Geliefd boek: Second Foundation

Second Foundation is de titel van het derde deel van de Foundation trilogie (1942-53) van Isaac Asimov. De Second Foundation is een soort raad van wijzen, die de opdracht hebben de historie van het galactische stelsel in zo goed mogelijke banen te leiden.

In het eerste deel, Foundation, wordt beschreven hoe een nieuwe wetenschap, psychohistory, ontdekt dat het oude imperium tot ondergang gedoemd is. De ontdekker weet de heerser van het imperium met een list zo ver te krijgen dat een planeet aan de rand van het oude galactische rijk wordt ingericht als kiem voor een nieuw galactisch rijk. Dit nieuwe rijk wordt (First) Foundation genoemd. Het is de bedoeling dat door deze ingreep 30.000 jaar barbarij, die normaal op deze instorting zou volgen wordt ingekort wordt tot 1000 jaar. In het tweede deel, Foundation and Empire, breidt het ontkiemende nieuwe rijk zich uit en komt in conflict met het nog bestaande oude rijk. Uit onverwachtse hoek komt een ernstige verstoring van het plan.

Lees verder “Geliefd boek: Second Foundation”

Geliefd boek: Heer Belisarius

Een van mijn favoriete boeken was sinds jaar en dag Robert Graves’ Count Belisarius. Het boek was zelfs zo favoriet dat ik begon het te vertalen, om te zien hoe die elegante, nuchtere zinnen van de Engelse dichter/romancier er in het Nederlands uit zouden zien. En zowaar, ik vond er ook nog een uitgever: Papieren Tijger zag brood in mijn vertaling.

Heer Belisarius is een heerlijk, meeslepend verhaal over de Oude Wereld in de zesde eeuw. Het politieke toneel in Constantinopel, de ketterijen, keizer Justinianus, de oorlogen tegen de Perzen, Belisarius’ campagne in Noord-Afrika, de verovering van Italië, de belegering van Rome door de Goten en nog veel meer. Allemaal met een meesterlijke beheersing van de stof en een heerlijke mengelmoes van liefde en ironische distantie verteld vanuit het perspectief van de eunuch Eugenius.

Lees verder “Geliefd boek: Heer Belisarius”

Geliefd boek: Leeres Viertel

Enigszins in het verlengde van de blog van 18 december j.l. van Huibert Schijf over het boek The Marsh Arabs van Sir Wilfred Thesiger, waarin Schijf ook diens boek Arabian Sands (1959) noemt waarin Thesiger zijn reizen in de Rub’ al-Khali woestijn in het zuiden van Saoedi-Arabië in de jaren 1940 beschrijft, hierbij een verhaal over één van mijn favoriete boeken, de roman Leeres Viertel/Rub’ al-Khali (1996) van de Duitser Michael Roes (geb. 1960).

Ik ga in deze blog uit van de Nederlandse vertaling van Nelleke van Maaren uit 2001 (uitgave Arbeiderspers), om de simpele reden dat dit het exemplaar is dat in mijn boekenkast staat. Ik trof het kort na verschijning aan in een plaatselijke boekhandel en schafte het aan puur op basis van de informatie op de flaptekst. Ik werd na lezing niet teleurgesteld. Duitstalige boeken waren in die tijd alleen bij de grote boekhandels in de grotere steden verkrijgbaar en ik bestelde mijn Duitse boeken in de regel bij Die Weisse Rose in Amsterdam, zoals ik mijn Griekse boeken bestelde bij Het Griekse Eiland in diezelfde stad. Beide zijn inmiddels ter ziele en hun plaats is digitaal ingenomen door ‘de winkel van ons allemaal’. Ik was hoe dan ook tevreden met mijn fraai gebonden Nederlandstalige exemplaar van 746 pagina’s, inclusief aanhangsels. Voor zover ik weet zijn zowel de Nederlandse als originele Duitse uitgave uitverkocht, maar tweede hands nog vrij eenvoudig verkrijgbaar.

Lees verder “Geliefd boek: Leeres Viertel”

Geliefd boek: Cannery Row en Sweet Thursday

Twee van mijn favoriete boeken zijn John Steinbeck’s Een blik in Cannery Row (Cannery Row) en het daaropvolgende Goede donderdag (Sweet Thursday). Boekjes over vrijbuiters, landlopers, randfiguren, neergestreken aan de Californische kust bij Monterey, verzameld rond de protagonist “Doc”, een fatsoenlijke vent met een groot begrip voor al het gescharrel om hem heen. De karakteristiek “schelmenroman” is van toepassing.

De belangrijkste kwaliteit van beide boeken is de heerlijke landerigheid die ervan uitstraalt. De diverse plotjes zijn op zich niet zo belangrijk, ze komen er op neer dat, volgens het welbekende procedé van de slapstick, men een op het oog niet zo’n gek plan maakt dat vervolgens door onvoorziene hindernissen uit de hand loopt en eindigt in massale dronkenschap, vechtpartijen en ander ongerief. En aan het eind wordt het weer goed gemaakt door een groot feest dat ook weer uit de klauwen loopt.

Lees verder “Geliefd boek: Cannery Row en Sweet Thursday”

Geliefd boek: Een keel van glas

Enkele decennia geleden maakte men nog een scherp onderscheid tussen (hoge) literatuur enerzijds en (lage) genres als misdaad anderzijds. Als scholier leek me dat al onzin. Een Nagelaten Bekentenis wordt immers algemeen als literatuur erkend. Men kan volhouden dat literatuur niet spannend mag zijn en geen plot mag bevatten, maar dat lijkt mij misplaatst snobisme.

Toch is het me meteen duidelijk waar dit onderscheid vandaan komt, zelfs als we naar recente Nederlandse misdaadboeken kijken. De karakters zijn zo plat als een Hollandse polder; de plot is flinterdun, net goed voor vijftig bladzijden en wordt uitgesmeerd over 300+; de hoofdpersoon neemt nogal eens hoogst onverstandige beslissingen en weet dat, waarna de auteur met uitgebreide psychologische analyse van de koude kleigrond duidelijk maakt dat de hoofdpersoon toch echt niet anders kon. Kortom, zich meten met de internationale top kan het overgrote deel van de Nederlandse misdaadauteurs bij lange na niet.

Lees verder “Geliefd boek: Een keel van glas”

Geliefd boek: Ducks, Newburyport

Er zijn van die boeken die bij voorbaat intimideren. Ducks, Newburyport van Lucy Ellman is zo’n boek. Duizend pagina’s, grotendeels bestaand uit één zin. Ellmans vaste uitgever wilde het niet hebben. Een kleinere uitgever zag er wel brood in, of misschien slechts een kadetje, want daar nemen kleine uitgevers soms genoegen mee. Het werd een onverwachte bestseller, mede omdat de roman op de shortlist van de Booker Prize belandde.

Twintig jaar eerder had ik al eens iets van Ellman gelezen, Man or Mango. Experimenteel, inventief, intrigerend, maar niet makkelijk. Dat gold ongetwijfeld ook voor Ducks, Newburyport – te beginnen met de ongebruikelijke titel. Ik kocht het boek. Het staarde me een poosje aan vanaf de leesplank. Ik wilde het graat lezen, maar zag er ook een beetje tegenop. De schrijver in mij wilde weten hoe Ellman dit flikte, de lezer in mij stribbelde tegen. Op een avond begon ik en was na een paar pagina’s gegrepen. Wat een indrukwekkende prestatie – en in weerwil van de premisse ook goed leesbaar.

Lees verder “Geliefd boek: Ducks, Newburyport”

Geliefd boek: De jaren met Laura Díaz

De Mexicaanse auteur Carlos Fuentes (1928-2012) is vooral bekend door La región más transparente (1958) en La muerte de Artemio Cruz (1962), beide geschreven in de traditie van de romans over de Revolutie van 1910 en als eigenzinnige verwerking daarvan. Los años con Laura Díaz (1999) is, hoewel literair-technisch minder experimenteel, zo mogelijk nog ambitieuzer.

Een fictieve achterkleinzoon vertelt de geschiedenis van de hoofdpersoon die leefde van 1898 tot 1972, zich daarbij ook baserend op de herinneringen van Fuentes’ grootouders van moederszijde, Duitse immigranten. In 600 pagina’s volgen we Laura tijdens de dictatuur voorafgaand aan de revolutionaire bewegingen, de Mexicaanse Revolutie, de desillusie daarna, haar contacten met Frida Kahlo en Diego Rivera, de tijd van het anti-communistische McCarthyisme, en in haar liefde voor Jorge Maura, een Spaanse republikein (romanfiguur geïnspireerd door Jorge Semprún).

Lees verder “Geliefd boek: De jaren met Laura Díaz”

Geliefde boeken: In an Antique Land

Amitav Ghosh (1956) is een Indiase schrijver die als antropoloog in Oxford is gepromoveerd. Ik leerde de schrijver kennen door zijn Ibis-trilogie (tussen 2008 en 2015 geschreven en samen ruwweg 1700 bladzijden) over opiumhandel en nog veel meer aan het begin van de negentiende eeuw in India en China. Zo ontdekte ik zijn eerder geschreven In an Antique Land (1992). Terwijl de Ibis-trilogie een hele pil is, is dat een klein meesterwerk.

In an Antique Land beschrijft de speurtocht naar de lotgevallen van een slaaf uit de eerste helft van de twaalfde eeuw en afkomstig uit Caïro. Deze avonturen zijn allerminst romantische verzinselen maar gereconstrueerd uit het verbijsterende Geniza-archief zoals het wordt genoemd. Eigenlijk gaat het niet om een archief maar om een opslagplaats van oud papier, afkomstig van een joodse diaspora en teruggevonden in de kelder van een oude synagoge in Caïro.

Lees verder “Geliefde boeken: In an Antique Land”

Geliefd boek: Clockwork Angels

Als jaar om maar snel te vergeten kende 2020 al op 7 januari een rauwe aftrap met het overlijden van Neil Peart, 67 jaar oud. De drummer van de Canadese ‘progessive rock’ band Rush gold als één van de invloedrijkste en creatiefste van het genre; goed voor quotes als “your favourite drummer’s favourite drummer” en “a drummer uses a metronome, a metronome uses Neil Peart”.

De professor

Kenners van Rush weten echter dat de songteksten van bijna alle nummers van het drietal niet uit de drumsticks maar uit de pen van diezelfde Neil Peart kwamen. Regelmatig putte ‘de professor’ daarvoor uit de enorme hoeveelheid literatuur die hij in de loop der jaren en al rondreizend over de wereld, tot zich had genomen. De muzikant als lezer en schrijver. Wat veel fans aansprak was dat de nummers van Rush vooral ook de ‘soundtrack of their lives’ vormden. Rush wist de juiste inhoud mee te geven aan nummers over bijvoorbeeld de Canadees/Amerikaanse buitenwijken en het conformisme waarin zij opgroeiden (‘Subdivisions’), over het omgaan met het overlijden van vrienden en bekenden (‘Afterimage’) en omgaan met de beperkingen die het ouder worden met zich meebrengt (‘Losing it’, met een verwijzing naar Ernest Hemingway).

Lees verder “Geliefd boek: Clockwork Angels”

Geliefd boek: Sixteen Ways to Defend a Walled City

Wat is er passender dan tijdens een lockdown een boek lezen over een langdurig beleg? Maandenlang de stad niet uit kunnen vanwege een vijand die met ontelbare aantallen voor de poort staat? Dat is precies waar Sixteen Ways to Defend a Walled City van K.J. Parker over gaat. Historisch geschoolde lezers zullen in de stad – die Parker overigens nergens bij naam noemt – Constantinopel herkennen, vermengd met een vleugje Rome.

Door een combinatie van sluwheid (van de belegeraars) en stommiteit (van de keizerlijke bevelhebbers) staat een overmacht van tienduizenden belegeraars tegenover een paar honderd stadswachten, ongewapende burgers en een regiment geniesoldaten. Zij worden aangevoerd door de cynische en recalcitrante bevelhebber van de genietroepen, die op het verkeerde moment op de verkeerde plaats zijn. Of misschien toch op het juiste moment op de juiste plaats. Orhan, de bevelhebber, moet niet alleen zien af te rekenen met alle aanvallen en listen van de belegeraars, maar ook met de verdeeldheid en uiteenlopende belangen van senaat, adel en andere groepen in de stad. Het ene probleem is nog niet opgelost of het volgende dient zich aan. Zoals op het moment dat Orhan op bezoek gaat bij keizer Clemens IV om officieel tot bevelhebber te worden benoemd. Of als de vraag zich aandient of je Blauwen en Groenen (ja, het lijkt op Constantinopel) voor je karretje kan spannen. Of als de beste stormram die je ooit hebt gezien op jouw stadspoort komt afgerold. En je tegelijk dringend de bevelhebber van de belegeraars wilt spreken.

Lees verder “Geliefd boek: Sixteen Ways to Defend a Walled City”