Tag: Illegale oudheden

Illegale oudheden

Zes vragen aan Theo Toebosch

On door Theo ToeboschinWetenschapscommunicatie2 reacties
Tijdvak: 2025 na Chr. - 2050 na Chr.
2025-2050 na Chr.
Theo Toebosch

De vaste lezers van deze blog kennen de rubriek “zes vragen”, waarmee ik de aandacht voor archeologische vondsten en ongefundeerde parallellen tussen toen en nu wil verplaatsen naar het proces waarmee wetenschappelijke inzichten ontstaan, worden getoetst en worden gedeeld. Aan het einde van deze keten staan de communicatieafdelingen van de diverse instellingen en de onafhankelijke wetenschapsjournalistiek. Vandaag geef ik het woord aan Theo Toebosch, die als journalist veel schrijft over archeologie en erfgoed.

***

Wat doet u?
Als freelance journalist schrijf ik over archeologie, de Oudheid, erfgoed en geschiedenis. Onderwerpen waar ik wat van af weet, omdat ik ervoor heb doorgeleerd. Ik mag me doctorandus in de Griekse en Latijnse Taal en Cultuur noemen, met als hoofdvak Klassieke Archeologie, en Latijn en Oud-Grieks als bijvakken. Maar ik voel me geen echte archeoloog, omdat mijn hoofdvak zeer kunsthistorisch van aard was; ik had kunnen afstuderen zonder ooit een keer gegraven te hebben. Hoewel Oidipous Tyrannos van Sofokles nog steeds een van mijn favoriete literaire werken is en ik een groot liefhebber ben van  Cicero’s redevoeringen, noem ik mezelf ook geen echte classicus. Dan had ik toch een van beide talen als tweede hoofdvak moeten doen en had ik nog steeds de 88 lettertekens van het Lineair B moeten kunnen herkennen. Hoewel ik geen journalistieke opleiding heb gedaan beschouw ik mezelf wel als een echte journalist: ik ga op onderzoek uit en als het moet ben ik niet bang om in mijn niche tegels te lichten. Lezers kunnen mijn artikelen tegenkomen in onder andere de NRC, EW Magazine en Archeologie Magazine. Daarnaast schrijf ik boeken met een archeologisch dan wel historisch onderwerp.

Lees verder “Zes vragen aan Theo Toebosch” →

Faits divers (59) archeologie

On door Jona LenderinginArcheologie8 reacties
De onlangs door het Allard Pierson Museum teruggegeven Centuripe pyxis, kort voor de teruggave

Een nieuwe aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, met deze keer vooral archeologische onderwerpen.

Internationale contacten

U kent mijn ergernis: archeologen die zich niet willen verdiepen in wat tekstwetenschappers doen, en classici en oudhistorici die niet begrijpen dat archeologie méér is dan een hulpwetenschap. Ik herinner me uit mijn studietijd oudhistorici die vol leedvermaak lachten toen bleek dat alle op het Zweedse eiland Gotland gevonden Romeinse scherven, die zouden bewijzen dat er handel was met Italië, behoorden tot één enkele amfoor. Gotland was slechts een uitbijter, een geïsoleerd geval, verwaarloosbaar, zoals ze ook de archeologie beschouwden als bijvak.

Lees verder “Faits divers (59) archeologie” →

Zes vragen aan Fleur Kemmers

On door GastauteurinArcheologie, Geesteswetenschappen, Geschiedenis1 reactie
Tijdvak: 2025 na Chr. - 2050 na Chr.
2025-2050 na Chr.
Fleur Kemmers

De vaste lezers van deze blog kennen de rubriek “zes vragen”, waarin wetenschappers kunnen vertellen wat ze nu eigenlijk doen. Dat is namelijk niet altijd wat het publiek denkt. Vandaag is het woord aan numismate Fleur Kemmers.

***

Wat bestudeert u?
Ik onderzoek de munten en het geld van de antieke wereld. Dat is het vakgebied van de numismatiek (nummus, “munt”), oftewel muntkunde. In de antieke wereld ontstaan de eerste munten rond het midden van de zevende eeuw v.Chr. in Lydië (nu Turkije). De productie van munten is sindsdien niet meer onderbroken geweest. Het fenomeen geld is natuurlijk veel ouder dan munten. Ook in de oude wereld waren er andere geldvormen dan munten (denk aan graan, baren edelmetaal, maar ook giraal geld). Omgekeerd kunnen munten meer functies vervullen dan alleen betaal- en spaarmiddel. De afbeeldingen en opschriften op munten zijn vanaf het begin gebruikt als politiek communicatiemiddel.

Lees verder “Zes vragen aan Fleur Kemmers” →

Faits divers (53) Bananen

On door Jona LenderinginArcheologie, Fenicië, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Oude Griekenland, Pseudowetenschap, Wetenschapscommunicatie13 reacties

Een nieuwe aflevering in de onregelmatig verschijnende reeks faits divers, met deze keer – serieus! – een mogelijkheid om uw redacteur in Leiden te zien optreden als banaan 🍌. Maar eerst andere zaken.

Klaas Worp

Papyroloog Klaas Worp is overleden. Hij gold als een van “the big three”, waarmee werd bedoeld dat hij behoorde tot de meest geciteerde en invloedrijkste geleerden in zijn vakgebied. Ik heb hem leren kennen toen ik werkte aan mijn boek Bedrieglijk echt, en ik zou aan de necrologie op de website van de Leidse universiteit twee dingen willen toevoegen. Het eerste is dat zijn onmiskenbare liefde voor zijn vak tegen het einde van zijn leven begon af te nemen. Eén van zijn ergernissen was dat zijn waarschuwingen voor Dirk Obbink in de wind zijn geslagen. Als zoiets ter sprake kwam, kon hij zich weleens een brompot betonen. Het andere dat ik noem is dat ik hem tijdens onze samenwerking altijd heb ervaren als hoffelijk, als oprecht geïnteresseerd en als een uitstekende docent, voor wie werkelijk geen moeite te veel was. Dat klinkt wellicht wat obligaat, maar het komt uit mijn hart.

Lees verder “Faits divers (53) Bananen” →

Vijf redenen om geen illegale oudheden te kopen

On door Jona LenderinginArcheologie, Geesteswetenschappen, Methodologie en theorie4 reacties
Papyri en andere oudheden uit het museum in Malawi belandden op de zwarte markt

Volgens mij zijn de fascinerende huisregels van deze blog zó fascinerend dat iedereen ze elke dag herleest. En de fascinerendste regel is dat ik me niet wil inlaten met illegale oudheden. Desondanks blijven mensen me benaderen die blijkbaar door de huisregels niet gefascineerd genoeg zijn.

Nog onlangs was er bijvoorbeeld iemand die schreef in de Ardennen iets fantastisch te hebben gevonden en daarover mijn advies wilde. Op de suggestie contact op te nemen met de archeologische autoriteiten volgde “dan niet”, en met die onbeschoftheid beschouwde hij de correspondentie als beëindigd. Voor alle anderen die onvoldoende gefascineerd zijn door de huisregels (en zonder een kwaad woord te willen spreken over de bona fide handelaren en verzamelaars) leg ik nog één keer uit waarom je beter geen oudheden kunt kopen als je niet heel goed weet waar ze vandaan komen.

Lees verder “Vijf redenen om geen illegale oudheden te kopen” →

De verzamelaar gedemoniseerd (2)

On door Jona LenderinginMethodologie en theorie6 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
Een van de weinige oudheden die ik zelf bezit: een ring uit het oude Hyrkanië

Was ik in mijn vorige blogje wat kritisch over de door Karl Stimm gekozen vorm, ik wil er geen enkel misverstand over laten bestaan dat hij in De verzamelaar gedemoniseerd tal van relevante punten aansnijdt. Zo wijst hij er terecht op dat de gedocumenteerde provenance geen perfecte oplossing is om vervalsing en roof uit te sluiten. Een gedocumenteerde provenance helpt, natuurlijk, maar dat ze bij veel verzamelstukken – denk aan munten – ontbreekt, wil niet zeggen dat de handelaar en de verzamelaar charlatans zijn. Als jij als koper wil dat jouw aankoop 101% zeker uit een legale opgraving komt, kan een handelaar in oudheden dat zelden garanderen.

Oudheden en hun provenance

De documentatie van de provenance valt bovendien te vervalsen. Misschien heeft u weleens gelezen dat veilinghuizen objecten terug moeten trekken omdat de documentatie niet in orde blijkt te zijn. Het gebeurt eigenlijk bij elke beurs weleens.

Lees verder “De verzamelaar gedemoniseerd (2)” →

De verzamelaar gedemoniseerd (1)

On door Jona LenderinginMethodologie en theorie3 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.

Karl Stimm is eigenaar van een galerie voor Egyptische, Griekse, Romeinse en vroegchristelijke oudheden in Antwerpen; Akanthos Art is gevestigd op een boogscheut van Plantin-Moretus en de Schelde. En Stimm zit iets dwars. Er zijn allerlei verdenkingen tegen de handel in oudheden, hoewel het toch een toegestane economische activiteit is. Verzamelaars worden gecriminaliseerd, amateurarcheologen weggelachen, handelaren gedemoniseerd. En dus schreef Stimm een boek, waarin hij uitlegt dat zulke verwijten weliswaar ter harte moeten worden genomen, en door veel betrokkenen ook ter harte genomen worden, maar dat ze slecht doordacht zijn. Het is dan ook een complex probleem. Of beter, het is een verzameling problemen.

Hoewel ik sympathiseer met de auteur, die ik een paar maanden geleden in een Antwerps café heb ontmoet, en hoewel ik zijn bezorgdheid begrijp, heb ik ook wat moeite met De verzamelaar gedemoniseerd (2021). Het ligt niet aan de auteur en de inhoud, maar aan de vorm. Stimm had effectiever kunnen schrijven.

Lees verder “De verzamelaar gedemoniseerd (1)” →

Illegale oudheden

On door Jona LenderinginGeesteswetenschappen, Irak, Midden-Oosten, Toerisme, Verbijstering, Verenigd Koninkrijk14 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
Oppervlaktevondsten in Eridu

De Iraakse rechter heeft Jim Fitton veroordeeld tot vijftien jaar gevangenis. Dat is nogal wat, want de Britse geoloog is al zesenzestig jaar oud. En zijn vergrijp lijkt te zijn dat hij twaalf scherven heeft meegenomen uit Eridu. Een plek waar scherven en inscripties aan de oppervlakte liggen.

De kwestie intrigeert me. Om te beginnen is er Fittons verweer dat zijn gids hem had gezegd dat je wel wat scherven mocht meenemen. Toevallig heb ik die gids gekend: de onlangs overleden Geoff Hann. Die vertelde ons, toen wij in oktober met hem op pad waren, dat we geen oudheden moesten wegnemen. Iets dat elke reisleider je zal zeggen. Gewoon omdat het zo hoort. Iets dat te lezen staat in elk boek over Irak. Of in elke reisgids voor welk land met een antiek verleden dan ook. Het is ook iets waar in Irak met posters voor wordt gewaarschuwd. Je moet onder een steen hebben gewoond als je dit niet weet. Een ander deel van Fittons verweer, dat hij niet op de hoogte was van de regelgeving, treft mij als ongeloofwaardig.

Lees verder “Illegale oudheden” →

Illegale oudheden

On door Jona LenderinginGeesteswetenschappen, Methodologie en theorie, Nigeria, Wetenschap14 reacties
Soms maakt een diepe verslagenheid zich van je meester

Een week of drie geleden publiceerden de Vlaamse televisieomroep VRT en de krant De Tijd drie artikelen over de illegale handel in oudheden in België. Eén daarvan ging over de Benin-bronzen, het interessantste ging over een Egyptisch beeldje en het derde ging over de vraag waarom nu net België een draaischijf is geworden in de internationale zwarte handel. Het antwoord laat zich raden. De handel in illegale oudheden “heeft kunnen profiteren van de laksheid bij de overheden die moeten strijden tegen dit soort fraude”, aldus Sarah Durant, woordvoerster van het Brussels parket. De laatste specialist bij de Belgische federale overheid is begin dit jaar met pensioen gegaan en de centrale dienst kunstcriminaliteit is opgedoekt.

Als het over illegale oudheden gaat, kennen we uit Nederland soortgelijke journalistieke stukken. Theo Toebosch schrijft er regelmatig over in het Handelsblad het NRC: de grafgiften van Ny-Kau-Ptah, inbeslagnames op de kunstbeurs Tefaf, de Sapfo-papyri, illegaal keramiek in het Amsterdamse Allard Pierson-museum en nog vorige maand de arrestatie van de Italiaanse grafrover Raffaele Monticelli. Ik heb zelf een artikel in de pen gehad over de plundering van opgravingen, niet in verre buitenlanden maar hier in Nederland. Daarbij stuitte ik op zóveel voorbeelden dat het domweg geen krantenartikel meer zijn kon. Wie denkt een boek over illegale oudheden te kunnen schrijven dat geen eindeloze herhaling van steeds hetzelfde verdrietige verhaal is, kan zich melden en krijgt mijn documentatie cadeau.

Lees verder “Illegale oudheden” →

Dag Geoff

On door Jona LenderinginIrak, Midden-Oosten, Toerisme1 reactie
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.

Een avonturier, zo zou ik de gisteren in Bagdad overleden Geoff Hann willen typeren. Ik ontmoette hem vorig jaar in oktober in Irak, waar hij ons rondleidde. Hij leek iedereen te kennen die daar leefde tussen Eufraat en Tigris. Hij wist ook alles. En die enorme kennis, die deelde hij. Niet alleen met zijn medereizigers, maar ook in de reisgids van het land, waarvan de derde druk afgelopen december verscheen.

Hij kende niet alleen Irak als zijn broekzak, maar ook Afghanistan, Birma, Armenië en Pakistan. Daar had hij ook weleens wat mindere ervaringen, maar dat hoort nu eenmaal bij het reizen. Niet dat Geoff de problemen opzocht. Hij accepteerde ze echter en had het nog afgelopen oktober over een reis die hij naar Afghanistan wilde gaan maken. “Eh, is dat land niet net overgenomen door de Taliban?” wierp je dan tegen. “Zeker, het is nu veiliger dan ooit,” zei hij.

Lees verder “Dag Geoff” →