Tag: Wim Deetman

Wim Deetman

Het leger van Caesar

On door Jona LenderinginGeschiedenis, Romeinse Republiek2 reacties
Tijdvak: 50 v.Chr. - 25 v.Chr.
0050-0025 v.Chr.
Re-enactors in de uitrusting van soldaten uit de tijd van Caesar.

Ik zou dit blogje kunnen aankondigen met “Het was quintilis in het jaar waarin Julius Caesar zonder collega het consulaat bekleedde”. En ik zou dit traditiegetrouw kunnen omrekenen naar juli 45 v.Chr., zodat u wist te zijn beland in een aflevering van de reeks “Wat deed Julius Caesar vandaag 2069 jaar geleden?” Ik zou dan kunnen vertellen dat hij op weg was naar noordelijk Italië en ik zou kunnen speculeren over zijn route. Dat zou allemaal kunnen, maar liever behandel ik een algemener onderwerp dat niet precies valt te koppelen aan een kalenderdatum: het leger.

Investeren in jezelf

Het Romeinse leger had ooit bestaan uit dienstplichtige boeren. Die waren rijk genoeg om een wapenrusting te betalen. In de loop van de tweede eeuw v.Chr. waren de soldaten echter steeds vaker gerekruteerd uit het proletariaat. Hierdoor was het leger van karakter veranderd. De militaire dienst was niet langer een dienst aan de staat, maar een manier om jezelf te verrijken. Wat ooit een eervolle taak voor de gemeenschap was geweest, verwerd, om de beruchte woorden van Wim Deetman te parafraseren, tot slechts “een investering in jezelf”.

Lees verder “Het leger van Caesar” →

Wat is archeologie? (3) De media

On door Jona LenderinginArcheologie, Geesteswetenschappen, Methodologie en theorie, Wetenschap, Wetenschapscommunicatie8 reacties
Tijdvak: 1950 na Chr. - 2025 na Chr.
1950-1975 na Chr.1975-2000 na Chr.2000-2025 na Chr.
Giorgio de Chirico, Gli archeologi (1927)

[Dit is het derde van vijf blogjes over wat archeologie is en hoe we haar belang beter kunnen uitleggen. Het eerste deel was hier.]

Ik kan me voorstellen dat u na mijn vorige blogje dacht dat mijn schets van de archeologie nogal abstract was en niet overeenkomt met uw beeld van dat mooie vak. Een vak dat hands on is, heel concreet, heel positief, sterk gebaseerd op het tastbare. Zo komt het immers in het nieuws en zo presenteren archeologen het ook. Vraag een archeoloog maar eens wat archeologie is en in vier van de vijf gevallen vertelt hij over vondsten. Dit is al zo sinds de jaren zeventig, maar zoals gezegd is dataverwerving slechts een voorwaarde voor wetenschap en geen wetenschap.

Archeologie in het nieuws

Archeologie gaat over het toetsen van hypothesen om de mensheid beter te begrijpen (“zeigen wie Menschen ticken”) en onvermoede aannames op te sporen (“unbekannte Werte messen”). Daar horen we echter weinig over. Het gaat vaker over bijvoorbeeld een ontdekt Romeins kamp, waarbij als bijzonderheid geldt dat het benoorden de limes lag – alsof dat belangwekkend zou zijn.noot De limes was geen ijzeren gordijn en kampen als Ermelo waren al bekend. Of het gaat over een monumentaal gebouw in Nijmegen, waarbij als bijzonderheid geldt dat zo dicht bij de Waal resten van de antieke stad bewaard zijn gebleven. Leuk als zulke nieuwtjes zijn, tonen ze niet hoe wezenlijk de feitelijke bijdrage is van de archeologie. Ze trekken wel de aandacht maar niet tot iets.

Lees verder “Wat is archeologie? (3) De media” →

Faits divers (28)

On door Jona LenderinginGeesteswetenschappen14 reacties
De Gouden Hoed van Schifferstadt, nu te zien in Leiden

Een nieuwe aflevering van de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, met deze keer de Bronstijd, slecht nieuws uit Leiden, reclame en een leuk boek.

***

De Bronstijd

In het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden is afgelopen vrijdag de langverwachte expositie geopend over de Bronstijd. Dat is de tijd tussen ruwweg 2000 en 800 v.Chr., en het voornaamste erfgoed uit die periode bestaat uit onze genen en onze talen. Ik heb de tentoonstelling nog niet kunnen bezoeken, maar er is al één mooi effect en dat is een fijn artikel in De Volkskrant over de herkomst van het brons dat is gevonden in de Lage Landen. We hebben hier immers geen tin- of koperaders.

Lees verder “Faits divers (28)” →

Studiefinanciering

On door Jona LenderinginDagelijks leven, Politiek, Verbijstering53 reacties

Toevallig las ik gisteren het stukje van Ellen Deckwitz in het NRC Handelsblad. Het was indrukwekkend. Na wat omtrekkende bewegingen vertelt ze over de schaamte die ze ervoer toen ze, door een stommiteit van de Studiefinanciering, te weinig geld had.

Om geld te besparen, begon ik maaltijden en verjaardagen over te slaan. Ik ging niet meer uit. Ik ontving liever geen bezoek omdat ik alleen thee kon aanbieden. Ik verzon smoes na smoes waarom ik liever thuisbleef. Ik begon post te vrezen. Uiteindelijk kwam alles weer goed, maar de armoede heeft me een knauw bezorgd. Ze schrijnt na. En nog altijd is er de angst dat het me weer overkomt.

Lees verder “Studiefinanciering” →

Leenstelsel

On door Jona LenderinginPolitiek, Wetenschap4 reacties
gouden_kalf
De dans om het gouden kalf

Ach, de Hofvijver. Het moeten de kikkers zijn die de politici inspireren, want onze politici kwaken wat af. Neem de opmerking van minister Bussemaker van Onderwijs dat iedereen er door de invoering van het leenstelsel op vooruitgaat, ook de studenten. De opbrengst van het leenstelsel, een miljard, wordt namelijk geïnvesteerd in het onderwijs.

Bussemaker heeft dus feitelijk niets gezegd. Het gaat er immers om waarin dat miljard wordt geïnvesteerd. En juist daar wringt de schoen. Ik probeer al een uur te bedenken welke door het ministerie genomen maatregelen nou echt als verbetering van het hoger onderwijs kunnen worden gekwalificeerd en ik kan er precies nul noemen. Ik denk daarom dat de kans precies 100% is dat dat miljard zal worden verspild aan het zoveelste project waarmee het onderwijs verder wordt gesloopt.

Lees verder “Leenstelsel” →

Inefficiënt studeren

On door Jona LenderinginDagelijks leven, Verbijstering1 reactie
Tijdvak: 1975 na Chr. - 2000 na Chr.
1975-2000 na Chr.
Alleen minister Deetman meende dat heen-en-weer moeten reizen met de trein niet ten koste ging van de tijd om te studeren.

De efficiëntste manier om te studeren is, heel simpel, dat je ’s morgens naar de leeszaal gaat, met een paar medestudenten rond een tafel gaat zitten, en je buigt over hetzelfde onderwerp. Drie kwartier lezen, rekenen, schrijven en wat dies meer zij, en dan samen koffie halen en de stof bespreken. Als de tijd wordt genomen voor een redelijke lunch en een wat uitgebreider avondeten in de mensa, staat niets de perfecte flow in de weg, zodat je met plezier bezig bent van vroeg in de ochtend tot laat in de avond.

De groepsgrootte is eens onderzocht: ergens tussen de vijf en acht mensen. Bij een grotere groep gaan haantjes-de-voorsten de gesprekken domineren, waardoor minder assertieve studenten onvoldoende aan bod komen. Als de groep kleiner is, ontstaan er minder vragen en neemt de kans toe dat niet alle complicaties van de stof worden doorzien.

Lees verder “Inefficiënt studeren” →

Geld voor onderwijs

On door Jona LenderinginPolitiek, Wetenschap2 reacties

Je ontdekt nog eens wat. Het CBS heeft een mooie database van gegevens, en voor mijn boek trok ik daarin eens na hoeveel geld er in Nederland wordt uitgegeven aan onderwijs. Daar word je vrij stil van.

In 1975, kort na de Eerste Oliecrisis, was 7,2% van de overheidsbestedingen voor activiteiten die volgens de OESO-definitie gelden als onderwijs. We hadden toen nog een minister voor wetenschapsbeleid, trouwens. Eén oliecrisis later was het een fractie minder: in 1980 was het percentage 6,9.

Lees verder “Geld voor onderwijs” →