Tag: Sinterklaas

Sinterklaas

Van Sint naar Santa

On door Jona LenderinginCultuur, Dagelijks leven, Geschiedenis, Politiek
Sinterklaas: gevelsteen uit Amsterdam (Dam 2)

Dat Santa Claus en Sinterklaas in feite dezelfde figuur zijn, is genoegzaam bekend, maar hoe ze precies met elkaar verwant zijn, is minder duidelijk. De ontwikkeling is echter leuker dan je zou denken.

De middeleeuwse Sint-Nikolaas was de patroon van Amsterdam, die de herinnering levendig houdt in de vorm van een middeleeuwse kerk, een schuilkerk, een rooms-katholieke kerk en een Russisch-orthodoxe kerk. De schuilkerk suggereert dat verering van de heilige na de Reformatie ondergronds is gegaan, maar dat is niet het geval. Het feest bleef populair. Toen Nicolaes Tulp (die van Rembrandts Anatomische Les) als burgemeester van Amsterdam in 1663 probeerde een einde te maken aan de “vervloekte afgoderij”, kon hij zijn biezen pakken. Twee jaar later schilderde Jan Steen zijn beroemde Sinterklaasavond. Reformatie of niet, Sinterklaas was springlevend.

Lees verder “Van Sint naar Santa” →

De catechismus van Sint-Nicolaas

On door GastauteurinChristendom, Cultuur, Geschiedenis8 reacties
Tijdvak: 1925 na Chr. - 1975 na Chr.
1925-1950 na Chr.1950-1975 na Chr.

 

Vraag: Bestaan er meerdere Sinterklazen?
Antwoord: Er bestaat slechts één Sinterklaas, doch in meerdere personen.

Vraag: Wat moeten wij denken van de mening dat er geen Sinterklaas zou bestaan?
Antwoord: De mening dat er geen Sinterklaas zou bestaan, is een afschuwelijke ketterij, die wij met kracht moeten bestrijden.

Vraag: Kunnen zij, die niet in Sinterklaas geloven, toch nog tot de gelovigen gerekend worden?
Antwoord: Zij die niet in Sinterklaas geloven, kunnen voorzeker nog tot de gelovigen gerekend worden. Maar Sinterklaas houdt niet meer van hen. Zij behoren derhalve niet meer tot de beminde, maar tot de volwassen gelovigen.

Lees verder “De catechismus van Sint-Nicolaas” →

De echte Nikolaas van Myra (5)

On door Jona LenderinginChristendom, Cultuur, Geschiedenis, Middeleeuwen1 reactie
Tijdvak: 300 na Chr. - 350 na Chr.
0300-0325 na Chr.0325-0350 na Chr.
Sinterklaas: gevelsteen uit Amsterdam (Dam 2)

[Als contrapunt bij het kapitalisme is de heilige Nikolaas van Myra onverminderd relevant. Het eerste deel van dit artikel is hier.]

Samenvattend zouden we kunnen zeggen dat Nikolaas bisschop is geweest van de havenstad Myra tijdens de regering van Constantijn de Grote. Het is moeilijk in de legenden een historische kern te ontwaren, want veel ervan hebben parallellen in Filostratos’ Leven van Apollonios en behoren dus tot de verhalen die destijds in Turkije werden verteld over elke charismatische, al dan niet christelijke godsdienstleraar. Zonder parallel in die verhalentraditie is de anekdote dat Nikolaas een bisschop een klap heeft uitgedeeld, en dat kan daarom historisch waar zijn.

Lees verder “De echte Nikolaas van Myra (5)” →

De echte Nikolaas van Myra (4)

On door Jona LenderinginChristendom, Cultuur, Geschiedenis, Romeinse Keizerrijk
Tijdvak: 300 na Chr. - 350 na Chr.
0300-0325 na Chr.0325-0350 na Chr.
08_soumela_nicaea_nicholas
Nikolaas van Myra doet aan pastorale zorg. Fresco uit het Soumela-klooster bij Trabzon (Turkije)

[Als contrapunt bij het kapitalisme is de heilige Nikolaas van Myra onverminderd relevant. Het eerste deel van dit artikel is hier.]

Als Nikolaas inderdaad leefde ten tijde van Constantijn de Grote, dan is aannemelijk dat hij aanwezig is geweest op het concilie van Nikaia in 325. Het belangrijkste discussiepunt was de organisatie van de kerk, maar er werd ook gesproken over het vraagstuk of God de Zoon wezensgelijk was aan of wezensgelijkend met God de Vader. In gewone mensentaal: is Jezus van Nazareth zelf God, of lijkt hij erop? Het laatste standpunt is eenvoudiger te rijmen met het monotheïsme: Jezus is dan het voornaamste schepsel van God, en niet, zoals in het eerste standpunt, zélf God. Niettemin is dat wel wat het Evangelie van Johannes schrijft, en de bisschoppen kozen daarom uiteindelijk voor dit laatste, welbeschouwd niet begrijpelijke standpunt: er is één God, maar in drie personen.

Lees verder “De echte Nikolaas van Myra (4)” →

De echte Nikolaas van Myra (3)

On door Jona LenderinginChristendom, Cultuur, Geschiedenis, Romeinse Keizerrijk
Tijdvak: 300 na Chr. - 350 na Chr.
0300-0325 na Chr.0325-0350 na Chr.
De Germaanse oppergod Wodan/Odin op zijn paard Sleipnir, op een steen uit Ardre (Zweden): niet het model voor Sinterklaas waar men weleens aan heeft gedacht.

[Als contrapunt bij het kapitalisme is de heilige Nikolaas van Myra onverminderd relevant. Het eerste deel van dit artikel is hier.]

Vrijwel niets in uit de legende (zie vorige aflevering) is origineel, en – erger nog – er zijn vooral niet-christelijke parallellen. In de vroege derde eeuw schreef de Griekse belletrist Filostratos een vie romancée van de Pythagorese wijze Apollonios, afkomstig uit het niet heel ver van Myra gelegen Tyana. Ook deze leeft een kuis leven (uniek in de heidense wereld), schenkt zijn bezittingen weg, zorgt ervoor dat een verarmd heerschap zijn vier dochters een bruidsschat kan meegeven, intervenieert in rechtszaken, redt een ter dood veroordeelde en bezit het vermogen der bilocatie.

Lees verder “De echte Nikolaas van Myra (3)” →

De echte Nikolaas van Myra (2)

On door Jona LenderinginChristendom, Cultuur, Geschiedenis, Romeinse Keizerrijk
Tijdvak: 300 na Chr. - 350 na Chr.
0300-0325 na Chr.0325-0350 na Chr.
notre_dame_nicholas
Nikolaas van Myra (Notre-Dame, Parijs)

[Als contrapunt bij het kapitalisme is de heilige Nikolaas van Myra onverminderd relevant. Het eerste deel van dit artikel is hier.]

Michaëls Leven, werken en wonderdaden van onze heilige vader Nikolaas, aartsbisschop van Myra in Lycië is een korte tekst. De Nederlandse vertaling van Aart Blom, opgenomen in zijn prachtige boek Nikolaas van Myra en zijn tijd (1998), telt slechts tien bladzijden. Nikolaas zou zijn geboren in Patara (§3), en zou een voorbeeldige jeugd hebben gehad (§8); vooral zijn kuisheid sprong in het oog (§4). Zijn heiligheid bleek al vroeg toen de zuigeling elke week op vrijdag, de dag waarop Jezus is gekruisigd, de moederborst weigerde (§5). Nikolaas’ als voorbeeldige christenen levende ouders overleden toen Nikolaas nog jong was, en hij schonk meteen al zijn bezittingen weg (§9).

Lees verder “De echte Nikolaas van Myra (2)” →

De echte Nikolaas van Myra (1)

On door Jona LenderinginChristendom, Cultuur, Geschiedenis, Romeinse Keizerrijk1 reactie
Tijdvak: 300 na Chr. - 350 na Chr.
0300-0325 na Chr.0325-0350 na Chr.
Nicolaas van Myra
Nikolaas van Myra in Amsterdam

Het hoort bij het najaar zoals regen, vallende bladeren en vertraagde treinen: het bericht in de krant dat deze of gene gereformeerde burgemeester heeft geweigerd Sinterklaas ofwel Nikolaas van Myra te ontvangen. De seculiere pers maakt zich er vrolijk over, maar zo’n burgemeester heeft wel een béétje gelijk: er is een theorie dat de festiviteiten gedeeltelijk teruggeen op de heidense cultus voor Wodan. Gedeeltelijk, want het feest heeft vooral christelijke wortels. Daarover nu meer.

Niet dat er heel veel bekend is over de echte Nikolaas van Myra. Zijn betekenis ligt meer in wat er in de Middeleeuwen mee is gedaan. Over de historische persoon weten we alleen zeker dat hij in de vierde eeuw bisschop was in de havenstad Myra in het zuidwesten van het huidige Turkije, dat hij op een zesde december van een onbekend jaar een einde is overleden, en dat zijn stoffelijke resten in 1087 zijn overgebracht naar Bari, een stadje in de hak van Italië dat lange tijd door de koning van Spanje werd bestuurd – zodat de goedheiligman, al dan niet per stoomboot, elk jaar uit Spanje weer aankomt.

Lees verder “De echte Nikolaas van Myra (1)” →

Een ongelooflijk toeval

On door Jona LenderinginDagelijks leven

Ik blogde al eerder over mijn neefje, die een van mijn vrienden en zijn pas kort in Nederland verblijvende Iraanse echtgenote uitnodigde om bij hem in Hengelo te komen kijken naar de intocht van Sint-Nikolaas. Ik was er al wat eerder en haalde mijn vrienden en toen ik ze van het station afhaalde, hadden die een verbluffend verhaal te vertellen.

In de trein naar Twente waren ze een buitengewoon vermoeide Zwarte Piet tegengekomen. Mijn vrienden hadden de man aangesproken en gevraagd wat eraan scheelde, en hij had gezegd dat hij al de hele dag bezig was. Bij de aankomst in Dordrecht was van alles mis gegaan, en hoewel alles dankzij veel kunst- en vliegwerk uiteindelijk goed was gekomen, moest hij nu, doodmoe, nog helemaal naar Hengelo om daar cadeautjes af te geven.

Lees verder “Een ongelooflijk toeval” →

Sinterklaas voor inburgeraars

On door Jona LenderinginCultuur, Dagelijks leven1 reactie

Er kan maar één iemand op deze planeet de oudste mens zijn en maar één iemand de rijkste. Zo is er ook maar één langste persoon op aarde en kan er maar één oom zijn die het leukste neefje heeft. Toevallig ben ik dat.

Twee weken geleden was mijn neefje bij me op visite. Ook een goede vriend was er, en die had zijn echtgenote meegenomen, een Iraanse die nog volop aan het inburgeren is en me elke keer weer verbaast met de snelheid waarmee ze Nederlands leert. Tot ieders vreugde konden neef en echtgenote heel redelijk met elkaar praten en slaagde de inburgeraarster erin zelfs de regels van een Iraans spelletje aan mijn neefje uit te leggen.

Lees verder “Sinterklaas voor inburgeraars” →