Tag: Sinterklaas

Sinterklaas

Sinterklaas is jarig

On door Jona LenderinginChristendom, Geschiedenis, Turkije9 reacties
Tijdvak: 325 na Chr. - 350 na Chr.
0325-0350 na Chr.
Baptisterium van de kerk in Patara

Er is een mooie legende over het overlijden van bisschop Nikolaas van Myra. Terwijl hij opsteeg ten hemel, kreeg hij gezelschap van iemand anders, ook heel erg heilig, die eveneens op die zesde december was gestorven. Ze waren al een eind op weg naar de hemelse glorie toen Nikolaas ergens beneden op aarde enkele drenkelingen hoorde. Hij bedacht zich geen moment, dook terug naar de aarde en redde de zeelieden. In een drijfnatte tabberd kwam hij uiteindelijk aan bij de Hemelpoort.

“Hoe is dat zo gekomen?” zal Petrus hebben gevraagd.

“Sorry,” antwoordde Nikolaas, “Drenkelingen.” Hij aarzelde even, maar toen Petrus hem niet-begrijpend aankeek, lichtte hij het toe. “Als patroon van de zeevaart heb ik soms dringender zaken aan mijn hoofd.”

Petrus knikte. “En jij?” vroeg hij aan de andere heilige in spe, “Hoorde jij die drenkelingen niet?”

“Jazeker, maar zoals een hert verlangt naar water, zo verlangt mijn ziel naar God.”

Lees verder “Sinterklaas is jarig” →

Nikolaas van Myra

On door Jona LenderinginChristendom, Cultuur, Turkije4 reacties
Tijdvak: 300 na Chr. - 350 na Chr.
0300-0325 na Chr.0325-0350 na Chr.
Nikolaas van Myra (Byzantijns Museum, Athene)
Nikolaas van Myra (Byzantijns Museum, Athene)

Zoals de trouwe lezers van deze kleine blog weten, geloof ik in Sinterklaas, die vandaag 1633 jaar (of zoiets) geleden het tijdelijke verwisselde voor het eeuwige. De heilige bisschop van Myra heeft elk jaar nog drie andere kerkelijke feestdagen – u leest in deze charmante legende hoe dat zo is gekomen. Het is welverdiend dat de goede heilige vier feestagen heeft, want hij zet zich in voor

de kinderen, zeelieden (in een duobaan met de Moeder Gods), vissers, kuipers, slagers, pasgetrouwde stellen, studenten (in een duobaan met Thomas van Aquino), kooplieden, bankiers en dieven (maar dat is hetzelfde), prostituees, officieren, hotelliers, gevangenen, ongehuwde vrouwen met een partnerwens, Amsterdam en de Amsterdammers, Rusland en de Russen, Griekenland, de Grieken en de Griekse marine, alle steden en dorpen in de wereld die “St. Niklaas” heten, of iets wat daarop lijkt, iedereen met een naam die is afgeleid van “Nikolaas” en meer in het bijzonder van de gehele mensheid. (bron)

Lees verder “Nikolaas van Myra” →

De kunst rond Sint-Nikolaas

On door Jona LenderinginChristendom, Cultuur, Geschiedenis, Middeleeuwen2 reacties
01_myra_s_nicholas03
Het (leeggehaalde) graf van Sint-Nikolaas in Myra

Het is 6 december, de dag waarop in het jaar 343 een einde kwam aan het aardse bestaan van Nikolaas, bisschop van Myra. Als u mocht willen weten wat de historische kern is van de legende, dan kunt u hier terecht. Nu zal het u niet onbekend zijn dat de goedheiligman ook na zijn verscheiden nog regelmatig is gesignaleerd, en daardoor is er genoeg stof voor een stukje over de latere artistieke traditie.

Eerst wat architectuur, namelijk de plek waar het allemaal is begonnen: hierboven ziet u het graf van de heilige in de basiliek in Myra. Hier (of hier in de buurt) rustte zijn gebeente tot 1087, toen het door zeelieden uit Bari werd meegenomen. Naar eigen zeggen om het te beschermen tegen de Turken, die in die jaren het naar hen genoemde land veroverden, maar als u het wil aanduiden als “roof”, dan mag u.

Lees verder “De kunst rond Sint-Nikolaas” →

Waarom dat wonderlijke middeleeuwse feest van Sinterklaas dus gewoon nog altijd actualiteit bezit

On door Jona LenderinginAmsterdam, Christendom, Cultuur, Geschiedenis, Middeleeuwen14 reacties
Tijdvak: 325 na Chr. - 350 na Chr.
0325-0350 na Chr.
Sinterklaas (Gevelsteen in de Amsterdamse Sint-Nicolaassteeg)

In weerwil van het liedje dat behelst dat Sinterklaas jarig is en dat we om die reden onze schoen vast klaar moeten zetten, wordt op 6 december het overlijden herdacht van de bisschop van Myra. Zijn sterfjaar is niet bekend, maar 343 is een mogelijkheid.

Nikolaas’ biografie bestaat grotendeels uit legendarische anekdotes, die suggereren dat hij al tijdens zijn leven zou hebben beschikt over de gave der bilocatie. Vrijwel al deze legenden zijn terug te leiden tot de volkstradities van het Turkije van de Romeinse tijd, en hebben geen historische waarde.

Lees verder “Waarom dat wonderlijke middeleeuwse feest van Sinterklaas dus gewoon nog altijd actualiteit bezit” →

Slap a heretic

On door Jona LenderinginChristendom4 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
Verpletter de ketter: Nikolaas slaat een andersdenkende tegen de vlakte (Soumela-klooster, Turkije)

Zwarte Piet, racisme: er is dit jaar teveel gedoe rond Sint-Nikolaas. Om de komende dagen toch nog een beetje leuk te laten zijn, presenteer ik u het onderstaande Sinterklaaslied. Verpletter de ketter.

Een gewone oproep tot geweld. Daar neemt niemand aanstoot van gelukkig.

Sint-Nikolaas

On door Jona LenderinginArcheologie, Christendom, Geschiedenis, Middeleeuwen, Museumstuk, Romeinse Keizerrijk, Turkije2 reacties
Tijdvak: 325 na Chr. - 350 na Chr.
0325-0350 na Chr.
Gebeente van Nikolaas van Myra (Archeologisch Museum, Antalya)

Op 6 december in 335, 336 of 337 overleed in Myra de leider van de plaatselijke christelijke gemeenschap: bisschop Nikolaas. Nu er een einde was gekomen aan het aardse bestaan van de heilige, werd het lichaam dat hij had achtergelaten buiten het stadje bijgezet, langs de grote weg naar de haven waar hij zijn kerk had gebouwd.

De tijd verstreek maar de mensen vergaten de overledene niet. Ze vertelden verhalen die steeds wonderbaarlijker werden en geloofden berichten dat de overleden bisschop zeelieden in nood had bijgestaan. Hij werd erkend als beschermer van de zeevarenden en kreeg een kerk in Constantinopel.

Lees verder “Sint-Nikolaas” →

Een heidense Sinterklaas

On door Jona LenderinginChristendom, Geschiedenis, Jodendom, Romeinse Keizerrijk, Turkije3 reacties
Tijdvak: 25 na Chr. - 100 na Chr.
0025-0050 na Chr.0050-0075 na Chr.0075-0100 na Chr.
Masaccio, Sint-Nikolaas (Gemäldegalerie, Berlijn)

Een triest verhaal van lang geleden: een man verliest zijn vrouw, heeft enkele financiële tegenslagen, kan zijn drie dochters geen bruidsschat meegeven, ja, moet de meisjes zelfs naar het bordeel sturen. Geheel onverwacht – hoewel: in een sprookje verwacht je zoiets – duikt er een wijze weldoener op die de bruidsschat regelt, ervoor zorgt dat de meisjes nette echtgenoten vinden en zo bewerkstelligt dat men verder nog lang & gelukkig leeft.

Misschien herkende u het verhaal. Het is inderdaad een van de legenden over Sint-Nikolaas. Hij wordt – behalve als kindervriend en patroon der zeevarenden – vereerd als beschermer van prostituees. Ik heb het altijd een poëtisch toeval gevonden dat op een steenworp van de Amsterdamse Wallen niet minder dan drie Sint-Nikolaaskerken zijn (1, 2, 3). Vroeger werd Nikolaas ook aangeroepen door vrouwen die geen man konden vinden: het schijnt dat ons “goedheiligman” een verbastering is van “goedhuwelijksman”.

Lees verder “Een heidense Sinterklaas” →

Godfried Bomans’ Kopstukken

On door Jona LenderinginCultuur, Geschiedenis, Literatuur, Nederlands2 reacties

Vraag: Bestaan er meerdere Sinterklazen?
Antwoord: Er bestaat slechts één Sinterklaas, doch in meerdere personen.

Toen ik deze zin voor de eerste keer las, heb ik er zó om gelachen dat ik, toen ik Godfried Bomans’ Kopstukken ter voorbereiding van dit stukje herlas, al voorpret had bij de “Kleine catechismus van St.-Nicolaas“, waarvan dit de eerste vraag is. Ik vrees alleen dat je minstens vijftig moet zijn om de parodie te herkennen op de aloude catechismus: een samenvatting van het rooms-katholiek geloof die kinderen ooit uit het hoofd leerden. Daarin heet het dat er slechts één God is, maar in drie personen.

Het hoge woord moet eruit: Kopstukken is nauwelijks meer te lezen zonder historische toelichting. Het gaat om een reeks korte stukken over even markante als fictieve personen die in 1945-1946 onder de titel “Kleine interviews” verscheen in Elseviers Weekblad. We zouden ze tegenwoordig columns noemen, en het is interessant te zien dat in die tijd, toen het genre aan het ontstaan was, het aantal woorden nog niet vast lag en de stukjes werden aangeduid als satiren. Hoe populair ze zijn geweest, blijkt uit het feit dat de jongste begin november ’46 werd gepubliceerd en dat van de bundel nog datzelfde jaar de elfde druk verscheen.

Lees verder “Godfried Bomans’ Kopstukken” →

Een Byzantijnse legende over Nikolaas van Myra

On door Jona LenderinginByzantijnse Rijk, Christendom, Cultuur, Geschiedenis4 reacties
Tijdvak: 325 na Chr. - 350 na Chr.
0325-0350 na Chr.
Bicci di Lorenzo: Nikolaas van Myra helpt een schip in een storm

Er was een einde gekomen aan het aardse bestaan van Nikolaas, de heilige bisschop van het havenstadje Myra in het zuidwesten van Turkije. Zijn ziel steeg nu op ten hemel, waar hij voor eeuwig de glorie Gods zou aanschouwen. Hij was niet de enige heilige die ontsliep op 6 december. Het is lang geleden dat deze legende mij is verteld, dus ik weet het niet helemaal zeker, maar volgens mij overleed die dag ook Sint-Kassianos.

Terwijl de twee heilige zielen zo ten hemel voeren, hoorde Nikolaas ineens de angstige kreten en gebeden van enkele zeelieden in nood. Hij bedacht zich geen moment! De patroon der zeevarenden onderbrak zijn hemelvaart, dook in zee, redde een matroos van de verdrinkingsdood, bracht de storm tot bedaren en geleidde het schip naar een veilige rede. Pas toen hij had vastgesteld dat iedereen veilig was, begon hij andermaal aan zijn hemelvaart.

Lees verder “Een Byzantijnse legende over Nikolaas van Myra” →