Dit is leuk, dit is leuk, dit is leuk. De Egyptische Haven in Tyrus is gelokaliseerd.
Om te begrijpen waarom dat zo leuk is, moet ik u eerst even iets vertellen over die havenstad in zuidelijk Libanon. Die bestaat grosso modo uit twee delen. In het oosten is een enorm grafveld met een hippodroom; in het westen (op het voormalige eiland) is een kleine opgraving van Romeinse gebouwen. Die bestaat weer uit twee helften. Als u vanuit de stad binnenloopt, heeft u voor u een dubbele colonnade, die wel aangeduid wordt als de Mozaïekstraat. Aan de rechterzijde liggen wat gebouwen met onduidelijke functies, aan de linkerzijde ligt een Romeins badhuis. En aan het einde is de zee. De resten van een Romeinse pier liggen er ergens in de branding.
Daar moet ergens de Egyptische Haven hebben gelegen. Die heette zo omdat ’ie lag in de richting van Egypte. De noordelijke haven is vernoemd naar Sidon en is nog steeds in gebruik voor vissersschepen en pleziervaart. Maar de Egyptische Haven was dus zoek.
Al sinds 2018 doen archeologen uit Frankrijk en Libanon hier onderzoek. Ze vonden al een of twee Fenicische tempels, wat betekent dat Tyrus niet langer alleen een Romeinse opgraving is. Ook stelden ze vast dat de Mozaïekstraat feitelijk een basiliek is geweest die onderdeel vormde van het badhuis. Ik blogde er al eens over.
De Egyptische Haven van Tyrus
En nu dus: de ontdekking van havenwerken uit de Fenicische tijd. Simpel gezegd gaat het om een ruim 180 meter lange pier of kade, die drie meter diep in zee ligt, en die ooit schepen moet hebben beschut als de zuidenwind heftig was. Ze is ontdekt doordat bij een recente storm de golven zó onrustig waren dat zandbanken op de zeebodem verschoven en een deel van de structuur bloot kwamen te liggen. Op satellietfoto’s is de rest te zien. Inmiddels is vastgesteld dat de stenen van de kade lijken op wat in de IJzertijd gangbaar was.
Maar er is feitelijk meer ontdekt. De archeologen zijn namelijk ook bezig met het reconstrueren van het landschap in het verleden. Dat heet geomorfologisch onderzoek. Het voormalige eiland is nu ongeveer een vierkante kilometer groot, maar was ooit veel langer. Het noordelijke en zuidelijke deel zijn weggeslagen bij de vloedgolf van 365 na Chr. waarover ik al eens blogde. Als we weten waar het eiland precies lag, kan onderwaterarcheologisch onderzoek gericht plaatsvinden. Het blijkt nu dat het water nu een paar meter hoger staat dan vroeger. De geomorfologen die zich bezighouden met het antieke landschap, stond dus min of meer klaar om de ontdekking van de kade te begrijpen en in te passen in de al bekende gegevens.
Sedimenten
Inmiddels is booronderzoek gedaan in het gebied van de Mozaïekstraat, waarbij de diverse sedimenten vielen te identificeren en dateren. Daaruit bleek dat hier in de IJzertijd water lag. Het eigenlijke havenbassin strekte zich dus noordelijker uit. Dit booronderzoek bevestigde ook dat tot de vierde eeuw v.Chr. zeewater lag op de plaats waar Alexander zijn dam bouwde – wat duidelijk maakt dat wat we sinds de negentiende eeuw beschouwen als een dam ook inderdaad een dam is.
Door de aanleg van die dam veranderden de zeestromingen en verzandde de Egyptische Haven. Het sportveld (palaestra) naast het Romeinse badhuis zal op een soort kwelder zijn aangelegd.
Zoals gezegd: dit is leuk nieuws. Maar is het ook belangrijk? Nee natuurlijk. Er worden hier geen grote archeologische vragen beantwoord. De hier getoetste hypothesen zijn vooral interessant voor de reconstructie van Fenicisch, hellenistisch en Romeins Tyrus, maar ze veranderen onze visie op het verleden niet werkelijk. Het is slechts dataverwerving, niet méér. Maar het levert een blogstukje op dat ik met plezier heb geschreven.
(bron)
Zelfde tijdvak
Palmyra in de Late Oudheidfebruari 1, 2024
De omtrek van de aarde: Eratosthenesjuli 12, 2025
II Parthica, Romes strategische reservejuli 9, 2025
Leuk stukje, leuke ontdekking! Maar het is niet alleen dataverwerving, de data ontkrachtte alternatieve hypothesen. Dat is wetenschap en objectieve vooruitgang. Ik zeg niets over het belang, maar voorgaande is de essentie van de ontdekking. Hoe dan ook, ik verlaat de hogere sferen van de wetenschap weer in ruil voor het geven van een flesje 🙂
Ja, dit is een leuk, klein bericht.
Ik zie trouwens dat je in de krant staat. Heel goed dat de Volkskrant in de gaten heeft dat het verkeerd aan het gaan is.
https://www.volkskrant.nl/wetenschap/jona-lendering-leest-veel-onzin-over-de-oudheid-het-maakt-een-karikatuur-van-de-wetenschap~b93094f7/
Ik heb niet te klagen!