Tijdcategorie: 1900-1925 na Chr.

1900-1925 na Chr.

De vele namen van Belgrado (3)

On door Timotheos FrangiasinCultuur, Geschiedenis, Servië
Tijdvak: 1800 na Chr. - 1925 na Chr.
1800-1825 na Chr.1825-1850 na Chr.1850-1875 na Chr.1875-1900 na Chr.1900-1925 na Chr.
Het standbeeld van Karadjordje bij de Tempel van de Heilige Sava.

[Derde van de vier blogjes die Tim Frangias wijdde aan Belgrado. Het eerste was hier.]

Vuur en gramschap

Trots staat de Belgrade Victor op de Griekse zuil bij het Kalemegdan-fort, zoals aan de andere kant van de stad een beeld van de Servische leider Karadjordje heroïsch staat voor de Tempel van de Heilige Sava. Zoals ik eerder schreef is de stad met Griekenland verbonden door de lange schaduw van de oudheid. Het op de Griekse zuil staande beeld van Belgrade Victor herdenkt de Eerste Balkanoorlog (1912-1913), waarin de noordgrens van Griekenland verschoof tot voorbij Thessaloniki, terwijl een sterk Servië ontstond, gelegen tussen Oostenrijk-Hongarije en Griekenland. Deze gevechten versterkten de band tussen de twee orthodoxe landen.

Lees verder “De vele namen van Belgrado (3)” →

De strijdbare Herman Schaepman

On door Han BorginGeschiedenis, Italië, Nederland, Politiek, Vaticaanstad5 reacties
Tijdvak: 1850 na Chr. - 1925 na Chr.
1850-1875 na Chr.1875-1900 na Chr.1900-1925 na Chr.
Herman Schaepman

Wie in Twente over de randweg van Tubbergen rijdt kan het haast niet missen: het meer dan levensgrote standbeeld van Herman Schaepman, dat even voorbij de afslag aan de weg van Tubbergen naar Almelo staat opgesteld. Reusachtig, somber: zo maar wat woorden die opkomen als er een beschrijving van dit beeld gegeven zou moeten worden.

Hoe anders is het wanneer je – na wat vriendelijke woorden te hebben uitgewisseld met een Zwitserse Gardist ter linkerzijde van de colonnade van het Sint-Pietersplein in Vaticaanstad en nadat je je tas of rugzak hebt laten controleren op explosieven – vlak langs de basiliek loopt en dan aan de linkerzijde de toegang betreedt van het zogenaamde “Campo Santo dei Teutonici e dei Fiamminghi”, waar belangrijke Duitstalige, Nederlandse en Belgische katholieken begraven zijn. Op dit overvolle kerkhof, dat letterlijk in de slagschaduw van het Vaticaan ligt, is het even zoeken maar dan ziet men de rechtopstaande steen tegen de achtermuur die memoreert dat hier diezelfde dr. Schaepman begraven ligt. Uit het verslag van de Limburger Koerier van 29 januari 1903:

Lees verder “De strijdbare Herman Schaepman” →

De verledens van Spanje (1)

On door Jona LenderinginArcheologie, El-Andalus, Geschiedenis, Iberië, Methodologie en theorie, Middeleeuwen, Post-Romeins, Romeinse Keizerrijk, Romeinse Republiek, Spanje4 reacties
Tijdvak: 1900 na Chr. - 2025 na Chr.
1900-1925 na Chr.1925-1950 na Chr.1950-1975 na Chr.1975-2000 na Chr.2000-2025 na Chr.
Het beeld van Leovigild, vóór het koninklijk paleis in Madrid, claimt de laatantieke vorst als voorloper van de koningen van Spanje.

Archeologische vondsten zeggen eigenlijk maar weinig. Ze moeten worden geïnterpreteerd: die scherven vormden ooit een kruik, die kruik bevatte olijfolie, de klei van die kruik komt uit de vallei van de Guadalquivir, en omdat ze is opgegraven in Rome duidt die kruik op handel. Maar ook zo’n geïnterpreteerde vondst is niet waarom wij, als samenleving, de mogelijkheid garanderen dat wetenschappers hun intellect, tijd en energie besteden aan archeologie. Wat kan het ons immers schelen dat Rome negentien eeuwen geleden Spaanse olijfolie importeerde? Wat hebben wij, om met Halbe Zijlstra te spreken, aan opgegraven potten en pannen, geïnterpreteerd of niet?

Die vraag kunnen we ook stellen bij historische gebeurtenissen. U en ik worden niet gelukkiger of wijzer als we weten dat in de late eerste eeuw na Chr. de Romeinse gemeentewetten in Spanje volgens een standaardmodel zijn geharmoniseerd. Er is méér nodig om zulke gegevens betekenis te geven. De resultaten van archeologisch en historisch onderzoek, en ook dat van het onderzoek van classici, krijgen pas zin als ze in een groter kader zijn geplaatst.

Lees verder “De verledens van Spanje (1)” →

Theodor Nöldeke over de Koran

On door Jona LenderinginGeschiedenis, Vroege Islam6 reacties
Tijdvak: 1850 na Chr. - 1925 na Chr.
1850-1875 na Chr.1875-1900 na Chr.1900-1925 na Chr.
Theodor Nöldeke

Ik vertelde in mijn vorige blogje dat ik het voornemen heb een boek te schrijven over het ontstaan van de islam, met name over de geleerden die het islamitisch recht hebben ontworpen. Dan ontkom je er niet aan te kijken naar de oudste islamitische tekst die we hebben: de Koran. (Dankzij enkele koolstofdateringen van manuscripten weten we dat het boek inderdaad zo oud is als de islamitische traditie stelt: lees maar hier.) De Leidse geleerde Marijn van Putten suggereerde me dat ik eerst Nöldeke eens zou gaan lezen.

Dat hoefde hij me geen tweemaal te zeggen. Theodor Nöldeke (1836-1930) is een van die grote Duitse geleerden die vorm hebben gegeven aan de historische wetenschappen – denk ook aan Droysen, Schliemann, Mommsen, Wilamowitz en uiteraard Weber. Hun publicaties zijn niet alleen grundlegend, maar vaak ook heel leesbaar; ze hebben eigenlijk altijd alle problemen herkend die rond een bepaald thema spelen, en hoewel hun antwoorden regelmatig achterhaald zijn, leer je nog steeds van de helderheid waarmee ze de problemen identificeerden. De verklaring zal wel zijn dat academici destijds minder publicatiedruk hadden en de mogelijkheid hadden een probleem werkelijk te doordenken.

Lees verder “Theodor Nöldeke over de Koran” →

Heldenstrijd om de polen

On door Jona LenderinginCanada, Geschiedenis, Rusland, Wetenschap, Wetenschapscommunicatie1 reactie
Tijdvak: 1575 na Chr. - 1925 na Chr.
1575-1600 na Chr.1600-1625 na Chr.1625-1650 na Chr.1650-1675 na Chr.1675-1700 na Chr.1700-1725 na Chr.1725-1750 na Chr.1750-1775 na Chr.1775-1800 na Chr.1800-1825 na Chr.1825-1850 na Chr.1850-1875 na Chr.1875-1900 na Chr.1900-1925 na Chr.

Een vriendin woonde lange tijd in de Franklinstraat in Amsterdam-West. Steeds als ik het straatnaambordje zag, moest ik denken aan John Franklins zoektocht naar de Noordwestelijke Doorvaart. Ooit hadden West-Europeanen gedacht dat Oost-Azië eenvoudig te bereiken was door noordelijk om Canada of Rusland te varen, maar het was al snel duidelijk geworden dat daar te veel ijs lag. De poolkap zou moeten smelten om de route economisch rendabel te krijgen. Desondanks vertrok Franklin in 1845. Er werd nooit meer van hem vernomen.

Op zoek naar Franklin

Nieuwe expedities volgden, niet om alsnog te leren hoe je snel naar Japan of China kon varen, maar om te ontdekken wat Franklins lot was geweest. Op een zeker moment waren elf Britse en twee Amerikaanse schepen actief, plus twee expedities die zochten vanaf het land. Ondanks deze inzet ontstond pas in 1854 duidelijkheid toen Inuit vertelden dat een groep zeelieden het Canadese vasteland had bereikt en zuidwaarts was getrokken, hongerend en uiteindelijk terugvallend op kannibalisme. Dat het werkelijk ging om leden van de Franklinexpeditie, werd bewezen toen de speurders een stuk hout aantroffen waarop “Erebus” stond, de naam van een van Franklins schepen.

Lees verder “Heldenstrijd om de polen” →

Theodor Wiegand

On door Jona LenderinginArcheologie, Methodologie en theorie, Midden-Oosten, Musea, Ottomaanse Rijk2 reacties
Tijdvak: 1875 na Chr. - 1950 na Chr.
1875-1900 na Chr.1900-1925 na Chr.1925-1950 na Chr.
Theodor Wiegand

We moeten het eens hebben over archeoloog Theodor Wiegand (1864-1936). Zomaar, omdat het  maandag is en omdat hij gewoon interessant is.

Maar eerst even terug naar de late negentiende eeuw. Het Duitse keizerrijk legitimeert zich als voortzetting van het Romeinse Rijk, want de keizertitel is via Karel de Grote en het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie uiteindelijk beland bij Wilhelm II, die zich aandient als een moderne Antoninus Pius. In Constantinopel heerst sultan Abdulhamid II, die resideert in een oud-Romeinse keizerlijke hoofdstad. De twee gekroonde hoofden hebben een zekere belangstelling gemeen. En in hun landen zijn archeologische diensten.

Lees verder “Theodor Wiegand” →

Alexandre Yersin in Vietnam

On door Frans BuijsinGeschiedenis, Vietnam, Wetenschap12 reacties
Tijdvak: 1850 na Chr. - 1950 na Chr.
1850-1875 na Chr.1875-1900 na Chr.1900-1925 na Chr.1925-1950 na Chr.
Alexandre Yersin

Koloniën die onafhankelijk zijn geworden willen meestal liever niet te veel herinnerd worden aan hun vroegere overheersers. Straten en steden krijgen nieuwe namen. Batavia wordt Jakarta bijvoorbeeld. Ook in Vietnam zijn de meeste Franse namen uit het straatbeeld verdwenen en vervangen door Vietnamese namen (die voor de reiziger niet altijd even makkelijk te onthouden zijn). Maar er zijn een paar uitzonderingen en wel voor wetenschappers. Er zijn nog steeds Pasteur- en Yersin straten en vooral die laatste naam is onlosmakelijk verbonden met Vietnam.

Louis Alexandre John Emile Yersin werd op 22 september 1863 geboren in het Zwitserse Lavaux en studeerde medicijnen in Parijs, waar Louis Pasteur baanbrekend werk verrichtte op het gebied de bacteriologie. Pasteur rekende definitief af met het vooroordeel (of de kwakwetenschap) dat ziekten werden veroorzaakt door slechte lucht of iets dergelijks en de ene na de andere microbe werd ontdekt, tyfus in 1880, tuberculose in 1882 enzovoort.

Lees verder “Alexandre Yersin in Vietnam” →

Turkse TV (17) Atatürk

On door Alie van ArragoninCultuur, Geschiedenis, Midden-Oosten, Ottomaanse Rijk, Turkije6 reacties
Tijdvak: 1900 na Chr. - 1925 na Chr.
1900-1925 na Chr.
Atatürk na de Eerste slag bij Inönü

In de dramaserie Ya Istiklal Ya Ölüm, Either Freedom or Death,noot Ik kan momenteel geen versies vinden met goede Engelse ondertitels. Deze Youtube-weergave geeft alleen een geautomatiseerde vertaling. Heel jammer, want ik vind dit een heel bijzondere serie. speelt de geweldige acteur Ilker Kizmaz de rol van Mustafa Kemal Pasha, Atatürk. De serie is tot in de puntjes verzorgd qua aankleding, locaties en kostuums, en wordt gespeeld door een ware Turkse sterrencast.

Het is moeilijk te zeggen of de Turkse regering een grote fan was en is. Mustafa Kemal wordt heel genuanceerd neergezet, met gedrevenheid maar ook met heel zwakke momenten, wanneer hij twijfelt of men de geallieerden werkelijk kan verslaan. Je ziet hier geen erg stoere Atatürk, maar een tengere, al ongezonde man met een moeilijke missie, niet voor zichzelf maar voor zijn land.

Lees verder “Turkse TV (17) Atatürk” →

Turkse TV (16) Mümin Aksoy

On door Alie van ArragoninCultuur, Geschiedenis, Midden-Oosten, Ottomaanse Rijk, Turkije4 reacties
Tijdvak: 1900 na Chr. - 1925 na Chr.
1900-1925 na Chr.
Mümin Aksoy

Vatanım Sensin (letterlijk “Jij bent mijn vaderland”, ook bekend als Wounded Love) is een televisiedrama dat zich afspeelt tijdens de laatste jaren van het Ottomaanse Rijk en de Turkse Onafhankelijkheidsoorlog. Het hoofdpersonage “Cevdet” is gebaseerd op het leven van Mustafa Mümin Aksoy, wiens bijnaam “Gavur Mümin” was. De hoofdrol wordt gespeeld door Halit Ergenç, die ook Suleyman de Prachtlievende speelt in Magnificent Century, waarover ik al blogde.

De serie begint na de Eerste Wereldoorlog en de dood van Hasan Tahsin, die als eerste het vuur opende op de Griekse soldaten die op 15 mei 1919 in Izmir landden. Het eerste seizoen eindigt met de oprichting van de Grote Nationale Assemblee van Turkije op 23 april 1920. Het tweede seizoen begint met het Verdrag van Sèvres op 10 augustus 1920. De serie eindigt met de bevrijding van Izmir door het Turkse leger op 9 september 1922.

Lees verder “Turkse TV (16) Mümin Aksoy” →

Turkse TV (15) Gallipoli

On door Alie van ArragoninCultuur, Geschiedenis, Midden-Oosten, Ottomaanse Rijk, Turkije8 reacties
Tijdvak: 1900 na Chr. - 1925 na Chr.
1900-1925 na Chr.
Deel van een van de monumenten voor de slag bij Gallipoli

Çanakkale 1915, Gallipoli 1915 is, net als de in het blogje van eergisteren behandelde productie, een Turkse historische dramafilm uit 2012, geregisseerd door Yesim Sezgin en geschreven door Turgut Özakman, gebaseerd op zijn eigen roman uit 2008, Diriliş: Çanakkale 1915. De film werd in oktober 2012 in de bioscoop uitgebracht en was te zien op duizend schermen in Turkije en Europa.

Het verhaal van de film gaat over de campagne tijdens de Eerste Wereldoorlog op het schiereiland Gallipoli in Turkije in 1915. De film belicht de wederopstanding van Turkije als militaire grootmacht na de nederlaag in de Eerste Balkanoorlog, met onder meer sergeant Mehmet Ali (Ali Ersan Duru) uit Biga, korporaal Seyit en vele anderen. Om Rusland te helpen en Constantinopel te bedreigen, proberen de geallieerden met een grote vloot de Dardanellen te doorbreken. Aan de hand van een reeks historische schetsen documenteert de film hoe het Ottomaanse leger er, ondanks vele moeilijkheden en ontberingen, in slaagt om de troepen van de Entente te verslaan.

Lees verder “Turkse TV (15) Gallipoli” →