In 43 na Chr. viel keizer Claudius Britannia binnen met II Augusta, XIV Gemina, XX Valeria Victrix en VIIII Hispana. Dit legioen, onder bevel van Aulus Plautius, was eerst gestationeerd in twee kampen in Longthorpe en Newton-on-Trent. Mogelijk heeft het ook een basis gedeeld met XIV Gemina in Leicester, maar dat is onzeker. In elk geval verbleef het Negende vanaf 55 in Lincoln, het antieke Lindum.

Volgens onze bronnen heeft het tijdens de opstand van koningin Boudica (60) zeer zware verliezen geleden (ongeveer een derde van zijn kracht). De loopbaan van commandant Quintus Petillius Cerialis ondervond echter geen vertraging, wat bewijst dat hij en zijn mannen zich eervol hadden gedragen. Het legioen werd weer op sterkte gebracht met manschappen uit het Rijnland. Die zwaaiden vele jaren later af in York, waarheen het legioen in 77 is overgeplaatst. Hier verving het II Adiutrix en bewaakte het de noordgrens van het imperium.

Generaal Cerialis, die naar Britannia was teruggekeerd na het onderdrukken van de Bataafse Opstand, leidde VIIII Hispana in 78 naar de krijgers van Venutius, de leider van de Brigantes in noordelijk Engeland. Tegelijkertijd leidde Gnaeus Julius Agricola XX Valeria Victrix naar het noorden. In de omgeving van Stanwick verpletterden ze het leger van Venutius.

Verdwijning

In 83 vocht een onderafdeling van VIIII Hispana tegen de Chatten, een Germaanse stam nabij Mainz aan de Rijn. Misschien waren wel 1.000 man weg uit Britannia, wat tijdens Agricola’s campagnes in Schotland voor enige problemen lijkt te hebben gezorgd. Het is mogelijk, misschien wel waarschijnlijk, dat een onderafdeling heeft deelgenomen aan Trajanus‘ invasie van Dacië, maar dit is (opnieuw) niet bewezen.

De laatste dateerbare activiteit in Brittannië was in 108/109, toen het een stenen fort bouwde in York. Wat er daarna gebeurde, is onduidelijk. Ooit is betoogd dat het legioen is verslagen en vernietigd door de Picten, misschien in 117/118, en dat deze militaire catastrofe de aanleiding was voor de bouw van de Muur van Hadrianus. Kwakhistorici als Stephen Dando-Collins en plaatselijke VVVs beweren dit nog altijd, maar de prozaïsche waarheid is dat het Negende is overgeplaatst naar Nijmegen. Daar loste het X Gemina af.

Dat we de namen kennen van verschillende hoge officieren van het Negende die niet eerder  kunnen hebben gediend dan in 122, vormt een andere aanwijzing dat het legioen niet is vernietigd in Schotland maar overgeplaatst. Eén voorbeeld is Lucius Aemilius Karus, de gouverneur van Arabia in 142/143, wiens graf behoort tot het mooiste dat is te zien in Petra.

Een bekende inscriptie uit de tijd van keizer Marcus Aurelius (r. 161-180) somt alle op dat moment bestaande legioenen op, maar VIIII Hispana ontbreekt. Dit betekent dat het op dat moment was vernietigd of ontbonden. Het is mogelijk ten onder gegaan tijdens de Joodse opstand van Bar Kochba (132-136) of anders door een onverhoedse Parthische aanval op Cappadocië in 161/162, of tijdens een opstand aan de Donau.

Maar het kan ook zomaar op een herfstige dag vanuit Nijmegen noordwaarts de mist in zijn gemarcheerd om de Friezen en Chauken een lesje te leren. Omdat een groot deel van hun woongebied is verspoeld en weggespoeld, zal een eventueel slagveld nooit meer te vinden zijn, maar het is een mogelijkheid die we nooit helemaal mogen uitsluiten.

Het ziet er niet best uit voor Libanon. Als u meer wil weten over dat geteisterde land, lees dan mijn boek. Deze blog kunt u ook volgen via een Whatsapp-kanaal.

Zelfde tijdvak

Het Onze Vader (2)
januari 9, 2022

De Bergrede (6)
september 5, 2021

Domitianus (33): Via Domitiana
februari 11, 2022