Uqba ibn Nafi al-Fihri (1)

On augustus 22, 2025januari 7, 2026 door Jona LenderinginAlgerije, Arabië, Byzantijnse Rijk, Libië en Maghreb, Post-Romeins, Tunesië, Vroege Islam4 reacties

Tijdvak: 625 na Chr. - 675 na Chr.

0625-0650 na Chr.0650-0675 na Chr.

[Derde van zeven blogjes over de arabisering van de Maghreb. Het eerste was hier.]

Ik heb Uqba ibn Nafi al-Fihri (622-683) al eens eerder genoemd: hij is de stichter van de Tunesische stad Kairouan en een voorouder van enkele leiders die een belangrijke rol speelden in de jaren na de Arabische verovering van het Iberische Schiereiland. Uqba is in Nederland niet zo bekend, en een mens hoeft ook niet alles te weten, maar hij is een van de grote namen uit de geschiedenis van de Maghreb.

Eerst even zijn afkomst. Hij was een neef van Amr ibn al-As, een van de gezellen van de profeet Mohammed en de man die in 639-642 leiding had gegeven aan de Arabische verovering van Egypte. Al in 642 was hij doorgestoten naar de Cyrenaica, het noordoosten van het huidige Libië. Amr nam Uqba, die als kind overigens de profeet nog had gekend, met zich mee en wees hem aan als gouverneur van de stad Barka, het huidige El Marj in Libië. Uqba was pas drieëntwintig jaar oud.

Lees verder “Uqba ibn Nafi al-Fihri (1)” →

De Maghreb in de Late Oudheid (2)

On augustus 21, 2025maart 3, 2026 door Jona LenderinginAlgerije, Byzantijnse Rijk, Libië en Maghreb, Post-Romeins, Tunesië8 reacties

Tijdvak: 525 na Chr. - 650 na Chr.

0525-0550 na Chr.0550-0575 na Chr.0575-0600 na Chr.0600-0625 na Chr.0625-0650 na Chr.

[Tweede van zeven blogjes over de arabisering van de Maghreb. Het eerste was hier.]

Ik eindigde mijn vorige blogje over de Maghreb in de Late Oudheid met de onderwerping van het Vandaalse koninkrijk door de Byzantijnse generaal Belisarius in het jaar 533. Hij sloot een verdrag met een Berber-koning genaamd Massonas, die lijkt te hebben geheerst vanuit Altava in het noordwesten van het huidige Algerije. De twee partijen werkten in de volgende jaren samen, onder meer tegen andere groepen Berbers. De Byzantijnen bouwden een reeks forten. In Tunesië is te denken aan Sufetula (Sbeitla), Mactaris (Makhtar) en Ammaedara (Haïdra). In Algerije gaat het om Theveste (Tebessa), Madauros (M’daourouch), Lambaesis (Tazoult), Thamugadi (Timgad), Sitifis (Sétif) en Tipasa. Meer naar het westen ontbreken de forten, omdat het gebied in handen was van de bevriende Berbers van Altava.

Demografische neergang

Wie die forten ziet, valt op hoe klein ze zijn. Ze zijn ook grotendeels gebouwd uit gerecycled ouder bouwmateriaal, vaak de enorme stukken natuursteen waarop inscripties hadden gestaan. (De Byzantijnse forten zijn een paradijs voor epigrafen.) Omvang en bouwmateriaal zullen wel samenhangen met de demografische neergang in Late Oudheid. Het meest opvallende aspect daarvan is de pest-epidemie die uitbrak in 541, maar de neergang had al eerder ingezet.

Lees verder “De Maghreb in de Late Oudheid (2)” →

De Maghreb in de Late Oudheid (1)

On augustus 21, 2025september 5, 2026 door Jona LenderinginAlgerije, Byzantijnse Rijk, Libië en Maghreb, Post-Romeins, Romeinse Keizerrijk, Tunesië4 reacties

Tijdvak: 425 na Chr. - 550 na Chr.

0425-0450 na Chr.0450-0475 na Chr.0475-0500 na Chr.0500-0525 na Chr.0525-0550 na Chr.

Latijnse ostrakon uit Timgad, waarin iemand met een Berbernaam een transactie dateert aan de hand van een Vandaalse koning

Toen Augustinus in 430 in Hippo Regius overleed, belegerden de Vandalen zijn stad, die ze kort daarna bezetten. Karthago volgde in 439. Onder leiding van Geiserik stichtten de Vandalen een eigen koninkrijk binnen de grenzen van het aloude Romeinse imperium. De tijden waren aan het veranderen.

Eén van de redenen waardoor het zo ver had kunnen komen, is dat het keizerlijk hof in Ravenna en Constantinopel lang weinig belangstelling had gehad voor de Maghreb. De Duitse oudhistoricus Mischa Meier typeert het als een proces van terugtrekking.

Lees verder “De Maghreb in de Late Oudheid (1)” →

De antieke watermolen

On mei 15, 2025december 19, 2025 door Jona LenderinginArcheologie, Byzantijnse Rijk, Geschiedenis, Hellenisme, Romeinse Keizerrijk13 reacties

Reconstructie van een door een watermolen aangedreven zaagmachine (Schloss Schallaburg)

Het is wel eens beschouwd als een van de grootste historische canards: het idee dat de watermolen pas in de Middeleeuwen zou zijn uitgevonden. Het bewijs dat ze al in de Oudheid watermolens kenden, is echter overstelpend. Waar en hoe ze precies zijn uitgevonden is niet helemaal duidelijk, maar we weten wel het een en ander.

Je hebt namelijk twee dingen nodig: waterraden om een as te laten draaien en tandwielen om die rotatie om te zetten in de beweging van bijvoorbeeld een zaag. De herkomst van het tandwiel ken ik niet, maar om een waterrad te bedenken, heb je een flinke rivier nodig met een gestage stroom. Daarmee kom je eigenlijk automatisch uit bij de Eufraat, Tigris en Nijl.

Lees verder “De antieke watermolen” →

Turkse TV (7) Mehmet II de Veroveraar

On april 22, 2025januari 7, 2026 door Alie van ArragoninByzantijnse Rijk, Cultuur, Geschiedenis, Ottomaanse Rijk, Turkije2 reacties

Tijdvak: 1425 na Chr. - 1475 na Chr.

1425-1450 na Chr.1450-1475 na Chr.

Mehmed Fetihler Sultani, Mehmed: Sultan of the Conquests belicht, net als de in het vorige blogje behandelde tv-serie, het leven van sultan Mehmet II de Veroveraar, een van de beroemdste heersers van het Ottomaanse Rijk. Geschokt door het onverwachte overlijden van prins Alaaddin II, trekt sultan Murad II zich terug in de stad Bursa en wordt opgevolgd door zijn zoon, Mehmet.

Nadat Mehmet de troon heeft bestegen, voert hij zijn eerste grote strijd tegen troonpretendent Orhan, die zijn toevlucht heeft gezocht in Constantinopel. Mehmet heeft een droom: precies die stad wil hij als sultan veroveren. Om dit doel te bereiken, verzamelt hij getalenteerde mensen om hem heen. Een groep onder leiding van zijn grootvizier Çandarlı Halil Pasha vindt echter dat het goed ommuurde Constantinopel niet in te nemen is en werkt Mehmed tegen. Maar de sultan is vastberaden. Uiteindelijk heeft hij succes en neemt hij de hoofdstad van het Byzantijnse Rijk in.

Lees verder “Turkse TV (7) Mehmet II de Veroveraar” →

Turkse TV (6): Mehmet II de Veroveraar

On april 19, 2025januari 7, 2026 door Alie van ArragoninByzantijnse Rijk, Cultuur, Geschiedenis, Ottomaanse Rijk, Turkije9 reacties

Tijdvak: 1425 na Chr. - 1475 na Chr.

1425-1450 na Chr.1450-1475 na Chr.

Mehmed Bir Cihan Fatihi: deze tv-serie richt zich op Mehmet II de Veroveraar, die sultan was tussen 1451 en 1481, de zevende sultan van de Ottomaanse Dynastie. Mehmets naam werd onsterfelijk omdat hij een einde maakte aan het duizendjarige Romeinse Rijk, wat hij bereikte toen hij Constantinopel in 1453 innam.

De tv-serie vertelt het verhaal. Na de dood van zijn vader bestijgt de jonge Mehmet op negentienjarige leeftijd de troon en erft de titel van sultan. Zijn grootste wens is om Constantinopel, het huidige Istanbul, te veroveren. Dit zal echter niet eenvoudig zijn, aangezien de stad in het verleden al meerdere keren omsingeld is geweest, en eerdere pogingen om de stad in te nemen meestal waren mislukt. Het moeilijke aan zijn missie is dat hij niet alleen moet vechten tegen het hele Oost-Romeinse Rijk, maar ook interne vijanden te trotseren heeft, zoals zijn grootvizier Çandarlı Halil Pasha.

Lees verder “Turkse TV (6): Mehmet II de Veroveraar” →

Turkse TV (5) Osman I Ghazi

On april 18, 2025januari 7, 2026 door Alie van ArragoninByzantijnse Rijk, Cultuur, Geschiedenis, Ottomaanse Rijk, Turkije4 reacties

Tijdvak: 1300 na Chr. - 1325 na Chr.

1300-1325 na Chr.

Kuruluş: Osman, Establishment: Osman, is een geromantiseerde tv-serie, eveneens geproduceerd door Bozdağ Film. De serie vertelt het verhaal van Osman I Ghazi (1258-1324), de zoon van Ertuğrul, en stichter en naamgever van het Osmaanse ofwel Ottomaanse Rijk. Er wordt uitgebreid aandacht besteed aan Osmans conflicten met vijanden binnen de verschillende lokale clans en vijanden van buitenaf, zoals Byzantium en de Mongolen. In stappen zie je hoe Osman de grondslag legt voor het latere Ottomaanse Rijk. Het scala aan externe tegenstanders is complex omdat Byzantium, het Mongoolse Il-khanaat en het Sultanaat van Rum soms individueel optrokken tegen Osman en soms met Osman samenwerkten tegenover een van de andere partijen.

Het Il-khanaat was een van de vier delen van het Mongoolse Rijk. Het lag in het huidige Iran en delen van Turkije, Irak, Iran, Afghanistan, Azerbeidzjan, Turkmenistan en Uzbekistan. De stichter van dit khanaat was Hulaga Khan, de kleinzoon van Dzjengis Khan. De dynastie die met Hulaga begon, heet Ilkhaniden. Toen Hulaga het bewind kreeg was zijn opdracht de moslimstaten tot aan Egypte te veroveren, wat hem uiteindelijk niet lukte.

Lees verder “Turkse TV (5) Osman I Ghazi” →

Turkse TV (3) Manzikert

On april 16, 2025januari 7, 2026 door Alie van ArragoninByzantijnse Rijk, Cultuur, Geschiedenis, Turkije4 reacties

Tijdvak: 1050 na Chr. - 1075 na Chr.

1050-1075 na Chr.

De Slag bij Manzikert was een militair conflict dat plaatsvond op vrijdag 26 augustus 1071 in het uiterste oosten van het Byzantijnse Keizerrijk, nabij Manzikert (het huidige Malazgirt), ten noorden van het Van-meer. Een Byzantijns leger, aangevoerd door keizer Romanos IV Diogenes, vocht tegen een leger van het Seljukenrijk onder aanvoering van de al genoemde sultan Alp Arslan. De strijd eindigde in een nederlaag voor de Byzantijnen en de gevangenneming van de keizer.

In de jaren na deze veldslag veroverden de Seljuken het grootste deel van Anatolië. De nederlaag ondermijnde de autoriteit van de Byzantijnen in Klein-Azië en Armenië en markeerde het begin van het einde voor het Byzantijnse Rijk als een militair levensvatbare staat.

Lees verder “Turkse TV (3) Manzikert” →

Turkse TV (2) Malik Shah

On april 15, 2025januari 7, 2026 door Alie van ArragoninByzantijnse Rijk, Cultuur, Geschiedenis, Irak, Iran, Turkije9 reacties

Tijdvak: 1075 na Chr. - 1100 na Chr.

1075-1100 na Chr.

Uyanış: Büyük Selçuklu, Awakening: Great Seljuk, is een Turkse historische dramaserie en richt zich op het leven van Malik Shah I en zijn zoon, Ahmad Sanjar. De serie vertelt het verhaal van de structuur van het Seljukenrijk, politieke gebeurtenissen en hoe het een islamitische staat werd.

Jalal ad-Dawlah Malik Sjah I was de sultan van de Seljuken van 1072 tot 1092. Onder zijn bewind bereikte het Seljukenrijk het toppunt van zijn macht en reikte het van Khorasan in het noordoosten van het huidige Iran, tot de Golf van Iskenderun. Alhoewel hij tot een Turks volk behoorde, is zijn naam een combinatie van de Arabische en Perzische woorden voor koning. Hij veroverde geheel Klein-Azië, nadat zijn voorganger Alp Arslan, waarover ik gisteren blogde, de Byzantijnen al had verslagen in de Slag bij Manzikert in 1071. De Seljuken bereikten zo ook de Bosporus en vormden daarmee een directe bedreiging voor Constantinopel.

Lees verder “Turkse TV (2) Malik Shah” →

Turkse TV (1) Alp Arslan

On april 14, 2025januari 7, 2026 door Alie van ArragoninByzantijnse Rijk, Cultuur, Geschiedenis, Turkije3 reacties

Tijdvak: 1050 na Chr. - 1100 na Chr.

1050-1075 na Chr.1075-1100 na Chr.

Alparslan: Büyük Selçuklu, Alparslan: Great Seljuk is een Turkse historische actieserie, waarin veel veldslagen worden uitgevochten. Het is de prequel van Uyanış: Büyük Selçuklu, Awakening: Great Seljuk (later meer daarover). De serie toont de politieke gebeurtenissen, veldslagen en oorlogen gedurende de regering van Alp Arslan als sultan van het Seljukische Rijk.

Muhammed Alp Arslan (ca. 1029/1030-1072) was de tweede sultan van de dynastie van de Seljuken en achterkleinzoon van Seljuk, de stichter van de dynastie. Zijn geboortenaam is Muhammed Bin Davud Cagri. Hij kreeg de naam Alp Arslan door zijn militaire dapperheid en het betekent “dappere leeuw”. Hij regeerde van 1063 tot 1072.

Lees verder “Turkse TV (1) Alp Arslan” →