[Zesde van zeventien blogjes over Constantijn de Grote (r.306-337). Het eerste was hier.]

Constantijn baseerde zijn macht op zijn troepen en op een netwerk in westelijk Europa dat hij had geërfd van zijn vader Constantius I Chlorus: de bestuurders van Gallische provincies en steden, officieren van de Britse legers en van de Rijnlegers, priesters van de diverse culten, bondgenoten onder de Franken en andere Germaanse groepen. Al die mensen moeten die dag in 310 in Trier, toen de feestredenaar vertelde dat Constantijn de uitverkorene was van de zonnegod Apollo, de implicatie hebben begrepen: dat hun keizer de Tetrarchie en haar goden had afgewezen.

Sommigen zullen hebben geconcludeerd dat Constantijn uit was op oorlog met Galerius, Licinius en Maximinus Daia. Anderen zullen hebben tegengeworpen dat zo’n campagne Constantijns flanken zou openleggen voor een aanval vanuit Italië, waar Maxentius nog altijd aan de macht was. Lag het niet voor de hand eerst de Alpen over te trekken?

Maxentius zal soortgelijke gedachten hebben gehad. Drie maanden na Constantijn vierde hij zijn quinquennalia, wat een mooie gelegenheid was om zijn netwerk te mobiliseren. Dat was militair minder sterk dan dat van Constantijn, maar telde wel een paar honderd senatoren. Multimiljonairs. De voorafgaande jaren had Maxentius, die niet door de andere keizers was erkend, een groots bouwprogramma opgezet waarmee hij bewees dat hij de macht had in de hoofdstad van de wereld. Langs de Via Appia had hij een paardenrenbaan gebouwd, tussen het Forum Romanum en het Colosseum was de tempel voor de godinnen Venus en Roma opgeknapt, in het verlengde daarvan werd gewerkt aan een enorme basiliek.

 Terwijl dit soort afwegingen werden gemaakt, werd in de lente van 311 Galerius ziek. De keizer verliet zijn paleis in Thessaloniki om een kuur te doen in Sofia, maar zijn toestand bleef verslechteren. Daardoor kwam hij, althans volgens de christelijke auteur Lactantius, tot het inzicht dat zijn ondraaglijke lijden te wijten was aan het feit dat hij de christenen naar het leven had gestaan. Met een officieel edict maakte de keizer op 30 april 311 een einde aan de vervolging.noot Lactantius, De dood van de vervolgers 33-36.

Galerius’ overlijden, enkele dagen later, betekende het einde van de Tetrarchie. In het westen regeerden immers Maxentius, die gold als rebel, en Constantijn, die zich sinds zijn visioen weinig meer gelegen liet liggen aan de andere keizers. In het oosten heersten Licinius en Maximinus Daia, die onmiddellijk begonnen met de verdeling van Galerius’ bezittingen. Het was nu ieder voor zich. Het zegt veel over de gewijzigde verhoudingen dat Diocletianus in deze tijd is overleden zonder dat is overgeleverd wanneer. De grondlegger van de tetrarchie was al een man van het verleden. Soms is geen informatie veelzeggender dan informatie.

[Dit was een bewerking/bekorting van een deel van het boek Het visioen van Constantijn, dat ik in 2018 samen met Vincent Hunink maakte. U kunt het nog bestellen. Wordt vervolgd.]

Het ziet er niet best uit voor Libanon. Als u meer wil weten over dat geteisterde land, lees dan mijn boek. Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Zelfde tijdvak

Romeinse klimaatcrises
juni 1, 2018

II Parthica, Romes strategische reserve
juli 9, 2025

Misverstand: Via Belgica
april 17, 2020