Tag: COVID-19

COVID-19

De Arabische wereld na 1970

On door Jona LenderinginAlgerije, Egypte, Geschiedenis, Irak, Jordanië, Libanon, Libië, Marokko, Midden-Oosten, Politiek, Saoedi-Arabië, Soedan, Syrië, Tunesië
Tijdvak: 1950 na Chr. - 2050 na Chr.
1950-1975 na Chr.1975-2000 na Chr.2000-2025 na Chr.2025-2050 na Chr.
Protesten in Algiers (2019)

[Dit is het tweede blogje n.a.v. Roel Meijers vorig jaar verschenen Een moderne geschiedenis van de Arabische wereld. Het eerste blogje was hier.]

Na de dictatuur

Niet alle Arabische landen zijn republieken: Marokko, Jordanië, Saoedi-Arabië en de Golfstaten zijn monarchieën. Het sociaal contract in deze landen is met één woord te typeren: paternalisme. Koningen kunnen flexibeler opereren en zeker in de rijke Golfstaten hebben de overheden de mogelijkheid het klassieke sociale contract in stand te houden. Toen de Arabische Lente in 2011 aanbrak, kon die worden geabsorbeerd.

Voor de republieken lag dat anders. Als reactie op het falen van de autoritaire stelsels ontstond hier een nieuw islamitisch sociaal contract. Dit islamisme was geen terugkeer naar het oude pact, maar was gericht op het overnemen van het in de twintigste eeuw gegroeide staatsapparaat. Daarbij onderscheidt Meijer een maximalistisch programma en een liberaler, minimalistisch programma. Intrigerend is zijn observatie dat islamistische bewegingen zich ervan bewust waren dat ze de façadedemocratieën alleen konden omzetten in een beter systeem met westerse hulp.

Lees verder “De Arabische wereld na 1970” →

Gebrek aan concentratie

On door Jona LenderinginDagelijks leven8 reacties

Ik ging ietwat verstrooid van huis en bedacht, op weg naar de tram, dat ik mijn boek was vergeten. Mijn concentratie was weer eens minder dan gewenst. Het gebrek aan lectuur was des te urgenter omdat de tram net voor mijn neus wegreed, maar ik loste het op door in de nabijgelegen kiosk een boek te kopen dat mijn belangstelling al wat langer had: Johann Hari, Stolen Focus. Why You Can’t Pay Attention (2022). Dat bleek een gelukkige aanschaf. Sterker nog, ik was er zó in verdiept, dat ik niet in de gaten had dat ik ook de volgende tram miste.

Het informatieoverschot

Hari claimt – en onderbouwt – dat mensen in de westerse samenleving steeds meer moeite hebben met concentratie. Dat is in elk geval iets dat ik voor mij herken en ik heb daarom bijvoorbeeld geen e-mail op mijn draagbare telefoon. Het prettige van Hari’s boek is dat hij niet de cultuurpessimist uithangt, beweert dat vroeger alles beter was of over álles loopt te jeremiëren. Hij accepteert de technologie als een kracht voor het goede, maar ziet wel dat ze maatschappelijk anders moet worden ingebed. Hieronder is mijn uittreksel van Hari’s boek, dat overigens geen zelfhulpboek is. Aan het einde schrijft hij ontwapenend dat zijn eigen pogingen te komen tot betere concentratie slechts beperkt resultaat hebben gehad.

Lees verder “Gebrek aan concentratie” →

Hatra & The Exorcist

On door Jona LenderinginIrak, Midden-Oosten, Toerisme
Hatra

Ik schreef al: voor een stukje over Hatra geldt als genreconventie dat het incompleet is als niet ergens staat vermeld dat het begin van de beroemde horrorfilm The Exorcist hier is opgenomen. Hier ziet u dat begin…

… en hieronder gaat het verder met de aankomst van Max von Sydow. En het wordt meteen spooky met vechtende honden en een beeld van de Assyrische demon Pazuzu. Dat heeft nooit echt in Hatra gestaan, al vind ik de Nergal die er wel vereerd is geweest ook knap eng.

Lees verder “Hatra & The Exorcist” →

Stel, je bent een virus

On door Jona LenderinginWetenschap, Wetenschapscommunicatie6 reacties

Vergeet de vondst van een katapultpijlpunt in Utrecht, vergeet het valse gewicht uit Jeruzalem (dat bij nader inzien toch niet was wat ze dachten), vergeet geospatiale analyse, denk zelfs niet aan de DNA-revolutie. Het echte archeologienieuws momenteel is dat iedereen op de set van de nieuwe Indiana Jones-film ziek is door het norovirus. Dat is een vervelende kwaal die ellendige voedselvergiftigingen veroorzaakt. “Elk jaar laat het zo’n tweehonderdduizend mensen zich letterlijk doodschijten”, schrijft Bart Braun in Stel, je bent een virus.

Ik ga dat boek niet recenseren. Enerzijds omdat Braun en ik elkaar weleens hebben ontmoet en anderzijds omdat ik weinig weet van virussen. Dan moet je geen inhoudelijk oordeel geven over biologieboeken. Wat ik weer wél kan zeggen is dat Braun in minder dan 100 pagina’s een stortvloed aan informatie over de lezer uitstort. Stel, je bent een virus bezwijkt daar gelukkig niet onder. Braun wisselt de eigenlijke informatie af met leuke weetjes en grappige terzijdes, waardoor hij de aandacht vasthoudt. Ik herkende er zijn branie in. Le style c’est l’homme même, om zelf ook eens een bioloog te citeren.

Lees verder “Stel, je bent een virus” →

Nog iets over musea (en u weet het al lang)

On door Jona LenderinginCultuur, Musea, Politiek8 reacties
We zijn de weg kwijt.

Morgen vijf maanden geleden, 14 december, was de dag waarop de musea ineens dicht moesten. Ik bleek die dag de laatste bezoeker van het Rijksmuseum van Oudheden te zijn. Of ik het allerlaatste kaartje van 2020 kocht weet ik niet, maar ik was zeker de laatste die vertrok. Ik heb dat laatste uurtje nog een wandeling gemaakt over alle afdelingen en foto’s gedeeld. U vindt ze met op Twitter #laatstebezoeker.

De musea waren in de voorgaande maanden open geweest. Alles ging via protocollen, alle bezoekers hielden keurig afstand. Als er een museaal super-spread-event is geweest, ben ik daarvan niet op de hoogte. Het is nogal anders dan wat ik op Koningsdag zag in het Vondelpark. Daar zijn dan ook zeventien clusters van besmettingen geconstateerd.

Lees verder “Nog iets over musea (en u weet het al lang)” →

Woede op zoek naar een aanleiding

On door Jona LenderinginDagelijks leven, Politiek, Pseudowetenschap33 reacties

Een kennis die ik al maanden niet in het echt heb gezien, gaf onlangs op de sociale media aan blij te zijn weer naar kantoor te kunnen en collega’s te kunnen zien. Eindelijk was er voor hem uitzicht.

Ik dacht: “heb je soms het empathische vermogen van een pinda?” En ik dacht ook: “je bent al die tijd doorbetaald, je kon je werk blijven doen, je hebt geen inkomen hoeven inleveren – was het nu teveel gevraagd je blijdschap iets te temperen, rekening te houden met de mensen die niet zijn gevaccineerd, te denken aan degenen die de klappen hebben opgevangen?” Ik werd onredelijk kwaad.

Lees verder “Woede op zoek naar een aanleiding” →

De nieuwsselectie

On door Jona LenderinginWetenschap, Wetenschapscommunicatie20 reacties

Onlangs vertelde een archeoloog me over een erg leuke ontdekking. Ik kan u niet verklappen welke, want het onderzoek loopt nog en niemand wil plunderaars op de opgraving, maar het was echt heel erg leuk. Ik zou de betrokkene hebben willen feliciteren, maar een hand geven is lastig op anderhalve meter.

Twee jaar geleden zou het nieuws moeiteloos de kranten hebben gehaald. In de regionale krant zou het voorpaginanieuws zijn geweest, het museum zou met spectaculaire bezoekersaantallen de bezuinigingen van enkele voorgaande jaren royaal compenseren. Ik denk echter dat het, als het onderzoek later dit jaar is afgerond, de kranten niet werkelijk zal halen. Dat is niet omdat oudheidkundigen inmiddels onder de terechte verdenking staan eigenlijk maar wat te roepen, maar omdat de nieuwsselectie de laatste tijd weinig ruimte laat voor positief wetenschapsnieuws.

Lees verder “De nieuwsselectie” →

Uitnodiging: uw favoriete boek

On door Jona LenderinginDagelijks leven, Literatuur20 reacties

Alweer een lockdown. Daar kunnen we het nog lang over hebben. We kunnen het er ook helemaal niet over hebben. Misschien is dat laatste zelfs beter, want we kunnen er tot de komende verkiezingen toch weinig aan veranderen.

Dat gezegd zijnde: we gaan een periode tegemoet die voor menigeen stressvol zal zijn. Bovendien zijn gangbare vormen van ontspanning, zoals museum- of theaterbezoek, nu niet langer toegestaan. Ik ben zelf momenteel erg druk met wat andere projecten, maar zal hier blijven bloggen. Ik nodig echter ook u uit om een bijdrage te leveren om deze plek de komende weken een plaats te laten zijn voor verstrooiing, vermaak en ontspanning.

Lees verder “Uitnodiging: uw favoriete boek” →

Doorstroomlocaties

On door Jona LenderinginDagelijks leven, Musea, Politiek, Verbijstering34 reacties

Een bevriende schilder exposeerde in het Museum Amstelland en omdat ik daar nog nooit was geweest, fietste ik er deze zondag even naartoe. Zes kilometer. Bij binnenkomst was er een fles zeep en een blocnote om je naam en telefoonnummer op te schrijven. Iedereen droeg mondkapjes. Er was een groot plastic scherm bij de kassa. Je kon betalen voor het museumbezoek door geld in een soort plastic kubus te gooien. Toen ik naar het volgende vertrek wilde wandelen, stapte een medewerker zorgvuldig voor me opzij. Er was prima ventilatie. Er waren maximaal tien aanwezigen tegelijk. Kortom: hier werden de corona-regels voorbeeldig nageleefd.

Ik kan hetzelfde zeggen over museum Coda in Apeldoorn en museum De Waag in Deventer, waar ik heen ben gefietst toen ik in Apeldoorn moest zijn, of het Allard Pierson in mijn woonplaats Amsterdam. Iedereen houdt zich aan de regels.

Lees verder “Doorstroomlocaties” →

De musea gaan weer open

On door Jona LenderinginCultuur, Musea, Oudheid, Politiek16 reacties
Constantijn (munt uit Museum Valkhof, Nijmegen)

Op een dag in de niet zo verre toekomst zal de rijksarchivaris het embargo opheffen dat ligt op de notulen van het beraad van het Derde Kabinet Rutte. Als ik dan nog leef zou ik wel willen weten hoe de vergadering heeft plaatsgevonden waarbij de ministers besloten dat de musea dicht moesten. We weten inmiddels dat een deel van de aanwezigen strenge coronamaatregelen wilde, dat een ander deel meende dat de maatregelen té streng konden zijn, dat het kabinet toch daadkracht wilde uitstralen en dat dus maar werd besloten dat de culturele sector op slot moest.

De minister van Cultuur schijnt niet bij de beraadslagingen aanwezig te zijn geweest. Waarom ze niet is opgestapt toen ze moest vernemen dat anderen beslissingen namen over wat toch haar beleidsterrein was, is me niet duidelijk. Vandaar dat ik zo benieuwd ben naar de vergaderstukken.

Lees verder “De musea gaan weer open” →