De Duivelsbrug van Ginneken

De Duivelsbrug van Ginneken

Onverklaarbare zaken worden in het volksgeloof vaak als bovennatuurlijk gezien. Mensen schrijven ze dan graag toe aan een van de twee uitersten op dit gebied: god dan wel de duivel. Of iets dat daar aan onaardse wezens tussenin zit. Vreemd genoeg kon dit zowel positief als negatief uitpakken: we kennen uitdrukkingen als “duivels goed” maar ook “godsgruwelijk”. Van de Italiaanse violist en componist Niccolò Paganini werd beweerd dat zijn vioolspel zó virtuoos was dat hij wel een pakt met de duivel gesloten moest hebben om zo duivels goed te kunnen spelen. Zulke duivelse aspecten, zowel positief als negatief, komen we ook tegen in het begrip “duivelsbrug”.

Duivelsbruggen

Hoewel duivelsbruggen minder bekend zijn dan bijvoorbeeld witte wieven, komen ze in de folklore zó veel voor dat er een aparte categorie voor is in het classificatiesysteem van Aarne-Thompson-Uther. We hebben het in de regel over stenen, gewelfde bruggen, gebouwd in Europa tussen pakweg 1000 en 1600 na Chr., waarbij vaak sprake is van een destijds uitzonderlijke bouwkundige prestatie. Maar op die verhalen zijn varianten.
Lees verder “De Duivelsbrug van Ginneken”

Thornton Wilder, The Bridge of San Luis Rey

Een vriend van me overweegt een boek te schrijven over een ongeluk in een ver land waarbij enkele mensen om het leven kwamen. Hij wil die levens, die aan het einde zo triest verknoopt raakten, volgen om zo een typering te bieden van dat land. Toen hij me over zijn plan vertelde, moest ik denken aan een vergelijkbaar boek: The Bridge of San Luis Rey van Thornton Wilder (1927). De Amerikaanse auteur bood zijn landgenoten een panorama van het leven in Peru in de achttiende eeuw.

Vervlochten levens

En het is een prachtig panorama. Vijf mensen overlijden als een oude Inka-brug langs de weg tussen Lima en Cuzco instort, en Wilder beschrijft hun levens. Een moeder die liefdevolle brieven schrijft naar een dochter in Spanje, van wie ze vervreemd is geraakt. Een weeskind dat weliswaar werkt als dienstmeisje, maar waarvan de directrice van het weeshuis hoopt dat ze haar opvolgster zal zijn. Een jongeman, uit hetzelfde weeshuis, die zijn tweelingbroer heeft verloren en net zijn levenslust heeft herwonnen. Een factotum die allerlei soorten diensten verricht voor de onderkoning. De jonge bastaardzoon van de onderkoning.

Lees verder “Thornton Wilder, The Bridge of San Luis Rey”

Cuijk: de weg is weg (2)

Het zoekgebied rond Cuijk

[Ten oosten van Cuijk moet in de Romeinse tijd een weg hebben gelegen die de brug over de Maas verbond met de forten aan de Rijngrens. Alleen: er is niets van die weg teruggevonden, en dat terwijl de omstandigheden voor het archeologisch onderzoek ideaal waren. Mijn goede vriend Richard Kroes, die ooit betrokken was bij het archeologisch onderzoek te plekke, licht toe. Het eerste deel was hier.]

Een brug zijnde een brug viel aan te nemen dat de weg die aan de kant van Cuijk aansloot op de brug, aan de andere kant verder zou gaan. Meer specifiek: naar de grensroute tussen het Romeinse fort Xanten naar Nijmegen. Je zou een weg hebben verwacht die vanaf de oostelijke Maasoever naar een van deze steden liep. Of twee wegen, in allebei de richtingen. Of naar een van de forten tussen Xanten en Nijmegen, zoals Altkalkar of Qualburg.

Lees verder “Cuijk: de weg is weg (2)”

Cuijk: de weg is weg (1)

Maquette van de brug bij Cuijk (Museum Ceuclum, Cuijk)

[Ten oosten van Cuijk moet in de Romeinse tijd een weg hebben gelegen die de brug over de Maas verbond met de forten aan de Rijngrens. Alleen: er is niets van die weg teruggevonden, en dat terwijl de omstandigheden voor het archeologisch onderzoek ideaal waren. Mijn goede vriend Richard Kroes, die ooit betrokken was bij het archeologisch onderzoek te plekke, licht toe.]

Archeologen bestuderen het verleden aan de hand van wat we materiële cultuur noemen. Dat behelst niet veel meer dan dat u uw thee drinkt uit een kopje met een oor eraan, terwijl uw Marokkaanse buurvrouw haar thee drinkt uit een hoog glaasje met veel goud- of zilverglitter erop. Archeologen bestuderen dus de gebruiksvoorwerpen die mensen maken, van theekopjes tot gemeentehuizen, van havens tot peddels. Gebruiksvoorwerpen raken doorgaans geconcentreerd op plekken waar mensen langere tijd verblijven. En uiteindelijk komt een theekopje – meestal kapot – tussen het afval terecht, een peddel zinkt af in de haven, de haven verzilt en het gemeentehuis verkrot, of wordt koninklijk paleis.

Lees verder “Cuijk: de weg is weg (1)”

Vierwindstrekenbrug

Zekenman op de Vierwindstrekenbrug

De Vierwindstrekenbrug in Amsterdam mag dan niet het bekendste monument van de stad zijn, ze is daarom niet minder aardig. De brug ligt op de plaats waar de Jan van Galenstraat de Admiralengracht kruist, middenin een wijk waarin alle straten zijn vernoemd naar ontdekkingsreizigers. Vier beeldhouwwerken vertegenwoordigen de vier windstreken.

  • Het noorden: een vissende Eskimo (Inuit), geflankeerd door twee walrussen, staand voor een iglo;
  • Het zuiden: een Masai-jager, geflankeerd door twee leeuwen, staand voor een hut;
  • Het oosten: een Chinese stuwadoor, geflankeerd door twee schepen, staand voor een pagode;
  • Het westen: een Amerikaanse zakenman, geflankeerd door twee auto’s, staand voor een kantoorgebouw (zie boven).

Lees verder “Vierwindstrekenbrug”