zoals de assemblage uit Tudderen, waarover ik al eens schreef, documenteert het voorwerpje oosterse invloeden in de Lage Landen. Het is alleen twee eeuwen ouder dan het gouden tabletje uit Tudderen: het Tongerse voorwerp dateert uit het laatste derde van de eerste eeuw. Geschreven in zowel het Grieks als het Latijn verwijst het naar de joodse god Jahweh. Zesmaal zelfs.
Dat duidt op zich niet per se op joodse invloed, want de naam duikt in wel meer magische teksten op. De opsteller tracht dan met vreemde woorden, spreuken en rituelen een bovennatuurlijke kracht te dwingen iets te doen. De naam Jahweh – of Jao, zoals men de naam ook wel weergaf – deed het blijkbaar erg goed. Dat de auteur van het Tongerse vervloekingstablet toch wel iets wist uit de joodse wereld, blijkt dat hij ook driemaal de naam Baäl gebruikt, alsmede de naam Elohim en Sabaoth ofwel “heer der heerscharen”. De joodse invloed is meer dan oppervlakkig.
Het lood is lokaal geworven, in de Eiffel, wat suggereert dat het geen importstuk uit het Nabije Oosten is. De naam van de vervloekte, Gaius Julius Viator, is ook niet vreemd in het noordwesten van het Romeinse Rijk, waar nogal wat mensen het burgerrecht te danken hadden aan Julius Caesar of keizer Augustus, die allebei officieel “Gaius Julius” heetten en die naam overdroegen aan de tot burger gemaakten.
Maar juist als je wil besluiten dat een joodse bewoner van Tongeren een hekel had aan z’n buurman, kijk je naar de opmaak: de informatie is in een halve cirkel, rond een huisvormig centrum geschreven, en die vorm is alleen bekend uit Griekenland en Tunesië. Kortom: fascinerend. Vandaar dat ik er graag nog eens over blogde.
[Als u deze blog waardeert en wat geld kunt missen voor het dekken van de kosten, dan wordt uw bijdrage gewaardeerd.]
Masada
De Didache
Log in met je uitgenodigde account of vraag lidmaatschap aan bij de redactie.