Twee soorten ironie

On door Jona LenderinginCultuur, Literatuur

In de speelfilm Reality Bites zit een scène waarin de hoofdpersoon – als ik het me goed herinner – een sollicitatiegesprek heeft en de vraag moet beantwoorden of ze een definitie kan geven van ironie. Ze stottert, aarzelt en zegt uiteindelijk dat ze het meteen herkent als ze het tegenkomt. Verderop in de film laat iemand bijna terloops vallen dat ironie neerkomt op het tegengestelde zeggen van wat je bedoelt.

Ik heb dat altijd wat onbevredigend gevonden. Het antwoord klopt op zich wel. Ik heb wel eens een stuk geschreven waarin ik een boek prees dat ik heel slecht vond en een boek bekritiseerde dat ik in feite goed vond, en ik denk niet dat de lezer in dubio kon zijn over mijn eigenlijke bedoelingen.

Lees verder “Twee soorten ironie” →

Deel dit:

Britse en Nederlandse historische journalistiek

On door Jona LenderinginArcheologie, Cultuur, Geschiedenis, Klassieken, Schotland, Turkije, Verenigd Koninkrijk, Wetenschapscommunicatie
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.

De foto hiernaast heb ik gehaald uit dit artikel over de opgravingen bij Göbekli Tepe. Dat is een bekende archeologische vindplaats, waar een tienduizend jaar oud heiligdom is opgegraven. Lees het onderschrift en laat het even op je inwerken.

…

Knap hè, dat ze dit soort reliëfs al konden maken voordat de mensen zelfs maar “language and other basic skills” meester waren.

Hoe krijgt iemand zoiets uit de pen? En waarom schrijft de journalist archeologisch reclamegekwaak over dat Göbekli Tepe “has been considered a potential site for the Garden of Eden”?

Lees verder “Britse en Nederlandse historische journalistiek” →

Deel dit:

De echte Nikolaas van Myra (5)

On door Jona LenderinginChristendom, Cultuur, Geschiedenis, Middeleeuwen1 reactie
Tijdvak: 300 na Chr. - 350 na Chr.
0300-0325 na Chr.0325-0350 na Chr.
Sinterklaas: gevelsteen uit Amsterdam (Dam 2)

[Als contrapunt bij het kapitalisme is de heilige Nikolaas van Myra onverminderd relevant. Het eerste deel van dit artikel is hier.]

Samenvattend zouden we kunnen zeggen dat Nikolaas bisschop is geweest van de havenstad Myra tijdens de regering van Constantijn de Grote. Het is moeilijk in de legenden een historische kern te ontwaren, want veel ervan hebben parallellen in Filostratos’ Leven van Apollonios en behoren dus tot de verhalen die destijds in Turkije werden verteld over elke charismatische, al dan niet christelijke godsdienstleraar. Zonder parallel in die verhalentraditie is de anekdote dat Nikolaas een bisschop een klap heeft uitgedeeld, en dat kan daarom historisch waar zijn.

Lees verder “De echte Nikolaas van Myra (5)” →

Deel dit:

De echte Nikolaas van Myra (4)

On door Jona LenderinginChristendom, Cultuur, Geschiedenis, Romeinse Keizerrijk
Tijdvak: 300 na Chr. - 350 na Chr.
0300-0325 na Chr.0325-0350 na Chr.
08_soumela_nicaea_nicholas
Nikolaas van Myra doet aan pastorale zorg. Fresco uit het Soumela-klooster bij Trabzon (Turkije)

[Als contrapunt bij het kapitalisme is de heilige Nikolaas van Myra onverminderd relevant. Het eerste deel van dit artikel is hier.]

Als Nikolaas inderdaad leefde ten tijde van Constantijn de Grote, dan is aannemelijk dat hij aanwezig is geweest op het concilie van Nikaia in 325. Het belangrijkste discussiepunt was de organisatie van de kerk, maar er werd ook gesproken over het vraagstuk of God de Zoon wezensgelijk was aan of wezensgelijkend met God de Vader. In gewone mensentaal: is Jezus van Nazareth zelf God, of lijkt hij erop? Het laatste standpunt is eenvoudiger te rijmen met het monotheïsme: Jezus is dan het voornaamste schepsel van God, en niet, zoals in het eerste standpunt, zélf God. Niettemin is dat wel wat het Evangelie van Johannes schrijft, en de bisschoppen kozen daarom uiteindelijk voor dit laatste, welbeschouwd niet begrijpelijke standpunt: er is één God, maar in drie personen.

Lees verder “De echte Nikolaas van Myra (4)” →

Deel dit:

De echte Nikolaas van Myra (3)

On door Jona LenderinginChristendom, Cultuur, Geschiedenis, Romeinse Keizerrijk
Tijdvak: 300 na Chr. - 350 na Chr.
0300-0325 na Chr.0325-0350 na Chr.
ardre_rgzm_odin
In de negentiende eeuw meende men wel dat Wodan een voorloper van de middeleeuwse Sinterklaas was, maar dat gelooft niemand meer.

[Als contrapunt bij het kapitalisme is de heilige Nikolaas van Myra onverminderd relevant. Het eerste deel van dit artikel is hier.]

Vrijwel niets in uit de legende (zie vorige aflevering) is origineel, en – erger nog – er zijn vooral niet-christelijke parallellen. In de vroege derde eeuw schreef de Griekse belletrist Filostratos een vie romancée van de Pythagorese wijze Apollonios, afkomstig uit het niet heel ver van Myra gelegen Tyana. Ook deze leeft een kuis leven (uniek in de heidense wereld), schenkt zijn bezittingen weg, zorgt ervoor dat een verarmd heerschap zijn vier dochters een bruidsschat kan meegeven, intervenieert in rechtszaken, redt een ter dood veroordeelde en bezit het vermogen der bilocatie.

Lees verder “De echte Nikolaas van Myra (3)” →

Deel dit:

De echte Nikolaas van Myra (2)

On door Jona LenderinginChristendom, Cultuur, Geschiedenis, Romeinse Keizerrijk
Tijdvak: 300 na Chr. - 350 na Chr.
0300-0325 na Chr.0325-0350 na Chr.
notre_dame_nicholas
Nikolaas van Myra (Notre-Dame, Parijs)

[Als contrapunt bij het kapitalisme is de heilige Nikolaas van Myra onverminderd relevant. Het eerste deel van dit artikel is hier.]

Michaëls Leven, werken en wonderdaden van onze heilige vader Nikolaas, aartsbisschop van Myra in Lycië is een korte tekst. De Nederlandse vertaling van Aart Blom, opgenomen in zijn prachtige boek Nikolaas van Myra en zijn tijd (1998), telt slechts tien bladzijden. Nikolaas zou zijn geboren in Patara (§3), en zou een voorbeeldige jeugd hebben gehad (§8); vooral zijn kuisheid sprong in het oog (§4). Zijn heiligheid bleek al vroeg toen de zuigeling elke week op vrijdag, de dag waarop Jezus is gekruisigd, de moederborst weigerde (§5). Nikolaas’ als voorbeeldige christenen levende ouders overleden toen Nikolaas nog jong was, en hij schonk meteen al zijn bezittingen weg (§9).

Lees verder “De echte Nikolaas van Myra (2)” →

Deel dit:

De echte Nikolaas van Myra (1)

On door Jona LenderinginChristendom, Cultuur, Geschiedenis, Romeinse Keizerrijk1 reactie
Tijdvak: 300 na Chr. - 350 na Chr.
0300-0325 na Chr.0325-0350 na Chr.
Nicolaas van Myra
Nikolaas van Myra in Amsterdam

Het hoort bij het najaar zoals regen, vallende bladeren en vertraagde treinen: het bericht in de krant dat deze of gene gereformeerde burgemeester heeft geweigerd Sinterklaas ofwel Nikolaas van Myra te ontvangen. De seculiere pers maakt zich er vrolijk over, maar zo’n burgemeester heeft wel een béétje gelijk: er is een theorie dat de festiviteiten gedeeltelijk teruggeen op de heidense cultus voor Wodan. Gedeeltelijk, want het feest heeft vooral christelijke wortels. Daarover nu meer.

Niet dat er heel veel bekend is over de echte Nikolaas van Myra. Zijn betekenis ligt meer in wat er in de Middeleeuwen mee is gedaan. Over de historische persoon weten we alleen zeker dat hij in de vierde eeuw bisschop was in de havenstad Myra in het zuidwesten van het huidige Turkije, dat hij op een zesde december van een onbekend jaar een einde is overleden, en dat zijn stoffelijke resten in 1087 zijn overgebracht naar Bari, een stadje in de hak van Italië dat lange tijd door de koning van Spanje werd bestuurd – zodat de goedheiligman, al dan niet per stoomboot, elk jaar uit Spanje weer aankomt.

Lees verder “De echte Nikolaas van Myra (1)” →

Deel dit:

Een ongelooflijk toeval

On door Jona LenderinginDagelijks leven

Ik blogde al eerder over mijn neefje, die een van mijn vrienden en zijn pas kort in Nederland verblijvende Iraanse echtgenote uitnodigde om bij hem in Hengelo te komen kijken naar de intocht van Sint-Nikolaas. Ik was er al wat eerder en haalde mijn vrienden en toen ik ze van het station afhaalde, hadden die een verbluffend verhaal te vertellen.

In de trein naar Twente waren ze een buitengewoon vermoeide Zwarte Piet tegengekomen. Mijn vrienden hadden de man aangesproken en gevraagd wat eraan scheelde, en hij had gezegd dat hij al de hele dag bezig was. Bij de aankomst in Dordrecht was van alles mis gegaan, en hoewel alles dankzij veel kunst- en vliegwerk uiteindelijk goed was gekomen, moest hij nu, doodmoe, nog helemaal naar Hengelo om daar cadeautjes af te geven.

Lees verder “Een ongelooflijk toeval” →

Deel dit:

Arabische complottheorieën

On door Jona LenderinginArcheologie, Cultuur, Egypte, Geschiedenis, Midden-Oosten1 reactie
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
Voer voor complottheorieën: de piramide van Khufu (Cheops)

Vroeger bestuurde God de wereld. Tegenwoordig wordt ze geregeerd door de vrijmetselaars, de joden, de illuminati, de priorij van Sion of de Bilderberggroep. Ik denk dat de populariteit van complottheorieën vooral wil zeggen dat mensen het leven onbegrijpelijk en chaotisch vinden, en tot elke prijs een verklaring willen hebben.

Complottheorieën

Er is geen regio waar complottheorieën zo geliefd zijn als in het Midden-Oosten. Wellicht is dat een ander bewijs voor de stelling dat de islam geen antwoord heeft op de moderne tijd, zoals enkele Vlaamse onderzoekers al in de jaren negentig beweerden. Wellicht is de reden dat de regio een geschiedenis heeft van reële complotten. Denk aan het Sykes-Picot-verdrag en Operation Ajax.

Lees verder “Arabische complottheorieën” →

Deel dit:

Sinterklaas voor inburgeraars

On door Jona LenderinginCultuur, Dagelijks leven1 reactie

Er kan maar één iemand op deze planeet de oudste mens zijn en maar één iemand de rijkste. Zo is er ook maar één langste persoon op aarde en kan er maar één oom zijn die het leukste neefje heeft. Toevallig ben ik dat.

Twee weken geleden was mijn neefje bij me op visite. Ook een goede vriend was er, en die had zijn echtgenote meegenomen, een Iraanse die nog volop aan het inburgeren is en me elke keer weer verbaast met de snelheid waarmee ze Nederlands leert. Tot ieders vreugde konden neef en echtgenote heel redelijk met elkaar praten en slaagde de inburgeraarster erin zelfs de regels van een Iraans spelletje aan mijn neefje uit te leggen.

Lees verder “Sinterklaas voor inburgeraars” →

Deel dit: