[Dit is laatste van drie blogjes over de geschiedenis van China. Het eerste was hier. In de tussentijd zijn we alweer een stap verder met de tijdcategorieën: als het goed is, zitten ze nu netjes achter een uitklapraampje. Bedankt Kees!]
Verdeeldheid
In de vroege derde eeuw na Chr. kwam een einde aan de Han-dynastie. Al sinds de jaren 180 was er onrust en streden war lords om de macht; in 220 trad de laatste Han-keizer af. Het is aantrekkelijk een verband te leggen met het einde van het klimaatoptimum. En zoals het Romeinse Rijk in de derde eeuw een crisis doormaakte, zo geraakte ook China in de problemen. De tijd tussen 220 en 280 staat bekend als de Periode van de Drie Koninkrijken.
Een nieuwe hereniging volgde onder de Jin-dynastie, die echter niet kon verhinderen dat de hoofdsteden Chang’an en Luoyang werden geplunderd door mensen die in de bronnen Xiongnu worden genoemd. Uit deze tijd dateert de beschrijving die de Romeinse geschiedschrijver Ammianus Marcellinus gaf van het land van de Seres, de Zijdemensen. Ik citeerde die al eens.
Opnieuw fragmenteerde China, vooral het noorden, waar allerlei kleine staten ontstonden met Turkse en Mongoolse invloeden (Periode van de Zestien Koninkrijken), die allerlei aspecten van de Chinese cultuur overnamen. Ze gingen uiteindelijk op in het rijk van de Noordelijke Wei-dynastie. Meer naar het zuiden waren minder Turkse en Mongoolse invloeden; verschillende dynastieën regeerden vanuit Jiankang.
Het was in deze periode dat nestoriaanse monniken de zijderups meenamen naar het Verre Westen. Daarmee werd het Chinese monopolie op de productie van dit kostbare textiel doorbroken. Misschien een teken van afnemende staatscontrole.
Late Oudheid
Na deze periode van verdeeldheid wist de Sui-dynastie (581-618) China te herenigen. Ze werd al snel opgevolgd door de Tang-dynastie, die de macht zou uitoefenen tot 907. Dit was de gouden eeuw van de Chinese beschaving, waarin de technologie, de literatuur en de beeldende kunsten bloeiden – bezoek een museum om de sculptuur te bewonderen. Hoofdstad Chang’an was de grootste stad ter wereld. Het traditioneel grote ambtelijke apparaat kreeg nu het beroemde examensysteem, dat de aloude aanbevelingscultuur verving.
Het boeddhisme werd in deze tijd de belangrijkste religie. Ik blogde al eens over de wandschilderingen die ik zag in het Humboldtforum in Berlijn, maar ik zou ook de voorwerpen uit het Musée Guimet in Parijs kunnen noemen, het Wereldmuseum in Leiden, het museum Mariemont in Morlanwelz, het Metropolitan Museum in New York, het Museum für Kunst und Gewerbe in Hamburg, de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in Brussel en talloze andere musea.
Besluit
Ik schreef deze blogs omdat ik vat wilde krijgen op deze materie. En ik heb natuurlijk een kritiekloos standaardverhaal verteld. Je moet ergens beginnen. Maar er zitten serieus problematische kanten aan. Om te beginnen suggereert de presentatie van een reeks opeenvolgende dynastieën en tussentijden van verdeeldheid dat China altijd een eenheid is, of behoort te zijn. Dat is welbeschouwd vreemd, want zoals ik aan het begin al aangaf is de Chinese wereld groter dan dat. Mijn samenvatting is even absurd als een geschiedenis van de Mediterrane wereld met alleen aandacht voor Griekenland en Rome.
Maar het probleem zit dieper. Het focus op dynastieën is zo negentiende-eeuws. Europese oudhistorici leefden toen in een wereld vol Bourbons, Hohenzollern en Romanovs, en structureerden de Oudheid toen ook naar dynastieën: het Romeinse Julisch-Claudische huis, de Flavische dynastie, de Severi; de Derde Dynastie van Ur; de dertig Egyptische dynastieën. Aanzetten voor deze indeling zijn natuurlijk aanwezig in de bronnen, ook voor China, maar dat maakt het nog niet tot de enig mogelijk periodisering. Het zou interessant zijn te weten hoe Communistisch China naar zijn verleden keek, ongetwijfeld eveneens alsof China was voorbestemd een eenheid te zijn, maar dan vanuit het perspectief van de afwisselende productiewijzen. Misschien leuk voor een ander blogje.
Zelfde tijdvak
Gekooide vogeljuli 15, 2018
De reis van Xuan Zang (1)december 4, 2025
C06 | De dood van Galeriusmaart 2, 2024
“als het goed is”
Het is goed.
Een poging dan om het standaardverhaal te ondermijnen.
“Dit was de gouden eeuw van de Chinese beschaving,”
Ergens las ik dat Europa pas in de 18e eeuw China in economisch opzicht voorbijstreefde – zowat een millennium na die gouden eeuw. Mij lijkt dit verdraaid lastig te vergelijken, maar de indruk dat China na de Tang-dynastie achteruit kachelde is beslist fout.
Dit was ook de periode dat China Vietnam veroverde. Pas bij de neergang van de Tang dynastie herwonnen de Vietnamezen hun onafhankelijkheid en vanaf dan is ook de Vietnamese geschiedenis een opeenvolging van dynastieën tot de Franse inval in de 19e eeuw. De strijd tegen de Franse en daarna de Amerikaanse overheersers is het grote verhaal van Vietnam.
Bij de opsomming van plaatsen waar Tang aardewerk te zien is ontbreekt de tentoonstelling over Wu Zetian in het Princessehof/ Ceramiekmuseum in Leeuwarden.
Jona, en idereeen, daar moet je echt heen! Snel, want de tentoonstelling is nog maar te zien tot 25 mei.
Een interessant topic is ook claim van Beijing dat Xingjian ‘altijd’ bij China gehoord heeft. Vandaar de onderdrukking van de Oeigoeren, en de poging de geschiedenis om te buigen tot Han-Chinees in plaats van locaal. Vraag hierover Johan Borchert en Leo van Grunsven, van cursussen HOVO Utrecht.
De indeling in dynastieën komt rechtstreeks uit de Chinese geschiedschrijving.
Zodra de MB een onderwerp aanraakt wordt het altijd geproblematiseerd…😏
Dat het “rechtstreeks uit de Chinese geschiedschrijving” komt wil niet zeggen dat het daarom een correcte manier is om het tegenwoordig nog steeds zo aan te pakken. Niemand gaat die dynastieën omver halen maar zoals vermeld, we beschrijven de Europese geschiedenis ook niet meer 100% hetzelfde zoals het in de 19e eeuw geschiedde.