Tijdcategorie: 2025-2050 na Chr.

2025-2050 na.Chr.

De verledens van Spanje (2)

On door Jona LenderinginArcheologie, El-Andalus, Geschiedenis, Islam, Middeleeuwen, Post-Romeins, Romeinse Keizerrijk, Spanje
Tijdvak: 2025 na Chr. - 2050 na Chr.
2025-2050 na Chr.
Een Dressel-20-amfoor (Archeologisch Museum, Córdoba)

Het is niet voor niets dat we wetenschappers en erfgoedspecialisten faciliteiten bieden. We krijgen daar als samenleving immers iets voor terug. Dat kan bijvoorbeeld ontstaansgeschiedenis zijn, zoals ik in het vorige blogje illustreerde aan de hand van de visies op het Spaanse verleden: eerst was er een frame waarin de maatschappelijke, linguïstische, religieuze en nationale eenheid centraal stond, de afgelopen halve eeuw groeide een beeld dat meer ruimte liet aan variatie. Volgden oudheidkundigen en mediëvisten aanvankelijk een door nationalistische historici bepaalde visie, ook na 1975 volgden ze andermans agenda. Weliswaar een sympathiekere agenda, maar toch: de wetenschap handelde niet autonoom.

De sociale wetenschappen

Er zijn ook betere manieren om betekenis toe te kennen aan het verleden, ook al is dat voorbij en betekenisloos, en ook al is het door de schaarste van de ambigue archeologische en tekstuele data slecht kenbaar. Eén van die betere manieren is vertellen hoe de samenleving zich ontwikkelde.

Lees verder “De verledens van Spanje (2)” →

Egypte ontdekken

On door Jona LenderinginArcheologie, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Musea, Oud Egypte5 reacties
Tijdvak: 2025 na Chr. - 2050 na Chr.
2025-2050 na Chr.

Het was niet Napoleon die, toen hij een team geleerden meenam naar het front, Egypte ontdekte. Al eerder waren er Griekse reizigers geweest, zoals Herodotos van Halikarnassos, die een priester interviewde over de bronnen van de Nijl. Er was de Romeinse officier Ammianus Marcellinus, die een correcte vertaling wist te geven van de hiëroglyfen. Er was kalief Al-Ma’mun, die de Grote Piramide opende en daar een mummie vandaan haalde. En er zijn altijd Egyptenaren geweest die naar de aloude monumenten keken, zich afvroegen wat dat waren en zo grondslagen legden voor wat nu egyptologie heet.

Egypte als ontdekking

Het is dan ook terecht dat de huidige expositie in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, gewijd aan het ontdekken van Egypte, begint met Arabische visies op het antieke Egypte. Al-Masudi komt langs, die u op deze blog eerder bent tegengekomen. Pas na de Arabische ontdekkers stelt het museum de West-Europeanen aan de bezoekers voor: eerst kunstenaars als Cornelis de Bruijn, later ook wetenschappers.

Lees verder “Egypte ontdekken” →

Wat is archeologie? (5) Toekomst

On door Jona LenderinginArcheologie, Geesteswetenschappen, Methodologie en theorie, Wetenschap, Wetenschapscommunicatie14 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2050 na Chr.
2000-2025 na Chr.2025-2050 na Chr.
Marc van Oostendorp legt uit hoe de Nederlandse wetenschap er voor staat.

[Dit is het laatste van vijf blogjes over wat archeologie is en hoe we haar belang beter kunnen uitleggen. Het eerste deel was hier.]

Wat is archeologie? (5) Wat te doen?

Samenvattend: archeologie is een wetenschap waarin het evenveel draait om de vondsten als om de vragen. In de voorlichting ligt de nadruk meer op het eerste dan op het tweede, en omdat het wetenschappelijke proces dus onderbelicht blijft, is het voor politici en academische bobo’s prijsschieten. Oudheidkundigen worden onvoldoende begrepen, ook door journalisten, en kunnen weliswaar rekenen op sympathie maar niet op genoeg begrip. Bestuurders kunnen rustig een vakgroep opheffen of op een museum bezuinigen, aangezien niemand snapt wat verloren gaat. Bezuinigen is electoraal veilig.

Net als Dig It All, de houtkamer, Geheimen van het Pottenbakkerswiel, Judith en Le Phare probeert de expositie Boven Het Maaiveld in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden de doorgaans ontbrekende informatie wél te geven. Het is, zoals gezegd, niet slechts een stap maar een reuzensprong in de goede richting. We komen er echter niet mee aan de overkant. Het museum heeft ervoor gekozen de bottom-up-zijde van de archeologie te tonen, en haalt met vlag en wimpel de doelen die het zich stelt, maar ik denk dat we méér nodig hebben. Wie tevens de top-down-zijde uitlegt, toont hoe de oudheidkundige disciplines de samenleving verrijken. De Belgische voorbeelden bewijzen dat dit museaal mogelijk is.

Lees verder “Wat is archeologie? (5) Toekomst” →

Wat is archeologie? (1) Onbegrip

On door Jona LenderinginArcheologie, Politiek, Wetenschapscommunicatie10 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2050 na Chr.
2000-2025 na Chr.2025-2050 na Chr.
“You call this archaeology?”

Twee weken geleden was het opnieuw raak. Op een besloten bijeenkomst klapte Wesley De Visscher, de kabinetschef van de Belgische minister van Financiën, uit de school over de wijze waarop het federale kabinet werkelijk denkt. Hij legde uit dat onderzoeksgelden ook naar echt onderzoek moesten gaan.

Wat was daar de consensus rond de tafel? Dat er zeker … steun is voor universiteiten, akkoord. Maar moet dat ook voor een geschiedkundige of een kunstwetenschapper of een archeoloog?

Zoals we alweer en duidelijk zien: op het hoogste niveau, waar bestuurders zitten met goede ambtelijke ondersteuning, heeft men geen idee van het belang van de oudheidkundige disciplines.

Lees verder “Wat is archeologie? (1) Onbegrip” →

Antiek glas

On door Jona LenderinginAmsterdam, Hellenisme, Levant, Musea, Romeinse Keizerrijk5 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2050 na Chr.
2000-2025 na Chr.2025-2050 na Chr.
Romeins glas (Allard Pierson-museum, Amsterdam)

In het Allard Pierson-museum in Amsterdam is momenteel een geslaagde expositie met de titel Van glas, gemaakt in de Oudheid. In de zin dat ze niet heel groot van oppervlakte is en dat alle tweehonderd stukken komen uit de eigen collectie, is het een beperkte tentoonstelling, maar ze is wel heel, heel goed. Ik weet het: Amsterdam is onprettig druk, de helft van de autowegen is wegens groot onderhoud afgesloten en het openbaar vervoer functioneert slecht, maar u moet zich daardoor niet laten afschrikken. Deze expositie is de hellevaart meer dan waard.

Glas in soorten en maten

Een van de troeven is de zakelijke opstelling. De voorwerpen liggen niet in het donker geheimzinnig te zijn, maar liggen in het volle licht, zodat je ze allemaal goed kunt bekijken. Zolang de uitleg bij de vitrines gedegen is, is voor een geslaagde tentoonstelling niet méér nodig, ja, vrijwel elke toevoeging leidt af van de informatie en doet dus afbreuk aan het aanbod.

Lees verder “Antiek glas” →

Panorama Pergamon

On door Arnold den TeulinginMusea, Romeinse Keizerrijk, Toerisme3 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2050 na Chr.
2000-2025 na Chr.2025-2050 na Chr.
Panorama Pergamon: gezicht vanuit de toren op de offerplechtigheid.

Op 25 juni 2022 had ik mijn camperbusje geparkeerd op een naargeestige camperplaats aan de rand van het centrum van Berlijn. Het voordeel van de plek was dat ik per vouwfiets naar de binnenstad kon en tevens ongebruikelijke hoeken van de stad kon zien die je vanuit de metro mist. Ik had een passe-partout gekocht voor musea die ik al eens eerder had bezocht, om wat meer aandacht te kunnen besteden aan dingen waar mijn vrouw en ik indertijd geen tijd meer voor hadden gehad.

Sinds zij is overleden in 2019, doe ik min of meer systematisch de dingen die ik samen met haar had willen doen. Het herbouwde Stadtschloss van Berlijn, dat de naam Humboldt Forum heeft gekregen, was er daar één van. Het herbergt onder andere twee musea uit het voormalige museumcomplex in Berlin Dahlem, waarvan wij het bezoek toen vanwege een familieomstandigheid voortijdig hadden moeten afbreken.

Lees verder “Panorama Pergamon” →

Gaat dicht: het Pergamonmuseum in Berlijn

On door Jona LenderinginAnatolië, Archeologie, Assyrië, Babylonië, Duitsland, Geschiedenis, Hellenisme, Levant, Musea, Oud Armenië, Perzië, Sumerië11 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2050 na Chr.
2000-2025 na Chr.2025-2050 na Chr.
De Istharpoort uit Babylon (Pergamonmuseum, Berlijn)

Het mag met de zorg voor het goede, schone en ware in het land van denkers en dichters beter zijn gesteld dan in de roofstaat tussen Oostfriesland en de Schelde, ook in Duitsland slaat men de plank weleens mis. Het Pergamonmuseum in Berlijn, zeg maar het archeologisch museum met de vondsten uit het voormalige Ottomaanse Rijk, gaat later dit jaar dicht. Dat doet pijn.

Verbouwing

De opgegeven reden is dat het gebouw grondig moet worden verbouwd. Dat zal best waar zijn. Ik was er vandaag en het viel me op hoe slecht het was geventileerd. Men beweert dat het museum in 2037 weer heropent. Ook dat zal best waar zijn, althans in de zin dat zulks wel ergens op papier zal staan. Verder schermt men ermee dat het Pergamon-altaar al eerder weer te zien zal zijn. Dat zal ook wel waar zijn, maar het is zoiets als zeggen dat het Planetarium van Eise Eisinga tot 2037 dicht is maar dat het zaaltje met de sterrenkundige instrumenten snel weer open is.

Lees verder “Gaat dicht: het Pergamonmuseum in Berlijn” →

Multi- en interdisciplinariteit

On door Jona LenderinginArcheologie, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Klassieken, Methodologie en theorie29 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2050 na Chr.
2000-2025 na Chr.2025-2050 na Chr.
Een reconstructie van de boogschutter (Paris?) op de tempel van Afaia op het eiland Aigina. Deze reconstructie is te zien in de Glyptothek in München.

Woorden hebben betekenissen maar die betekenissen kunnen verschuiven. De kinderbewaarplaats van weleer heette daarna kleuterschool en inmiddels basisschool. Betekenisverschillen die ooit belangrijk waren, kunnen verdwijnen: de dromedaris gaat steeds vaker kameel heten. En wat ooit multidisciplinair heette wordt nu op één hoop gegooid met interdisciplinair. In dat geval gaat er iets van waarde verloren. Vandaar dat ik even de purist ga uithangen.

Multidisciplinair: alleen de conclusies

Gisteren blogde ik erover dat ik de kleuren van moderne reconstructies van antieke sculptuur ongeloofwaardig vond en dat een portret als dat uit Kharga bewees dat ze in de Oudheid heus wel wisten hoe het natuurgetrouwer moest. Ik had de resultaten van kunsthistorisch onderzoek overgenomen en hoewel ik er vragen bij had, had ik de resultaten niet betwijfeld. Het overnemen van een resultaat uit een vakgebied dat het jouwe niet is, heette ooit multidisciplinair.

Lees verder “Multi- en interdisciplinariteit” →