Tweeënzeventig uur Spanje (1)

On september 16, 2025april 24, 2026 door Jona LenderinginDagelijks leven, Iberië, Musea, Spanje, Toerisme4 reacties

Een tijdje geleden blogde ik over Segovia en daarna over de laatantieke en Arabische geschiedenis van Iberië. Dat had een reden: ik had een uitnodiging gekregen om naar Spanje te komen voor het Hay Festival in Segovia, waarover u hier meer kunt lezen. Het was afgelopen weekend. Ter voorbereiding had ik ook Giles Tremletts boek Ghosts of Spain willen lezen, maar het was daar niet van gekomen. Dat zou me nog spijten.

Een snoepreisje werd het niet. Ik zou in Segovia worden geïnterviewd over soft persuasion, wat je zou kunnen uitleggen als “desinformatie bestrijden vóór die zich voordoet”. Je kunt het ook een proactieve benadering noemen of prebunking. Of normale uitleg, waardoor mensen niet meteen slechte informatie vinden maar goede. Als het economische argument de doorslag moet geven: desinformatie mag dan een verdienmodel zijn, je kunt óók geld verdienen met informatie. Dan moet je alleen zorgen dat degene die goede informatie verspreidt, kan tonen waarom zijn inzichten beter zijn. Open access is dus een voorwaarde. De echte mafkezen overtuig je weliswaar nooit, maar door vroegtijdig correct te informeren, kun je wel verhinderen dat andere mensen in hun richting wegglijden. Over deze materie zou Jan-Willem Bok van de IE Universiteitnoot De afkorting staat voor Instituto de Empresa, zeg maar business school, maar dat is met de oprichting van andere faculteiten eigenlijk misleidend. me interviewen.

Lees verder “Tweeënzeventig uur Spanje (1)” →

Probleemwolf

On augustus 13, 2025augustus 15, 2025 door Jona LenderinginDagelijks leven8 reacties

Tijdvak: 1950 na Chr. - 1975 na Chr.

1950-1975 na Chr.

Deze wolf heeft in elk geval de juiste dimensies (Institut archéologique du Luxembourg, Arlon)

Meer dan een halve eeuw geleden namen mijn ouders me mee naar de Burgers-dierentuin in Arnhem. Ook mijn peetoom, zijn echtgenote en hun kinderen waren mee. Ik zal een jaar of zes zijn geweest. En zoals mijn vriend S, destijds vier, in de Rotterdamse dierentuin vooral een tijger wilde zien, zo wilde ik op die dag in (vermoedelijk) 1971 per se wolven zien.

Hoewel ik ze nog steeds voor de geest kan halen, vielen de dieren me tegen. In het sprookje van Roodkapje pasten immers complete oma’s en kinderen in de buik van zo’n beest, en dat bleek dus evident onmogelijk. Dat zei ik tegen mijn ouders, en dat was het begin van een ongemakkelijke conversatie.

Lees verder “Probleemwolf” →

Dag Bert

On mei 25, 2025mei 25, 2025 door Jona LenderinginDagelijks leven3 reacties

Wellicht kent u de rubriek “geliefde boeken”, die de volgers van deze blog zijn begonnen in de corona-tijd. Wat lag er destijds meer voor de hand dan, in die vreemde periode, elkaar wat tips te geven en te verwijzen naar aangename lectuur? Inmiddels telt die rubriek drieënnegentig titels en een derde van die blogjes is geschreven door Bert Schijf. Een aantal van u heeft hem ontmoet in de Amsterdamse Brakke Grond, waar enkele gastauteurs en vaste volgers in januari 2024 het koperen jubileum van deze blog vierden.

Bert is onlangs, in de nacht van 11 op 12 mei, op negenenzeventigjarige leeftijd overleden. Een van zijn laatste mailtjes bestond uit de eenvoudige mededelingen dat het niet zo goed met hem ging, dat hij in een verzorgingshuis verbleef en dat hij gebruik ging maken van een ander mailadres. De laatste mededeling toonde dat hij niet van plan was zich terug te trekken uit de grote wereld, zelfs al kon hij geen gebruik meer maken van de mail van zijn voormalige werkgever, het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis.

Lees verder “Dag Bert” →

Reclame

On februari 9, 2025januari 7, 2026 door Jona LenderinginDagelijks leven, Libanon, Tunesië

Zomaar een griffioen die u tegen kunt komen in Tunesië (Museum El-Djem)

U hoeft niet verder te lezen; wat nu volgt is slechts reclame. Het is echter niet alleen omdat mijn schoorsteen moet roken. Ik heb voor Home Academy een cursus gemaakt over de Libanese geschiedenis, waarover u hier meer informatie vindt. Door bemiddeling van Cordaid gaat de opbrengst rechtstreeks naar Catholic Relief Services, een hulporganisatie in Libanon. Die ondersteunt momenteel Palestijnse en Syrische vluchtelingen, mensen die hun huis bij de ontploffing in Beiroet zijn verloren en mensen die door Israëlische bombardementen dakloos zijn geworden. Als u geen zin hebt om naar mijn cursus te luisteren, kunt u ook daar doneren.

Reizen

Dan: ik verzorg in het najaar een reis naar Tunesië. Dat is een tof land, waar ik al een paar keer ben geweest. We bezoeken onder andere Karthago en talloze Romeinse opgravingen. Welke? U leest het daar. Meer informatie over de reis naar Tunesië vindt u hier.

Lees verder “Reclame” →

Faits divers (30)

On december 4, 2024januari 7, 2026 door Jona LenderinginDagelijks leven, Post-Romeins, Romeinse Keizerrijk, Zwitserland19 reacties

Een nieuwe aflevering van de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, met deze keer iets meer persoonlijke dingen dan ik zou willen. Maar eerst iets leuks.

***

Zwitserland

Ik heb weinig gelegenheid om te schrijven over Zwitserland, hoewel het toch een mooi land is met Keltisch en Romeins erfgoed. In de eerste eeuw v.Chr. botsten de Kelten en de Romeinen nogal eens gewelddadig. Eén van de gevechten was in 15 v.Chr. in het zuidoosten van Zwitserland, aan de weg vanaf de Povlakte naar de bovenloop van de Rijn. Een mooie website documenteert recent onderzoek naar de dodelijke efficiëntie van de Romeinse wapens.

Lees verder “Faits divers (30)” →

Gebrek aan concentratie

On mei 4, 2024mei 4, 2024 door Jona LenderinginDagelijks leven8 reacties

Ik ging ietwat verstrooid van huis en bedacht, op weg naar de tram, dat ik mijn boek was vergeten. Mijn concentratie was weer eens minder dan gewenst. Het gebrek aan lectuur was des te urgenter omdat de tram net voor mijn neus wegreed, maar ik loste het op door in de nabijgelegen kiosk een boek te kopen dat mijn belangstelling al wat langer had: Johann Hari, Stolen Focus. Why You Can’t Pay Attention (2022). Dat bleek een gelukkige aanschaf. Sterker nog, ik was er zó in verdiept, dat ik niet in de gaten had dat ik ook de volgende tram miste.

Het informatieoverschot

Hari claimt – en onderbouwt – dat mensen in de westerse samenleving steeds meer moeite hebben met concentratie. Dat is in elk geval iets dat ik voor mij herken en ik heb daarom bijvoorbeeld geen e-mail op mijn draagbare telefoon. Het prettige van Hari’s boek is dat hij niet de cultuurpessimist uithangt, beweert dat vroeger alles beter was of over álles loopt te jeremiëren. Hij accepteert de technologie als een kracht voor het goede, maar ziet wel dat ze maatschappelijk anders moet worden ingebed. Hieronder is mijn uittreksel van Hari’s boek, dat overigens geen zelfhulpboek is. Aan het einde schrijft hij ontwapenend dat zijn eigen pogingen te komen tot betere concentratie slechts beperkt resultaat hebben gehad.

Lees verder “Gebrek aan concentratie” →

Dag Hans

On april 29, 2024februari 4, 2025 door Jona LenderinginDagelijks leven2 reacties

Een paar dagen geleden bezocht ik het Bardomuseum in Tunis. Dat het museum is gevestigd in het paleis van de Ottomaanse onderkoning, de bey, zie je aan het feit dat boven veel deuren de Turkse maansikkel is afgebeeld. Alleen is die een kwart slag gedraaid, waardoor het symbool wat lijkt op een hoefijzer. Ineens bedacht ik dat ik niet wist waarom we in Nederland hoefijzers boven de deur hangen. En ik miste Hans Overduin.

Die zou het wel hebben geweten. Hij zou er zeker een stukje over hebben geschreven op de website Sargasso. Gedurende ruim vijf jaar – om precies te zijn: van maart 2018 tot en met september 2023 – publiceerde hij daar 129 stukjes. Of eigenlijk 130, want de redactie heeft een ervan, dat Hans’ veelzijdigheid mooi illustreerde, opnieuw gepubliceerd nadat hij op vrijdag 19 april overleed.

Lees verder “Dag Hans” →

Dag Frans

On maart 7, 2024januari 7, 2026 door Jona LenderinginArcheologie, Assyrië, Babylonië, Dagelijks leven, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Syrië4 reacties

Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.

2000-2025 na Chr.

Een tekening die Frans Wiggermann maakte van Mesopotamische demonen

Onlangs is een van mijn oud-docenten overleden: Frans Wiggermann (1948-2024), kenner van het oude Mesopotamië. Ik heb van hem onder andere colleges over de oosterse literatuur gehad. Daar ben ik nooit veel verder in gegaan, maar een docent is niet alleen iemand die informatie overdraagt. Hij toont dingen. Ik noem één voorbeeld.

Contre coeur archeologiedocent

De Vrije Universiteit in Amsterdam, waar ik toen studeerde, had in de jaren tachtig een overeenkomst met de Universiteit van Amsterdam dat enkele studierichtingen daar niet zouden worden opgeheven: egyptologie, hittitologie en archeologie van het Nabije Oosten. De UvA brak haar woord en de VU-studenten waren mede de dupe. Wiggermann was nu gedwongen voor ons de archeologiecolleges over te nemen. Dat deed hij naar eigen zeggen niet met plezier, want hij wist meer van teksten en iconografie. Zo had hij in zijn proefschrift Babylonian Prophylactic Figures (1982) verbanden gelegd tussen de afbeeldingen van allerlei wonderlijke demonen en de teksten waarin die staan vermeld.

Lees verder “Dag Frans” →

Koperen Jubileum

On januari 14, 2024januari 6, 2026 door Jona LenderinginDagelijks leven, Wetenschapscommunicatie10 reacties

Vandaag is het 12½ jaar geleden dat ik begon met deze blog. Ik had destijds al een kleine Engelse blog om reclame te maken voor Livius.org, dus nieuw was het bloggen niet. Het eerste stukje op de Mainzer Beobachter ging over de Quichot, en de dagen erna plaatste ik vooral bestaand materiaal. Na een maand kreeg nieuw geschreven kopij de overhand en sindsdien is er vrijwel elke dag wel een blogje verschenen. De liefhebber vindt enkele kengetallen daar.

Aanvankelijk wilde ik op deze blog een breed spectrum aan onderwerpen behandelen. Daarom ook de naam: een krantentitel, geplagieerd van Multatuli, die over alles een mening had en in de Ideën dezelfde vrijheden nam die een blogger neemt. Uiteindelijk werd het, om redenen die ik eerder uitlegde, een Oudheidblog. Tot zover het verleden.

Lees verder “Koperen Jubileum” →

Koperen Jubileum

On januari 7, 2024januari 6, 2026 door Jona LenderinginDagelijks leven, Wetenschapscommunicatie14 reacties

Aanstaande zondag bestaat de Mainzer Beobachter 12½ jaar. Het koperen jubileum. Medio volgende maand gaat het 6000e stukje online (dit is het 5955e). In totaal heb ik ruim vier miljoen woorden geschreven. De blog heeft meestal tussen de 3000 en 3500 bezoekers per dag, terwijl zo’n 1700 abonnees mijn krabbels ontvangen per mail. Er zijn ruim 50.000 reacties. Er zijn andere auteurs, die ongeveer een tiende van de kopij voor hun rekening nemen. Verschillende mensen hebben elkaar leren kennen via de reageerpanelen. Er groeit, zoals dat heet, een community.

Daar ben ik trots op. Al weet ik dat het maar de vraag is of al die bezoekers en al die abonnees al die blogjes ook lezen. Of de blog, in het licht van de eeuwigheid, heel erg veel zin heeft, is ook zo’n vraag.

Lees verder “Koperen Jubileum” →