Tag: Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis

Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis

Faits divers (50)

On door Jona LenderinginArcheologie, Germanië, Hellenisme, Romeinse Republiek, Wetenschapscommunicatie3 reacties
Zomaar een mooie foto van Athene (rond 1900)

Een nieuwe aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, met ook deze keer weer enkele niet-samenhangende berichtjes.

Het Antikythera-mechanisme

Het Antikythera-mechanisme was een mechanische rekenmachine annex planetarium waarmee onder meer zonsverduisteringen en de data van de diverse Griekse atletiekwedstrijden konden worden berekend. Het is gevonden op een scheepswrak bij de Peloponnesos en is maar gedeeltelijk bewaard, zodat niet helemaal duidelijk is hoe het voorwerp precies gereconstrueerd zou moeten worden. Dat neemt niet weg dat er verschillende knappe voorstellen zijn gedaan en dat instrumentmakers reconstructies hebben gebouwd. Sinds kort is er ook een in eigen land, en daarover leest u hier meer.

Lees verder “Faits divers (50)” →

De ruimtelijke grenzen van de Oudheid (1)

On door Jona LenderinginIndusbeschaving, Methodologie en theorie, Oud China, Oudheid, Wetenschap15 reacties
Een oudheidkundige analyse waar India, China en Japan deel van uitmaken (meer)

Een leuke, problematische en terechte vraag, afgelopen donderdag bij de mail:

Waarom beperkt de oudheidkunde zich tot het gebied rond de Oriënt en Middellandse Zee en niet bijvoorbeeld India, China en Japan waar ook al heel lang geschreven geschiedenis bestaat?

Terechte vraag

Dat de vraag leuk is, spreekt vanzelf. Waarom ’ie terecht is, vertel ik zo meteen. Het problematische is de aanname dat oudheidkunde beperkt zou zijn tot Oriënt en Middellandse Zee. Dat is echter niet het geval. Neem de definitie van “Antiquity” op de Wikipedia:

Lees verder “De ruimtelijke grenzen van de Oudheid (1)” →

De mummie van Rascar Capac

On door Jona LenderinginArcheologie, Chili, Museumstuk, Precolumbiaans5 reacties
Tijdvak: 1375 na Chr. - 1475 na Chr.
1375-1400 na Chr.1400-1425 na Chr.1425-1450 na Chr.1450-1475 na Chr.
De mummie van Rascar Capac

Ik heb al een paar keer verteld dat de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in het Jubelpark te Brussel menig striptekenaar hebben geïnspireerd. Er is een boekje over dat helaas – en dit is écht jammer – niet langer via uw boekhandel leverbaar is, maar in het museum zelf nog te koop ligt: Museum in strip. Museumstukken als figuranten in een stripverhaal (1996). Alleen al dat boek is een reden om naar Brussel af te reizen, maar het museum zelf is ook heerlijk.

Hergé, de tekenaar van Kuifje, vond hier niet alleen inspiratie voor Het Gebroken Oor (ik schreef daar al eens over), maar ook voor de Inka-koning Rascar Capac uit De zeven kristallen bollen. Diens mummie is door een wetenschappelijke expeditie vanuit Peru naar Europa gebracht, verdwijnt na de inslag van een bolbliksem die u hierboven ziet afgebeeld, en komt dan ’s nachts tot leven – misschien echt, misschien als droom, misschien allebei. In elk geval griezelig.

Lees verder “De mummie van Rascar Capac” →

Het gebroken oor

On door Jona LenderinginArcheologie, Museumstuk, Peru, Precolumbiaans8 reacties
Tijdvak: 1200 na Chr. - 1450 na Chr.
1200-1225 na Chr.1225-1250 na Chr.1250-1275 na Chr.1275-1300 na Chr.1300-1325 na Chr.1325-1350 na Chr.1350-1375 na Chr.1375-1400 na Chr.1400-1425 na Chr.1425-1450 na Chr.
Het beeldje van het Gebroken Oor (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, Brussel)

Wie tegenwoordig de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis bezoekt in het Brusselse Jubelpark, kan er niet omheen: afbeeldingen van het bovenstaande precolumbiaanse beeldje duiken overal op, op de website, op affiches, op de voorgevel. Het is dan ook een van de beroemdste stukken uit de collectie.

Kuifje en het gebroken oor

Niet omdat het zo superbelangrijk is, want het is bepaald geen uniek object. Het speelt echter, met een in het echt niet beschadigd oor, een rol in Hergés Kuifje en het gebroken oor. In december 1935 konden de lezers van Le Petit Vingième lezen dat dit beeldje uit het museum was gestolen, maar gelukkig brengt Kuifje het uiteindelijk terug, na een reeks omzwervingen door de Latijns-Amerikaanse republiek San Theodoros en een bezoek aan de Arumbaya’s. Het is dus dankzij Hergé dar dit vermoedelijk het bekendste stuk is uit de Brusselse collectie.

Lees verder “Het gebroken oor” →

Vijf dagen Brussel

On door Jona LenderinginBelgië, Musea, Toerisme16 reacties
Brussel, Botanische Tuin

Het idee was om, net als vorig jaar, eind januari een paar dagen te gaan fietsen. Ook om te zien of ik voldoende was gerevalideerd. Vlaanderen leek een mooie bestemming, maar de wind zat in de verkeerde hoek en er was regen voorspeld. Zodat we besloten een hotel in Brussel te nemen, een stad waar zó veel te zien is dat je er moeiteloos twee weken kunt doorbrengen. Bovendien is de treinverbinding vanuit Amsterdam sinds kort sterk verbeterd. En omdat ik het idee heb dat Nederlanders te weinig in België komen, doe ik hier verslag. Misschien inspireert het u tot een bezoek aan de Europese hoofdstad.

Stripverhalen

Ons hotel: Ibis City Centre. Centraal gelegen, opvallend aardig personeel en tussen drie metrostations (Sint-Katelijne, Beurs en De Brouckère), waardoor de hele stad in een oogwenk te bereiken is. Met wat geluk kijk je uit op de Sint-Katelijne-kerk, maar dit keer hadden we niet zoveel geluk. Wel een fijn stille kamer. De Ancienne Belgique is trouwens op loopafstand maar mijn reisgenote zag niets in Front 242, dus dat hebben we maar even gelaten zoals het is.

Lees verder “Vijf dagen Brussel” →

Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis

On door Jona LenderinginBelgië, Musea, Toerisme4 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
Mummieportret (achttiende dynastie)

Men zegt dat geen geringere kunstenaar dan Edgar P. Jacobs zich eens een nacht heeft laten opsluiten in de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis te Brussel. Ik heb het niet gecontroleerd. Het is echter zeker een feit dat zo’n beetje elke Belgische striptekenaar wel ergens een object uit het museum in z’n werk heeft verstopt. U kent Hergé, u kent het beeldje van het gebroken oor en u kent de mummie van Rascar Capac. De museumwinkel verkoopt een aardig boek, Museum in strip. Museumstukken als figuranten in een stripverhaal (1996), waarin tientallen voorbeelden zijn gedocumenteerd.

Die striptekenaars hadden groot gelijk, want er is geen betere plek om inspiratie op te doen. Er is hier van alles te zien, van zo’n standbeeld van Paaseiland tot glaswerk, van islamitische kunst tot een maquette van het oude Rome, van oosterse iconen tot precolumbiaans aardewerk, met daartussenin dan nog Nervische munten, een totempaal en gobelins. Binnenkort gaan nieuwe afdelingen open over gebruiksvoorwerpen uit de negentiende eeuw en over de Belgische art nouveau en art deco. Je kunt in de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis moeiteloos een dag dwalen, en het fijne is: anders dan in het Louvre blijft het overzichtelijk.

Lees verder “Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis” →

Pou Hakanononga

On door Jona LenderinginArcheologie, Musea16 reacties
Tijdvak: 1925 na Chr. - 1950 na Chr.
1925-1950 na Chr.
Pou Hakanononga (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, Brussel)

Sinds in 1962 een moai, zoals de beelden van Paaseiland heten, aanspoelde bij Zandvoort, zijn Nederlanders natuurlijk allemaal geboeid door die wonderlijke stenen kolossen. Alleen: waar kunnen u en ik ze zien? Niet iedereen kan even reizen naar Paaseiland of, zoals het eigenlijk heet, Rapa Nui. Gelukkig zijn er de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in Brussel, waar zo’n moai staat. Het beeld heet Pou Hakanononga, “baken bij een baai vol vis”. En het is niet zomaar een beeld.

Expeditie naar Paaseiland

Maar eerst: hoe komt Brussel aan zijn moai? Daarvoor moeten we bijna een eeuw terug, naar 1932, toen de Hongaars-Franse chemicus Guilleaume de Hevesy (de latere Nobelprijswinnaar) attendeerde op de overeenkomsten tussen het Indus-schrift en het schrift van het Paaseiland. Onzin natuurlijk: er liggen vier millennia en duizenden kilometers tussen de Indusvallei en het afgelegen eiland. Desondanks vertrok een Frans-Belgische expeditie naar de Stille Zuidzee. Aan boord van het schip waren de Belgische classicus Henri Lavachery, die een zucht had naar het mysterieuze, en de Zwitserse etnograaf Alfred Métraux, die niets geloofde van de theorieën van De Hevesy.

Lees verder “Pou Hakanononga” →

Fietsen in de Maasvallei

On door Jona LenderinginBelgië, Toerisme13 reacties
De Maasvallei bij Chokier

Ik heb weleens geblogd over het Land van Herve: het mooie deel van België recht onder Nederlands Zuid-Limburg. Neem (als u uit Nederland komt) de trein naar Heerlen, stap over op de trein naar Aken of fiets rechtstreeks naar Vaals, klim naar het Drielandenpunt en ga daarvandaan richting Luik en je ziet dat het Land van Herve echt prachtig is. Niet voor niets hebben de goede god en de duivel er ooit een damwedstrijd gehouden.

Luik

Eenmaal in Luik bent u in de vallei van de Maas. Eerlijk is eerlijk: Brusselse wafels zijn smakelijker dan Luikse, maar Luik heeft dan weer de Liégeois en die heeft Brussel weer niet. Er zijn in Luik verschillende mooie middeleeuwse kerken (zoals, zoals) en er is ook het schitterende spoorwegstation van Guillemins. Het Musée Grand Curtius heeft een adembenemende collectie glas en een degelijke archeologische afdeling. Het Archéoforum voor het prinsbisschoppelijk paleis vergt wat inspanning van de bezoeker. Er is hier overigens ook een monument voor de aanslag van 2011.

Lees verder “Fietsen in de Maasvallei” →

De Lange Muren van Athene

On door Jona LenderinginArcheologie, Geschiedenis, Museumstuk, Oude Griekenland41 reacties
Tijdvak: 400 v.Chr. - 375 v.Chr.
0400-0375 v.Chr.
Inscriptie over de reparatie van de Lange Muren van Athene (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, Brussel)

Athene ligt een kilometer of zeven landinwaarts, wat het voordeel had dat de stad moeilijk van overzee viel aan te vallen: een vijand zou eerst over zee moeten komen, dan moeten ontschepen, vervolgens over land moeten oprukken en zichzelf moeten beschermen met cavalerie, wat weer betekende dat er ook duizenden paarden op de vloot moesten worden meegenomen. De Perzen hadden het in 490 v.Chr. geprobeerd, waren bij Marathon aan land gegaan maar waren niet toegekomen aan de opmars naar Athene.

Voor een vijandelijk landleger was het eenvoudiger. Dat hoefde maar een cordon om de stad te leggen om haar uit te hongeren, wat des te makkelijker was omdat er – vanaf de late zesde of vroege vijfde eeuw v.Chr. – meer Atheners waren dan door het omringende platteland konden worden gevoed. De stad was aangewezen op graanimporten van overzee. De Atheense staatsman Themistokles opperde daarom de bouw van “lange muren” naar de twee havens, Faleron en Peiraieus. Het duurde tot 460, toen het machtige Sparta de oorlog verklaarde aan Athene, eer de muren daadwerkelijk werden gebouwd, maar in 457 waren ze voltooid.

Lees verder “De Lange Muren van Athene” →

Een ruiter uit Byblos

On door Jona LenderinginArcheologie, Fenicië, Geschiedenis, Libanon, Museumstuk4 reacties
Tijdvak: 725 v.Chr. - 675 v.Chr.
0725-0700 v.Chr.0700-0675 v.Chr.
Ruiterbeeldje uit Byblos (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, Brussel)

Nog even een kleinigheidje uit Byblos, de havenstad waarover ik onlangs heb geblogd: een beeldje van een ruiter. Het is tegenwoordig te zien in de zwaar onderschatte Koninklijke Musea voor Kunst- en Geschiedenis in Brussel. Kijk hier even wat u, als u daar nog nooit bent geweest, allemaal hebt gemist.

Dit soort beeldjes zijn niet uniek. Ze dateren uit ongeveer 700 v.Chr. en zijn ook gevonden in Amrit in het zuiden van Syrië, het antieke Marathous. Ik lees dat kunsthistorici vermoeden dat er Grieks-Cypriotische invloeden in deze beeldjes zijn te herkennen, en dat is zowel interessant als logisch. In deze tijd zijn er immers allerlei Levantijnse invloeden in Griekenland, met het alfabet als bekendste voorbeeld, dus het viel te verwachten dat er ook Griekse invloeden zijn geweest in de Levant.

Lees verder “Een ruiter uit Byblos” →