Wat is archeologie? (2) Structuur

[Dit is het tweede van vijf blogjes over wat archeologie is en hoe we haar belang beter kunnen uitleggen. Het eerste deel was hier.]

Eerst even iets over de structuur van de wetenschap. De wetenschapsleer biedt diverse manieren om onderzoek te beschrijven, en die hebben allemaal met elkaar gemeen dat daarbij twee zaken samenkomen. Ik vat gemakshalve samen dat kennis zowel bottom-up als top-down tot stand komt.

One damn’ fact after another

Het bottom-up-verhaal is het eenvoudigst. Onderzoekers doen, heel basaal, eerst waarnemingen (bijv. de voorwerpen in een graf), combineren die waarnemingen vervolgens met andere waarnemingen (bijv. de voorwerpen in alle graven van hetzelfde dorp), brengen de data op een iets hoger niveau samen in generalisaties (“de bewoners van dit dorp kenden opvallend weinig importgoederen”) en komen tot slot op een nog hoger niveau tot een conclusie (“dit dorp stond buiten de grote handelsnetwerken”).

Lees verder “Wat is archeologie? (2) Structuur”

Wat is archeologie? (1) Onbegrip

“You call this archaeology?”

Twee weken geleden was het opnieuw raak. Op een besloten bijeenkomst klapte Wesley De Visscher, de kabinetschef van de Belgische minister van Financiën, uit de school over de wijze waarop het federale kabinet werkelijk denkt. Hij legde uit dat onderzoeksgelden ook naar echt onderzoek moesten gaan.

Wat was daar de consensus rond de tafel? Dat er zeker … steun is voor universiteiten, akkoord. Maar moet dat ook voor een geschiedkundige of een kunstwetenschapper of een archeoloog?

Zoals we alweer en duidelijk zien: op het hoogste niveau, waar bestuurders zitten met goede ambtelijke ondersteuning, heeft men geen idee van het belang van de oudheidkundige disciplines.

Lees verder “Wat is archeologie? (1) Onbegrip”

De Libanese burgeroorlog (6): Voetbal

[Dit is het laatste van zes blogjes van de hand van Françoise Hbeyka uit Beiroet over haar ervaringen tijdens de Libanese Burgeroorlog. Het eerste van haar blogjes was hier.]

Ondanks de moeilijke omstandigheden van de Libanese Burgeroorlog brachten momenten als het wereldkampioenschap voetbal mensen samen. Het creëerde een gevoel van eenheid en bood een kans op ontsnapping. Ik herinner me hoe de voetbalwedstrijden uit de jaren tachtig geliefde momenten van korte adempauze waren. Te midden van oorlog, ontberingen en black-outs vonden Libanezen nog steeds manieren om het leven te vieren en zich als gemeenschap te verbinden. Voetbal was een gedeelde passie die politiek, religie en angst oversteeg.

Tv’s naar de straat slepen om ze met autoaccu’s van stroom te voorzien, alleen maar om naar een wedstrijd te kijken, is een bijna heroïsche daad en zeer menselijk. Het spreekt boekdelen over het Libanese volk: over hun creativiteit, over hun verlangen naar vreugde en over hun weigering om zich over te geven aan wanhoop.

Lees verder “De Libanese burgeroorlog (6): Voetbal”

Antiek glas

Romeins glas (Allard Pierson-museum, Amsterdam)

In het Allard Pierson-museum in Amsterdam is momenteel een geslaagde expositie met de titel Van glas, gemaakt in de Oudheid. In de zin dat ze niet heel groot van oppervlakte is en dat alle tweehonderd stukken komen uit de eigen collectie, is het een beperkte tentoonstelling, maar ze is wel heel, heel goed. Ik weet het: Amsterdam is onprettig druk, de helft van de autowegen is wegens groot onderhoud afgesloten en het openbaar vervoer functioneert slecht, maar u moet zich daardoor niet laten afschrikken. Deze expositie is de hellevaart meer dan waard.

Glas in soorten en maten

Een van de troeven is de zakelijke opstelling. De voorwerpen liggen niet in het donker geheimzinnig te zijn, maar liggen in het volle licht, zodat je ze allemaal goed kunt bekijken. Zolang de uitleg bij de vitrines gedegen is, is voor een geslaagde tentoonstelling niet méér nodig, ja, vrijwel elke toevoeging leidt af van de informatie en doet dus afbreuk aan het aanbod.

Lees verder “Antiek glas”

Alweer een petitie

Even een meerstemmig blogje. Want ik ben het oneens met mezelf. Al tijden.

Eerste stem. Er wordt een oudheidkundige instelling bedreigd en er is een petitie. Opnieuw betreft het de universiteit van Cardiff en u leest er meer over op deze pagina, waar u ook uw handtekening kunt zetten.

U zegt: “alweer een petitie?” Ook vorige maand vroeg ik immers uw aandacht voor de bezuinigingen op de oudheidkunde. En in de tijd daarvoor waren er acties om de sluiting te verhinderen van de archeologische opleidingen in Leipzig en Helsinki, waren er acties voor het behoud van oude talen in Frankfurt, in Kingston en in (ook al) Cardiff. Verder waren er petities voor het museum in Ename, voor het behoud van geesteswetenschappen in Kent en voor de toekomst van de gymnasia in Denemarken. Uit eigen land herhaal ik de petitie voor het Keltisch in Utrecht.

Lees verder “Alweer een petitie”

Week van de Klassieken

Even een blogje met een hoog How Can I Make This About Me-gehalte, waarvoor alvast mijn excuus. Maar morgen begint de Week van de Klassieken, het jaarlijkse evenement waarin allerlei mensen en allerlei organisaties allerlei activiteiten ontwikkelen om allerlei aspecten van de Oudheid in het zonnetje te zetten. Het thema is “recht en rechtvaardigheid” en u vindt het programma hier. Aanbevolen.

En nu even het How Can I Make This About Me-deel. Tijdens de Week van de Klassieken bereikt deze blog zijn zesduizendste aflevering. Dat is een mijlpaal en ik ben overeenkomstig trots. We hadden in februari ruim 4300 bezoekers per dag, en ook dat is natuurlijk fijn. De commentaren zijn inmiddels prettig zakelijk; we hebben al een tijdje geen last meer van wappies en bedreigingen. Nog meer reden tot vreugde dus.

Lees verder “Week van de Klassieken”

De moord op Rafiq Hariri

Rafiq Hariri

Morgen is het 14 februari en u kunt al raden over welke beroemde Romein er op deze Oudheidblog een stukje klaar staat. Ik vestig er vanavond echter de aandacht op dat het morgen twintig jaar geleden is dat in Beiroet een moordaanslag plaatsvond: Rafiq Hariri, voormalig premier van Libanon, liet daarbij het leven, samen met enkele leden van zijn lijfwacht en omstanders.

Premier

Hariri was geen heilige, maar wel een efficiënte politicus. Hij was geboren in Sidon – ik blogde er al eens over – en had in de jaren zeventig een vermogen verdiend bij diverse bouwprojecten in de Arabische wereld. Later, in 1989, was hij een van de architecten van de Ta’if-akkoorden geweest, die een einde maakten aan de Libanese Burgeroorlogen. Drie jaar later benoemde president Elias Hrawi hem tot premier.

Lees verder “De moord op Rafiq Hariri”

Kettingbrief

(StableDiffusion begrijpt niet goed wat een kettingbrief is.)

Let op! Dit is een waarschuwing!

Hallo,

Ik stuur nu een belangrijke boodschap en het is van essentieel belang dat je actie onderneemt! Dit is een kettingbrief die al duizenden mensen heeft bereikt, maar nu ben jij degene die moet beslissen of je de keten voortzet of niet. Als je deze boodschap niet verder stuurt, en als je de petitie niet ondertekent, zullen er ernstige gevolgen zijn.

Je moet weten dat als je deze brief niet naar minimaal tien mensen doorstuurt en de petitie voor het behoud van de oudheidkundige opleiding in Cardiff niet tekent, er vervelende dingen zullen gebeuren. Om te beginnen in Cardiff natuurlijk, waar wéér een oudheidkundige instelling teloor gaat.

Lees verder “Kettingbrief”

Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis

Mummieportret (achttiende dynastie)

Men zegt dat geen geringere kunstenaar dan Edgar P. Jacobs zich eens een nacht heeft laten opsluiten in de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis te Brussel. Ik heb het niet gecontroleerd. Het is echter zeker een feit dat zo’n beetje elke Belgische striptekenaar wel ergens een object uit het museum in z’n werk heeft verstopt. U kent Hergé, u kent het beeldje van het gebroken oor en u kent de mummie van Rascar Capac. De museumwinkel verkoopt een aardig boek, Museum in strip. Museumstukken als figuranten in een stripverhaal (1996), waarin tientallen voorbeelden zijn gedocumenteerd.

Die striptekenaars hadden groot gelijk, want er is geen betere plek om inspiratie op te doen. Er is hier van alles te zien, van zo’n standbeeld van Paaseiland tot glaswerk, van islamitische kunst tot een maquette van het oude Rome, van oosterse iconen tot precolumbiaans aardewerk, met daartussenin dan nog Nervische munten, een totempaal en gobelins. Binnenkort gaan nieuwe afdelingen open over gebruiksvoorwerpen uit de negentiende eeuw en over de Belgische art nouveau en art deco. Je kunt in de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis moeiteloos een dag dwalen, en het fijne is: anders dan in het Louvre blijft het overzichtelijk.

Lees verder “Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis”

Panorama Pergamon

Panorama Pergamon: gezicht vanuit de toren op de offerplechtigheid.

Op 25 juni 2022 had ik mijn camperbusje geparkeerd op een naargeestige camperplaats aan de rand van het centrum van Berlijn. Het voordeel van de plek was dat ik per vouwfiets naar de binnenstad kon en tevens ongebruikelijke hoeken van de stad kon zien die je vanuit de metro mist. Ik had een passe-partout gekocht voor musea die ik al eens eerder had bezocht, om wat meer aandacht te kunnen besteden aan dingen waar mijn vrouw en ik indertijd geen tijd meer voor hadden gehad.

Sinds zij is overleden in 2019, doe ik min of meer systematisch de dingen die ik samen met haar had willen doen. Het herbouwde Stadtschloss van Berlijn, dat de naam Humboldt Forum heeft gekregen, was er daar één van. Het herbergt onder andere twee musea uit het voormalige museumcomplex in Berlin Dahlem, waarvan wij het bezoek toen vanwege een familieomstandigheid voortijdig hadden moeten afbreken.

Lees verder “Panorama Pergamon”