Tag: kwakgeschiedenis

kwakgeschiedenis

De olifanten van Hannibal

On door Jona LenderinginArcheologie, Karthago, Spanje, Wetenschapscommunicatie9 reacties
Tijdvak: 225 v.Chr. - 200 v.Chr.
0225-0200 v.Chr.
Karthaagse munt uit Spanje (British Museum)

Nee, archeologen hebben in Spanje géén olifant ontdekt uit het leger van Hannibal. Of, iets genuanceerder: het is een stuk waarschijnlijker dat de ontdekte dikhuid niet komt uit de tijd van Hannibal dan wel.

De claim

Eerst de claim, zoals gemeld in de media. De NU.nl meent dat het opgegraven bot “naar alle waarschijnlijkheid bewijst dat de beroemde veldheer Hannibal Barka met olifanten de Alpen is overgetrokken”. Dat is nooit de vraag geweest en dat is ook niet wat de onderzoekers beweren. De NOS kopt dat het bot “mogelijk bewijs voor tocht Hannibal door Europa” vormt. Ik zal deze twee stukjes verder onbesproken laten en meteen doorgaan naar de wetenschappelijke publicatie, die weliswaar achter betaalmuren ligt, maar die iemand met me heeft gedeeld (bedankt!).

Lees verder “De olifanten van Hannibal” →

De vloek van het Engels

On door Jona LenderinginArcheologie, Factcheck, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Lage Landen, Methodologie en theorie, Pseudowetenschap, Romeinse Republiek20 reacties
Tijdvak: 75 v.Chr. - 50 v.Chr.
0075-0050 v.Chr.
De Selle

De laatste keer dat er een fatsoenlijk Nederlandstalig overzichtswerk verscheen over de Lage Landen in de Romeinse tijd was in 1981: De Romeinen in Nederland van Wim van Es. En dat was een herdruk. Er zijn sindsdien boeken verschenen over deelaspecten; feitelijk is het boek van Van Es eveneens een boek over een deelaspect. Zelf heb ik ook eens iets geschreven, maar het is niet moeilijk te erkennen dat De randen van de aarde en De rand van het Rijk niet de volwaardige syntheses zijn die we nodig hebben. Des te blijer ben ik dat me onlangs een lijvig manuscript werd toegestuurd van iemand die de Belgische en Nederlandse archeologie overziet én weet hoe een bron te lezen. Ik kreeg het verzoek te zien of er zaken ontbraken, en voor zover ik momenteel overzie, is dat niet het geval. Er is iets moois op komst.

Toch stuitte ik op iets wonderlijks: de rivier de Sabis, waar Julius Caesar in 57 v.Chr. de Nerviërs versloeg, zou “wellicht” de Selle zijn. Akkoord, alle kennis is  voorlopig en je kunt iedere bewering daarom clausuleren met “wellicht”. En ja, topografische identificaties zijn lastig. Ik blogde al eens over de simplistische aanname dat de Drususgracht lag in Nederland en ik schreef een boek over de onmogelijkheid te bepalen waar Hannibal over de Alpen trok. Maar in het geval van de Sabis is er redelijke zekerheid.

Lees verder “De vloek van het Engels” →

Diodoros van Sicilië

On door Jona LenderinginGeschiedenis, Klassieken, Oude Griekenland, Wetenschapscommunicatie6 reacties
Tijdvak: 75 v.Chr. - 25 v.Chr.
0075-0050 v.Chr.0050-0025 v.Chr.
Kleio, de beschermgodin van de historische wetenschappen (Altes Museum, Berlijn).

Hé, dat is leuk: er is een Nederlandse vertaling verschenen van de Grieks-Romeinse geschiedschrijver Diodoros van Sicilië. Dit is om twee redenen fijn. Eén, Diodoros is geen auteur die al vaker vertaald is, zoals Homeros of de Griekse tragici. Classicus Gerard Janssen ontsluit een stukje Oudheid dat voor het publiek nog onontsloten was. Twee, het gaat niet om een tekst die alleen specialisten interesseert. Diodoros, die leefde toen Rome rond het midden van de eerste eeuw v.Chr. de Mediterrane wereld verenigde, biedt zijn lezers een alleszins boeiend verhaal over de geschiedenis van de gehele wereld.

De kwaliteit van Diodoros’  boek is zo goed als zijn bronnen. Diodoros heeft veel oudere teksten gelezen en naverteld. Hij claimt geen originaliteit en noemde zijn werk dan ook De bibliotheek of, in de weergave van Janssen, Archief van de geschiedenis. Diodoros vat dus oudere bronnen samen en zijn selectie bewijst dat hij niet onverdeeld positief was over de Romeinse heerschappij. Hij zal nooit nalaten te wijzen op de wreedheid, roofzucht en verdorvenheid van de Romeinen. Als Siciliaan kon hij ervan meepraten.

Lees verder “Diodoros van Sicilië” →

VII. J.C. in Nijmegen

On door Hans KooningsinPseudowetenschap4 reacties
Museumpark Orientalis, Berg en Dal

Als ik schrijf dat het de Idus van maart was (de dag die nooit voorbijgaat), als ik toevoeg dat het was in het jaar waarin onze held op de Zeven Heuvelen (op het Westerveld boven het Heilig Land in het rijk van Nijmegen) aan het kruis hing, met een steekwond toegebracht door Longinus in zijn zijde, en als ik dat voor u omreken naar “onze” Goede Vrijdag, dan weet u dat dit een gedichtje is in de reeks “Wat deed J.C. vandaag precies 1991 jaar geleden?”.

Lees verder “VII. J.C. in Nijmegen” →

VI. J.C. in Katwijk

On door Hans KooningsinPseudowetenschap
De Rijn bij Katwijk

Als ik schrijf dat het 15 maart was, als ik toevoeg dat het was in het jaar waarin onze held genoot van een late avondmaaltijd in het onlangs opgegraven Romeinse legerkamp pal aan de oever van de Rijn in Katwijk, en als ik dat voor u omreken naar “onze” Witte Donderdag, dan weet u dat dit een gedichtje is in de reeks “Wat deed J.C. vandaag precies 1985 jaar geleden?”.

Lees verder “VI. J.C. in Katwijk” →

IV. J.C. in Amsterdam

On door Hans KooningsinAmsterdam, Pseudowetenschap
J.C. in het Amsterdamse Begijnhof

Als ik schrijf dat het rond het midden van de maand mesore was, als ik toevoeg dat het was in het jaar waarin onze held domweg gelukkig was met zijn favoriete leerlinge in een bloemrijke Amsterdamse achterafstraat (hij wiens moeder haar moeder was), en als ik dat voor u omreken naar “onze” 22 juli, dan weet u dat dit een gedichtje is in de reeks “Wat deed J.C. vandaag precies 2002 jaar geleden?”.

Lees verder “IV. J.C. in Amsterdam” →

III. J.C. in Blaricum

On door Hans KooningsinPseudowetenschap
Justinianus kondigt de codificatie van het Romeins Recht aan (Librije, Zutphen)

Als ik schrijf dat het de derde maand was na de terugkeer van de Romeinen uit Egypte, als ik toevoeg dat het was in het jaar waarin onze held bij de aanvang van zijn openbare leven op de 156 meter hoge Tafelberg bij Blaricum onder de zuiderhemel het Romeins Recht uitlegde aan de ongelovige vissers van Huizen en Spakenburg, en als ik dat voor u omreken naar “ons” hoogfeest van de H.H. Petrus en Paulus, dan weet u dat dit een gedichtje is in de reeks “Wat deed J.C. vandaag precies 2000 jaar geleden?”.

Lees verder “III. J.C. in Blaricum” →

II. J.C. in Domburg

On door Hans KooningsinPseudowetenschap
Een Nehalennia uit Domburg (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, Brussel)

Als ik schrijf dat het 14 november was, als ik toevoeg dat het was in het jaar waarin de priesteressen van Rome door de Galileeërs werden vereerd in de tempel van Nehalennia in Domburg, en als ik dat voor u omreken naar “onze” zondag na Driekoningen, dan weet u dat dit een gedichtje is in de reeks “Wat deed J.C. vandaag precies 2006 jaar geleden?”

Lees verder “II. J.C. in Domburg” →

I. J.C. In Zierikzee

On door Hans KooningsinPseudowetenschap
Kleitablet met vermelding van de komeet van Halley in september 164 v.Chr. (British Museum, Londen)

Als ik schrijf dat het 13 juli was in de Subura, een van de dichtstbevolkte wijken van Zierikzee, als ik toevoeg dat het was in het jaar waarin de komeet van Halley schuin boven de Schelde stond, en als ik dat voor u omreken naar “onze” eerste Kerstdag, dan weet u dat dit een gedichtje is in de reeks “Wat deed J.C. vandaag precies 2025 jaar geleden?”.

Lees verder “I. J.C. In Zierikzee” →