De Libanese burgeroorlog (3): Slachtoffers

On juni 7, 2025januari 7, 2026 door Françoise HbeykainGeschiedenis, Libanon, Midden-Oosten1 reactie

Tijdvak: 1975 na Chr. - 2000 na Chr.

1975-2000 na Chr.

Sluipschutterstelling uit de Libanese burgeroorlog (Beit Beirut)

[Dit is het derde van zes blogjes van de hand van Françoise Hbeyka uit Beiroet over haar ervaringen tijdens de Libanese Burgeroorlog. Het eerste van haar blogjes was hier.]

Aan het begin van een nieuwe golf van gevechten – die altijd onverwacht uitbrak – waren er meedogenloze bombardementen en beschietingen. Die gingen vierentwintig uur per dag door. Soms hadden we het geluk om thuis te kunnen komen; bij andere gelegenheden was dat onmogelijk. De scholen waren gedwongen te verklaren dat ze niet langer verantwoordelijk konden zijn voor de veiligheid van de leerlingen en vroegen ouders om hun kinderen zelf te komen halen.

Hoe zou ik de tweeling kunnen vergeten, die op school was toen de chaos uitbrak? Ze wachtten niet op hun ouders, maar renden in paniek, alleen, terug naar hun huis. Toen ze een rotonde bereikten, waren ze getuige van een bloedbad: een vrouw was door granaatscherven getroffen en gedood, haar lichaam lag daar, doorboord, recht voor hun ogen doorboord. Even verderop had een man zijn benen verloren. Projectielen en bommen vielen overal om hen heen neer.

Lees verder “De Libanese burgeroorlog (3): Slachtoffers” →

De Libanese burgeroorlog (2): Thuis in Beiroet

On juni 7, 2025januari 7, 2026 door Françoise HbeykainGeschiedenis, Libanon, Midden-Oosten

Tijdvak: 1975 na Chr. - 2000 na Chr.

1975-2000 na Chr.

In de Libanese burgeroorlog beschadigde woonhuizen (2012)

[Tweede deel van zes blogjes van de hand van Françoise Hbeyka uit Beiroet over haar ervaringen tijdens de Libanese Burgeroorlog. Het eerste van haar blogjes was hier.]

In Beiroet hadden de meeste gebouwen geen schuilkelders. Mensen zochten hun toevlucht op de eerste of tweede verdieping. De begane grond en de bovenste verdiepingen golden als gevaarlijk. Ons appartement bevond zich op een tweede verdieping en hoewel het klein was, werd het een toevluchtsoord voor gezinnen uit zowel ons eigen gebouw als de aangrenzende gebouwen.

We kozen bij elke gelegenheid zorgvuldig de kamer waarvan we dan dachten dat die het veiligst was. Als de beschietingen uit de ene richting kwamen, konden we naar de andere kant van het gebouw; die ontruimden we weer als de beschietingen plaatsvonden van die zijde. Wonderlijk genoeg waren het vaak de badkamers die het veiligst aanvoelden. In zowel ons appartement als dat onder ons verdrongen mensen zich in de kleine doucheruimte, die niet meer dan een paar vierkante meter mat, en in de kleine gang.

Lees verder “De Libanese burgeroorlog (2): Thuis in Beiroet” →

De Libanese burgeroorlog (1): Dagelijks leven

On juni 6, 2025januari 7, 2026 door Françoise HbeykainGeschiedenis, Libanon, Midden-Oosten4 reacties

Tijdvak: 1975 na Chr. - 2000 na Chr.

1975-2000 na Chr.

[Dit is het eerste van zes gastblogjes over de Libanese burgeroorlogen van de hand van mijn Libanese vriendin Françoise Hbeyka.]

Zo nu en dan komen de herinneringen weer boven aan de Libanese Burgeroorlog of – beter gezegd – “de oorlog van de anderen”. Die brak uit in 1975 en trok diepe groeven in het land. De krijgsdoelen verschoven van politiek naar religieus en weer terug, om uiteindelijk te verworden tot volslagen absurditeit. De vijand veranderde verschillende keren van gedaante: de bondgenoot van vandaag was de vijand van morgen, de vijand van gisteren kon morgen een vriend zijn. Niet zelden volgden de leden van dezelfde groep, soms zelfs broers, verschillende leiders, waarbij ze uit loyaliteit aan die figuren de wapens opnamen tegen elkaar.

Hoewel de burgeroorlog officieel duurde van 1975 tot 1990, was het geweld niet continu. Er waren perioden van relatieve rust, behalve langs de fronten (zoals de Groene Lijn die Beiroet verdeelde). De strijders, die in tijdens de gevechten rücksichtslos te werk gingen, hielden zich rustig tijdens de gevechtspauzes, maar sloegen soms toe als om te waarschuwen dat de oorlog nog niet voorbij was.

Lees verder “De Libanese burgeroorlog (1): Dagelijks leven” →

Uitnodiging voor boekpresentatie

On mei 31, 2025mei 23, 2026 door Jona LenderinginGeschiedenis, Libanon, Midden-Oosten2 reacties

Ik heb afgelopen winter een boek geschreven over de geschiedenis van Libanon. Het heeft de weinig verrassende titel Libanon en de ondertitel Een korte geschiedenis. Of dat laatste accuraat is, hangt af van wat u denkt dat kort is, want het boek heeft bijna 300 bladzijden. Het auteursdeel van de opbrengst, ongeveer twee euro per boek, is geoormerkt voor de Libanese tak van Cordaid, waarheen de opbrengst al is overgemaakt van de collegereeks die ik insprak voor Home Academy.

Het geld is daar hard nodig. Simpel samengevat:

Lees verder “Uitnodiging voor boekpresentatie” →

Bestel “Libanon. Een korte geschiedenis”

On april 15, 2025januari 7, 2026 door Jona LenderinginGeschiedenis, Libanon, Midden-Oosten6 reacties

Twee blogjes per dag is voldoende, maar ik gooi er vanavond nog even een derde tegenaan. U kunt namelijk het boek bestellen dat ik deze winter heb geschreven over de geschiedenis van Libanon. Er zijn, tussen de afronding van het manuscript en het moment waarop het boek in de winkel ligt, altijd een paar stappen te zetten, en dit vind ik zelf altijd een belangrijke.

Libanon verdient uw aandacht, want er is méér dan de verzameling clichés die u ook wel kent. Dat het kleine land het Zwitserland van het Midden-Oosten is, dat de hoofdstad Beiroet het Parijs is van het Midden-Oosten, dat het de ontmoetingsplaats is van Oost en West, dat het alfabet er vandaan komt, dat het land altijd met ellende in het nieuws komt, dat je er in de ochtend kunt skiën in de bergen en in de middag kunt baden in zee.

Lees verder “Bestel “Libanon. Een korte geschiedenis”” →

Lodewijk de Heilige in Sidon

On maart 13, 2025januari 7, 2026 door Jona LenderinginGeschiedenis, Libanon, Middeleeuwen7 reacties

Tijdvak: 1225 na Chr. - 1275 na Chr.

1225-1250 na Chr.1250-1275 na Chr.

Lodewijk de Heilige begraaft de doden in Sidon: afbeelding uit het getijdenboek van Johanna van Évreux.

Binnenkort verzorg ik in Amsterdam een cursus over de Kruistochten. Een van de personen die dan aan bod zal komen, is de Franse koning Lodewijk de Heilige of, als u z’n koninklijke serienummer wil gebruiken, Lodewijk IX. In de jaren vóór zijn expeditie naar het Heilig Land was de situatie van de Kruisvaardersstaatjes sterk verbeterd. Keizer Frederik II had tijdens de Zesde Kruistocht (1227) Jeruzalem in handen weten te krijgen en in de daarop volgende jaren hadden westerse troepen, profiterend van de verdeeldheid van de Arabische heersers, het Koninkrijk Jeruzalem nog wat verder vergroot.

Deze terreinwinst werd echter in één klap ongedaan gemaakt door de aankomst van een voordien onbekend leger uit het Verre Oosten. Tot de vele Turkse groepen in Centraal-Azië behoorden ook de Chorasmiërs in het huidige Oezbekistan en Iran, maar hun staat was onder de voet gelopen tijdens de Mongolenstorm. Een deel van het Chorasmische leger was naar het westen getrokken en had zich verbonden met de sultan van Egypte, die deze soldaten aanspoorde Jeruzalem in te nemen. In 1244 verwoestten ze de stad. De christelijke leiders en de emir van Damascus keerden zich nu tegen de Egyptische en Chorasmische troepen, maar werden vlakbij Gaza zo totaal verslagen dat er feitelijk geen christelijk leger meer was in het Koninkrijk Jeruzalem. Dat was eind 1244 gereduceerd tot enkele havensteden, en zou zich nooit meer herstellen.

Lees verder “Lodewijk de Heilige in Sidon” →

Prinses Marianne in Palestina

On maart 2, 2025januari 7, 2026 door Jona LenderinginGeschiedenis, Israël, Libanon, Palestina, Toerisme7 reacties

Tijdvak: 1825 na Chr. - 1875 na Chr.

1825-1850 na Chr.1850-1875 na Chr.

Prinses Marianne was een dochter van de Nederlandse koning Willem I en zijn echtgenote Wilhelmina. Rond haar twintigste trouwde ze met Albrecht van Pruisen, maar het huwelijk liep op de klippen en ze ontweek haar echtgenoot door vaak op reis te gaan. In juli 1849, kort na de dood van haar broer Willem II, vertrok ze weer eens, ditmaal naar Sicilië, Egypte en het Heilig Land. Reisgenoten hebben dagboeken bijgehouden en brieven geschreven, die door Kees van der Leer en Marieke Spliethoff zijn gebruikt om een mooi, pas uitgekomen boekje te maken, Op reis met prinses Marianne. Ik pik er wat krenten uit.

De negentiende-eeuwse en antieke Levant

Maar eerst wat context. Vanaf 1831 was de Levant bezet geweest door troepen van Muhamad Ali, de naar onafhankelijkheid strevende bestuurder van Ottomaans Egypte. De bezetter had het gebied in revolutionair tempo gemoderniseerd, wat had geleid tot grote onrust. In 1840 was weliswaar een einde gekomen aan het Egyptisch gezag, maar de onvrede was gebleven; ik citeerde Gérard de Nerval al eens. Traditionele leiders, die het vertrouwen van de bevolking hadden, waren verdwenen, en konden niet langer bemiddelen. Dit zou in 1860 leiden tot een geweldsuitbarsting zoals het Midden-Oosten al heel lang niet had gezien.

Lees verder “Prinses Marianne in Palestina” →

De moord op Rafiq Hariri

On februari 13, 2025januari 7, 2026 door Jona LenderinginGeschiedenis, Libanon, Midden-Oosten, Politiek6 reacties

Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.

2000-2025 na Chr.

Morgen is het 14 februari en u kunt al raden over welke beroemde Romein er op deze Oudheidblog een stukje klaar staat. Ik vestig er vanavond echter de aandacht op dat het morgen twintig jaar geleden is dat in Beiroet een moordaanslag plaatsvond: Rafiq Hariri, voormalig premier van Libanon, liet daarbij het leven, samen met enkele leden van zijn lijfwacht en omstanders.

Premier

Hariri was geen heilige, maar wel een efficiënte politicus. Hij was geboren in Sidon – ik blogde er al eens over – en had in de jaren zeventig een vermogen verdiend bij diverse bouwprojecten in de Arabische wereld. Later, in 1989, was hij een van de architecten van de Ta’if-akkoorden geweest, die een einde maakten aan de Libanese Burgeroorlogen. Drie jaar later benoemde president Elias Hrawi hem tot premier.

Lees verder “De moord op Rafiq Hariri” →

Reclame

On februari 9, 2025januari 7, 2026 door Jona LenderinginDagelijks leven, Libanon, Tunesië

Zomaar een griffioen die u tegen kunt komen in Tunesië (Museum El-Djem)

U hoeft niet verder te lezen; wat nu volgt is slechts reclame. Het is echter niet alleen omdat mijn schoorsteen moet roken. Ik heb voor Home Academy een cursus gemaakt over de Libanese geschiedenis, waarover u hier meer informatie vindt. Door bemiddeling van Cordaid gaat de opbrengst rechtstreeks naar Catholic Relief Services, een hulporganisatie in Libanon. Die ondersteunt momenteel Palestijnse en Syrische vluchtelingen, mensen die hun huis bij de ontploffing in Beiroet zijn verloren en mensen die door Israëlische bombardementen dakloos zijn geworden. Als u geen zin hebt om naar mijn cursus te luisteren, kunt u ook daar doneren.

Reizen

Dan: ik verzorg in het najaar een reis naar Tunesië. Dat is een tof land, waar ik al een paar keer ben geweest. We bezoeken onder andere Karthago en talloze Romeinse opgravingen. Welke? U leest het daar. Meer informatie over de reis naar Tunesië vindt u hier.

Lees verder “Reclame” →

Maron, een laatantieke kluizenaar

On februari 9, 2025februari 27, 2026 door Jona LenderinginByzantijnse Rijk, Christendom, Libanon, Midden-Oosten1 reactie

Tijdvak: 400 na Chr. - 425 na Chr.

0400-0425 na Chr.

Effe een stukje over de Late Oudheid, over de christelijke kluizenaar Maron. Hij is op afbeeldingen herkenbaar aan een zwarte habijt en een stola, en hij heeft meestal een staf in de hand, waardoor hij te identificeren is als abt. Hij zou zelf hebben opgekeken van die typering, want een abt staat aan het hoofd van een klooster, dus een gemeenschap van monniken. Maron was daarentegen een alleen levende kluizenaar.

Het was in zijn tijd, zo rond het jaar 400 na Chr., niet ongebruikelijk dat mensen in het lijden van Christus wilden delen door in eenzaamheid een sober leven te leiden, liefst in een ontoegankelijk gebied. Zo ook Maron, die leefde bij een verlaten heidense tempel in de buurt van de Syrische stad Kyrrhos. Dat zijn hele bezit bestond uit een leren tent, was voor die tijd opvallend sober: meestal leefden kluizenaars en monniken in grotten of simpele huisjes. Blijkbaar trok Marons nog radicalere versterving de aandacht, want hij had nogal wat volgelingen, die in de omgeving kwamen wonen. Die zullen Marons gezag hebben erkend en op zondag zijn samengekomen voor de eredienst, maar hadden verder weinig gemeenschappelijk. Helemaal alleen waren ze dus niet, een georganiseerd klooster waren ze evenmin; men noemt deze tussenvorm weleens een laura.

Lees verder “Maron, een laatantieke kluizenaar” →