Categorie: Amsterdam

Overzicht van stukjes over de mooie, lelijke, dorpse, kosmopolitische, bizarre, oude, moderne stad waar ik woon, Amsterdam.

Tweemaal de Gouden Eeuw

On door Jona LenderinginAmsterdam, Geesteswetenschappen, Geschiedenis59 reacties
Tijdvak: 1600 na Chr. - 1700 na Chr.
1600-1625 na Chr.1625-1650 na Chr.1650-1675 na Chr.1675-1700 na Chr.
Of Hesiodos een historisch personage is, staat te bezien, maar dat heeft antieke beeldhouwers er niet van weerhouden zijn portret te maken. Deze mooie kop is in het British Museum, Londen.

1.

Oké, die Gouden Eeuw, waar komt die nou weer vandaan? Antwoord: dat weten we niet. De oudste vermelding van de mythe is te vinden in de Werken en dagen van de Griekse dichter Hesiodos, die u moet plaatsen in de achtste eeuw v.Chr. Zoals wel meer mensen in de Oudheid meende hij dat het in de loop der tijden van kwaad tot erger was gegaan. Eerst was er een paradijselijke gouden eeuw, toen een zilveren eeuw, een bronzen eeuw, een eeuw van helden en tot slot een ijzeren eeuw.

En daarmee hebben we het probleem bij de kuif. Vier metalen van afnemende waarde onderbroken door een eeuw van helden. Het lijkt erop dat Hesiodos zich de Mykeense tijd herinnerde en die integreerde in een ouder mythisch schema. Er moet dus vóór Hesiodos een verhaal zijn geweest over vier tijdperken. We vinden die een slordige acht eeuwen ná Hesiodos bij de dichter Ovidius, die dus weliswaar jonger is, maar een oudere fase documenteert in een traditie die we niet kennen. Cassius Dio maakte het lijstje overigens nog beter door een gouden eeuw te laten degenereren tot ijzer en roest.

Lees verder “Tweemaal de Gouden Eeuw” →

De eeuw van Gisèle

On door Jona LenderinginAmsterdam, Cultuur, Geschiedenis15 reacties
Tijdvak: 1925 na Chr. - 1975 na Chr.
1925-1950 na Chr.1950-1975 na Chr.

Je leeft maar twee keer: één keer zoals het feitelijk gebeurt en één keer zoals je je herinnert. Sommige mensen kunnen echter drie keer leven. Dat zijn degenen die hun herinneringen herorganiseren en een ideaalbeeld scheppen van hun leven. Ook al bestond dat natuurlijk gewoon uit sleur en herhaling, ze maken er een kunstwerk van en met wat geluk gaan anderen het nog geloven ook.

Dat is het verhaal van Gisèle van Waterschoot van der Gracht (1912-2013), aan wie Annet Mooij onlangs een biografie wijdde, De eeuw van Gisèle. Ze is niet de enige hoofdpersoon. De deuteragonist is Wolfgang Frommel (1902-1986). Allebei creëerden rond hun leven een persoonlijke mythologie, waardoor in Mooijs boek in feite vier levens dwars door elkaar heen lopen. Dat klinkt ingewikkelder dan het is: De eeuw van Gisèle is een onverwacht spannend boek, dat enerzijds gaat over de gebiografeerden als beeldend kunstenares en dichter en anderzijds over de wijze waarop zij ideaalbeelden van zichzelf schiepen.

Lees verder “De eeuw van Gisèle” →

De Amsterdamse Nieuwbouwprijs

On door Jona LenderinginAmsterdam, Dagelijks leven, Verbijstering10 reacties
Hoe het er vroeger uitzag

Zes jaar geleden – vooruit: zes jaar geleden min twaalf dagen – schreef ik een stukje over de werkzaamheden bij mij aan de overkant van de gracht. Het terrein van de voormalige stadsdeelwerf (zie boven) was in de voorafgaande maanden bouwrijp gemaakt en inmiddels was men gaan heien, wat nogal wat overlast veroorzaakte. Die was op een gegeven moment natuurlijk ook weer voorbij en de afgelopen jaren zijn er nieuwe huizen gebouwd. Het project is onlangs afgerond, de straat is weer begaanbaar en ik verwachtte eigenlijk dat ik bericht zou krijgen dat ik eens mocht langskomen om woningen te bezichtigen.

Ik ben namelijk een paar jaar geleden in een kantoortje dat tijdelijk was geopend naast het bouwproject informatie gaan vragen en heb toen aangegeven belangstelling te hebben voor iets groters dan het huis waarin ik momenteel woon. Ik heb een woonduur van meer dan een kwart eeuw, ik laat een woning achter en ik ben economisch aan deze stad gebonden, dus op voorhand zou je denken dat zo’n projectontwikkelaar me uitnodigt nu ik heb aangegeven belangstelling te hebben. Gek genoeg heb ik nooit iets vernomen. Geen briefje, geen mailtje, geen telefoontje, niets.

Lees verder “De Amsterdamse Nieuwbouwprijs” →

Een Bijlmerliedje

On door Jona LenderinginAmsterdam, Literatuur, Suriname4 reacties

De laatste keer dat ik Diana Tjin sprak, was bij me in de straat. Een paar maanden geleden. Ik kwam uit de supermarkt, zij was op weg naar haar kinderen en zo kruisten onze wegen. Van een tweet wist ze dat ik haar boek las, ik vertelde dat ik het leuk vond, ze zei dat het niet al te autobiografisch was en vervolgens gingen we elk ons weegs. Wat ik maar zeggen wil: ik ken de schrijfster van Een Bijlmerliedje persoonlijk. Haar vorige roman, Het geheim van mevrouw Grünwald, speelt zich zelfs af in onze buurt en ik schreef er al eens over.

Ook met de Bijlmermeer, de Amsterdamse stadswijk waar Tjins tweede roman zich afspeelt, heb ik een persoonlijke band omdat ik er een blauwe maandag heb gewoond en ik er nog altijd regelmatig kom. De slechte reputatie die de wijk ooit had, was wat overdreven maar ook niet onverdiend, en daarom ben ik blij dat Tjin de Bijlmer toont zoals ze was vóór de verloedering begon. Ze heeft er namelijk eveneens gewoond en in die zin is haar boek autobiografisch, maar hoofdpersoon Sheila is dus niet Tjins alter ego. Althans, dat zei ze me zelf.

Lees verder “Een Bijlmerliedje” →

Ontsnapping uit Duitse gevangenschap

On door GastauteurinAmsterdam, Geschiedenis4 reacties
Tijdvak: 1925 na Chr. - 1950 na Chr.
1925-1950 na Chr.
Monumentje voor het voormalige Huis van Bewaring, Amsterdam

Mijn vader, Gradus Bijvoets, had een lettergieterij/zetterij in de Jordaan, waar hij in de Tweede Wereldoorlog zetsels maakte voor verzetskrantjes en -pamfletten. Dat letterzetten ging toen nog met de hand: blokjes waarop een metalen letter een voor een in gleufjes in een groot blok schuiven. Wij vonden het leuk om daarbij te helpen, maar bij bovengenoemd werk mocht dat niet vanwege het gevaar van een inval door de bezetter.

Een zekere “Bart”, ironisch genoeg een vriend van mijn zussen die in Haarlem woonden, werkte zogenaamd als letterzetter in het bedrijf, maar in werkelijkheid leverde hij de teksten en was verbindingsman tussen mijn vader en het verzet. Op een dag laadden beide heren zetsels in fietstassen en togen op weg om ze af te leveren. Op de Prinsengracht zagen ze een Duitse patrouille die voorbijgangers, ook fietsers, aanhielden en controleerden. Haastig zetten ze hun fietsen tegen de gevel en probeerden zo, als onschuldige wandelaars die niets compromitterends bij zich hadden, langs de patrouille te komen. Helaas waren de Duitsers al te dichtbij en vermoedden verband met de fietsen. Ze werden in ieder geval, met fietsen, meegenomen naar de dichtstbijzijnde gevangenis, die waar nu Paradiso is.

Lees verder “Ontsnapping uit Duitse gevangenschap” →

Kat en muis

On door Jona LenderinginAmsterdam13 reacties

Als de echtgenote van mijn zakenpartner me er niet op zou hebben gewezen, zou ik het nooit hebben gezien, nu houd ik altijd even in als ik er langs kom fietsen: de Herengracht tussen nummer 395 en 397, aan weerszijden van het grachtje dat opgemelde waterloop verbindt met het Singel. Anders gezegd: recht tegenover het NIOD. Nog anders gezegd: komend vanaf het Koningsplein niet doorfietsen richting Leidseplein maar meteen de hoek om slaan.

Aan de ene kant zit een kat, aan de andere kant zit een muis. Allebei zichtbaar op de foto hierboven, al is Tom links wat herkenbaarder dan Jerry rechts.

Lees verder “Kat en muis” →

Bij ons in het dorp (10)

On door Jona LenderinginAmsterdam, Dagelijks leven20 reacties

Wegwerkzaamheden vinden vaak ’s nachts plaats, als er weinig verkeer is. Dat heeft veel voordelen en een paar nadelen. Met die laatste maakte ik gisteren nogal hardhandig kennis, al was het meer een combinatie van factoren dan dat het alleen kwam door de wegwerkzaamheden.

Maar goed, ze zijn aan het einde van de Westerstraat de Marnixstraat aan het verbeteren. Als je de eerste straat uit komt fietsen, krijg je een soort omleiding waarbij je een stukje over de stoep moet rijden. Niks aan de hand. Helaas had het gisteren geregend en was de weg glad. En helaas was de afrit van de stoep wat onregelmatig. En helaas slipte ik over het natte asfalt. En helaas ligt er in de Marnixstraat een trambaan. Zodat mijn voorwiel in de sleuf van de rail raakte en over de kop sloeg.

Lees verder “Bij ons in het dorp (10)” →

Bij ons in het dorp (8)

On door Jona LenderinginAmsterdam, Dagelijks leven8 reacties

In Amsterdam waarschuwt het Gemeentelijk Vervoerbedrijf dat het onvoldoende materiaal inzet.

Ik hoop althans maar dat dit is bedoeld als een waarschuwing. Het is natuurlijk niet uit te sluiten dat er ergens een reclamebureau is geweest dat op een leutige avond heeft bedacht dat Amsterdammers het wel geinig zullen vinden in een veel te drukke stad te wonen. En dat Amsterdammers het plezierig vinden te moeten reizen in een overvolle tram.

Stress

On door Jona LenderinginAmsterdam, Dagelijks leven36 reacties

Om met de deur in huis te vallen: ik maak me wat zorgen om mijn gezondheid en gebruik dit stukje om te vragen of er meer mensen zijn die ziek van geluid kunnen worden. Als u geen zin hebt in larmoyant persoonlijk geneuzel, hoeft u het onderstaande natuurlijk niet te lezen.

De stress

Wat wil het geval? Twee weken geleden keerde ik terug uit Albanië. Mooie maar vermoeiende tocht; vlak voor het einde een sprong achteruit naar de Griekse tijdzone en daarna weer vooruit naar de West-Europese; tot slot een vliegreis. Ik zat er redelijk doorheen toen ik thuis de trap beklom en zag dat mijn deur openstond. Er waren bouwvakkers aan het werk.

Nu was dát niet wat me verbaasde. Er was een lekkage en daaraan moest iets worden gedaan. Ik had echter bedongen dat het af zou zijn vóór ik van de Balkan terugkwam. Ik had de week na thuiskomst namelijk nodig om weer op krachten te komen en mijn onderwijs voor te bereiden. De aannemer had echter – als ik het goed heb begrepen – een onderaannemer die een andere planning had en daardoor was het werk pas half af toen ik bekaf de trap op kwam lopen.

Lees verder “Stress” →