Tag: I.S.I.S.

I.S.I.S.

Het Palmyra van Paul Veyne

On door Jona LenderinginArcheologie, Geschiedenis, Klassieken, Midden-Oosten, Religie, Romeinse Keizerrijk, Syrië, Wetenschap18 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.

palmyra

Palmyra is zoiets als Isfahan of Samarkand: een karavaanstad van legendarische schoonheid. Ook als je er nooit bent geweest, ben je geschokt als je hoort dat vandalen daar moedwillig de monumenten kapot hebben gemaakt. Palmyra is werelderfgoed in de meest letterlijke zin van het woord: als er schade wordt aangericht, zijn niet alleen de Syriërs gedupeerd, maar voelt ieder mens zich getroffen.

Werelderfgoed wordt echter nooit zomaar werelderfgoed. Het heeft doorgaans een diepere betekenis. Het drietal Venetië – Antwerpen – Amsterdam documenteert bijvoorbeeld het ontstaan van een in alle aspecten door het kapitalisme doortrokken samenleving. Palmyra, Isfahan en Samarkand staan voor een ouder economisch systeem, waarin de landbouw domineerde en de handel een aanvulling was. Des te bijzonderder waren deze handelssteden, waar niet alleen producten van vér konden worden gevonden maar waar ook nieuwe ideeën werden uitgewisseld.

Lees verder “Het Palmyra van Paul Veyne” →

Athena

On door Jona LenderinginArcheologie, Geschiedenis, Klassieken, Museumstuk, Romeinse Keizerrijk, Syrië34 reacties
Tijdvak: 100 na Chr. - 200 na Chr.
0100-0125 na Chr.0125-0150 na Chr.0150-0175 na Chr.0175-0200 na Chr.
Athena/Allat (Museum van Palmyra)

Marmer wordt in Syrië nergens gewonnen, dus de Poolse archeologen die het bovenstaande standbeeld van de godin Athena in 1975 opgroeven in de tempel van Allat in Palmyra, hadden de dag van hun leven. Het smetteloos witte marmer is “pentelisch” ofwel afkomstig uit dat gebergte tussen Athene en Marathon waar elke zomer bosbrand is.

Een goeie gok is dat dit beeld in Athene is vervaardigd, waar altijd beeldhouwersateliers zijn geweest. Bovendien is deze Athena een kopie van een van de allerberoemdste beeldhouwwerken uit de oude wereld: de Athena van Feidias, die ooit in het Parthenon was te zien. Dat beeld is gemaakt in de vijfde eeuw v.Chr., de kopie vermoedelijk in de tweede eeuw na Chr. Het is een topstuk.

Lees verder “Athena” →

Een beeldje uit Mari

On door Jona LenderinginArcheologie, Geschiedenis, Museumstuk, Syrië5 reacties
Tijdvak: 2500 v.Chr. - 2300 v.Chr.
2500-2400 v.Chr.2400-2300 v.Chr.
Beeldje van een tempelintendant (Louvre, Parijs)
Beeldje van een tempelintendant uit Mari (Louvre, Parijs)

Syrië heeft een verleden dat heel, heel diep terug gaat. Wij associëren het ontstaan van de steden sterk met het zuiden van Irak, maar dat komt doordat ze daar voor het eerst zijn opgegraven. Het proces van stadsvorming beperkte zich echter niet tot dat deel van het Midden-Oosten: het wordt steeds duidelijker dat vanaf het moment dat men op enige schaal brons ging vervaardigen, de hiertoe noodzakelijke handelsnetwerken ervoor zorgden dat de ontwikkelingen in de diverse culturele zones steeds verder synchroniseerden. De eerste steden ontstonden daardoor tegelijk, zo rond 3000 v.Chr., in Irak, Egypte, Iran, Pakistan én Syrië.

Het bovenstaande beeldje komt uit de tempel van de liefdesgodin Ištar in Mari, een stad die aan de Eufraat lag in het grensgebied tussen Syrië en Irak. Het is daar al tijden onrustig: toen ik er in 2008 naar toe ging, was dat net de dag dat de Amerikaanse luchtmacht er bommen aan het gooien was. Momenteel is het gebied de inzet van strijd tussen het New Syrian Army en I.S.I.S., dat vorige maand een aanval afsloeg.

Lees verder “Een beeldje uit Mari” →

I.S.I.S. in het defensief

On door Jona LenderinginIrak, Midden-Oosten, Politiek, Syrië8 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
Het kasteel van Palmyra in beter tijden
Het kasteel van Palmyra in beter tijden

Twee berichten vandaag. Het eerste: vanmorgen heeft I.S.I.S. Al-Rutbah ontruimd, waarmee de weg van Bagdad naar Jordanië vrij komt. Ook lijkt de aanval richting Hit te zijn ingezet. Dit betekent dat, na de val van Ramadi, I.S.I.S. steeds verder uit de vallei van de Eufraat wordt weggedreven, naar het noordwesten.

Het tweede bericht: vanmiddag is het Syrische leger in de aanval gegaan richting Palmyra. Ten westen van de moderne stad ligt een door Fakhr-ad-Din gebouwd, zestiende-eeuws kasteel op een wonderlijke bult in het landschap. Deze lijkt nu de inzet van de strijd te zijn.

Vijf constateringen over religie

On door Jona LenderinginCentraal-Eurazië, Christendom, Geschiedenis, Islam, Libanon, Midden-Oosten, Verenigde Staten11 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
safed_yosef_caro5
De hogepriesterlijke zegen (Safed, Yosef Caro-synagoge)

Kent u die mop van die columnist die voor het laatst werd gesignaleerd in het Oezbeeks-Afghaanse grensgebied? Daar zit u nu middenin. Terwijl dit stukje geautomatiseerd online gaat, ben ik op weg naar Termez en als alles naar wens gaat, bezoek ik daar Kara Tepe, de ruïne van een boeddhistisch klooster in Griekse-stijl op de grens van de twee Centraal-Aziatische landen. En dat is waar u mij voor het laatst signaleert, want dit is mijn laatste column.

Niet omdat ik naar het Verre Oosten verdwijn, maar omdat ik redacteur ben geworden van een oudheidkundig publiekstijdschrift dat binnenkort voor het eerst verschijnt. Ik wil daar de komende maanden voldoende tijd voor hebben. En dat betekent dat ik na ruim twee jaar deze column beëindig met vijf constateringen.

Lees verder “Vijf constateringen over religie” →

Arm Egypte

On door Jona LenderinginEgypte, Geschiedenis, Midden-Oosten, Musea, Oud Egypte, Wetenschapscommunicatie1 reactie
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
De plundering van het museum in Malawi

De in 2011 begonnen Arabische Lente had ook voor de oudheidkunde ingrijpende gevolgen. Niet alleen slechte. Tot de mooie dingen behoorde dat de demonstranten op het Tahrirplein een ordedienst instelden om het museum te bewaken. Cairo werd zo geen Bagdad, waar in 2003 het museum werd geplunderd en de buit werd verkocht op de zwarte markt.

Exit Hawass

Ik denk ook dat het een verbetering was dat Egyptes flamboyante minister van oudheidzaken, Zahi Hawass vertrok, vermoedelijk de enige oudheidkundige die zich in beroemdheid kan meten met Nobelprijswinnaars. Ik wil zijn verdiensten niet ontkennen: hij maakte duidelijk dat egyptologie een avontuur kan zijn en nam zo de piramidiotie de wind uit de zeilen. Pseudowetenschappelijke theorieën over mysterieuze piramidekrachten zijn nu uit de mode. Hawass had alleen een paar dingen niet begrepen. In de eerste plaats dat het avontuur van de oudheidkunde intellectueel is, en geen Indiana Jones. Misschien valt hem dit te vergeven, want oudheidkundigen leggen doorgaans alleen de feiten uit en niet hoe we aan die feiten komen – het wetenschappelijk proces dus.

Lees verder “Arm Egypte” →

Bombardement

On door Jona LenderinginIslam, Midden-Oosten, Politiek, Syrië, Verenigde Staten13 reacties
Het Enigma-codeapparaat (foto Alessandro Nassiri)

Een Amerikaanse vriend attendeerde me gisteren op een verhaal dat begin deze maand ook circuleerde. Een strijder van ISIS maakte een selfie terwijl hij stond voor een Syrisch hoofdkwartier van ISIS en laadde de foto vervolgens op naar de sociale media, waarop de Amerikanen vaststelden waar de man zich bevond en de plaats binnen een dag konden bombarderen. Het is toch wonderbaar, wat de moderne techniek vermag.

Geen mens weet wat tijdens een oorlog aan het front gebeurt, dus je moet niet al te stellig zijn, maar ik geloof geen bal van dit verhaal. Loop even mee. Zoals de Amerikanen de ISIS-media volgen, zo volgt ISIS de westerse media. Sterker nog, al die nare filmpjes die we zien, zijn speciaal voor onze media gemaakt. Toen Ain Issa eerder deze week viel, was voorspelbaar dat ISIS de aandacht daarvan zou afleiden met een executiefilmpje. In Palmyra zal al wel wat zijn opgeblazen dat we te zien zullen krijgen bij de volgende ISIS-nederlaag. Wat ik maar zeggen wil: ISIS volgt zeer nauwgezet onze media.

Lees verder “Bombardement” →

De archeoloog als marionet

On door Jona LenderinginArcheologie, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Irak, Islam, Klassieken, Midden-Oosten, Musea, Politiek, Religie4 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
Reliëf van de god Nergal uit Hatra, vermoedelijk door ISIS vernietigd in het museum van Mosul

Natuurlijk, ze zijn schokkend, die beelden van de vernietigingen in het archeologisch museum van Mosul en het vandalisme in Hatra. Desondanks zou ik u willen uitnodigen er geen aandacht aan te besteden, hoe deprimerend het nieuws ook is. Ik ga er ook niet naar linken. Voor dat doodzwijgen heb ik drie redenen.

(1)

Laten we blij zijn dat de leden van zogenaamde Islamitische Staat hun tijd verspillen aan het vernielen van oudheden en niet aan het vernielen van mensen.

(2)

We zien uitsluitend wat ons wordt getoond. (Als u die filmpjes bekijkt, ziet u hoeveel camerastandpunten er zijn. Het is geënsceneerd.) Het is natuurlijk vreselijk dat antieke beelden worden vernietigd, maar als museumvoorwerpen zijn ze redelijk redelijk gedocumenteerd. We weten wat verloren is.

Veel ernstiger is dat er ook roofopgravingen plaatsvinden en dat de opslagruimtes van de musea zijn geplunderd. We hebben geen idee wat daarmee verloren gaat. We weten wel dat het materiaal terechtkomt in de illegale handel, dat ISIS er geld uit betrekt, dat er helers zijn en dat deze handel het feitelijke misdrijf vormt. Daarvan zijn geen beelden. De beelden die u wél te zien krijgt, dienen ter afleiding.

Lees verder “De archeoloog als marionet” →

Vandalisme

On door Jona LenderinginArcheologie, Geschiedenis, Iran, Midden-Oosten, Politiek
Naqš-e Rajab: kapotte gezichten en een kapot paardenbeen
Vandalisme in Naqš-e Rajab: kapotte gezichten en een kapot paardenbeen

Naqš-e Rajab is een klein archeologisch monument op de vlakte waarop ook de Iraanse ruïnestad Persepolis en de koningsgraven van Naqš-e Rustam liggen. De vier Sassanidische rotsreliëfs in Naqš-e Rajab dateren uit de derde eeuw na Chr. en zijn in het verleden tweemaal door vandalen aangevallen.

De eerste keer heeft iemand met een mokerhamer staan slaan op de gezichten van enkele hovelingen. De verweerdheid van de steen maakt duidelijk dat het al lang geleden is gebeurd. De tweede keer is recenter: iemand heeft met een drilboor een paardenbeen kapotgemaakt. Ik heb me laten vertellen dat dat in 1979 was, tijdens de Iraanse Revolutie. De dader moet er een nacht mee bezig zijn geweest en is er toen maar mee opgehouden: de vernietiging van het erfgoed uit de Tijd der Onwetendheid bleek arbeidsintensiever dan gepland.

Lees verder “Vandalisme” →

ISIS’ reality show

On door Jona LenderinginArcheologie, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Irak, Islam, Midden-Oosten, Musea4 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.

U hebt de beelden ongetwijfeld gezien: aanhangers van de zogenaamd Islamitische Staat vernietigden oudheden in het museum van Mosul. Ik ga er niet naar linken, om redenen die u zo zult horen. Dat hoeft ook niet: u bent mediavaardig genoeg om te weten dat de vraag niet is wát het nieuws is maar waaróm het nieuws is. Waarom kreeg u deze beelden te zien?

Het is namelijk, om te beginnen, bepaald geen nieuws dat religieuze fanatici de musea in het Midden-Oosten plunderen of kapot maken. Een maand geleden werd het museum van El Arish in Egypte onder handen genomen. Dat kreeg u niet te zien. De musea van Deir ez-Zor, Palmyra, Malawi en Bani Walid zijn eveneens geplunderd en ook dat was geen echt nieuws.

Lees verder “ISIS’ reality show” →