Categorie: Irak

In deze categorie staan blogjes over heden en verleden van wat tegenwoordig Irak is, het antieke Mesopotamië met de koninkrijken Babylonië en Assyrië.

Verhalen over de Zondvloed

On door Jona LenderinginArcheologie, Babylonië, Bijbel, Geschiedenis, Irak, Jodendom, Klassieken, Oude Griekenland, Sumerië, Vroege Islam5 reacties
Een van de kleitabletten waarop het Babylonische verhaal over de Zondvloed valt te lezen (British Museum)

Zoals de trouwe lezers van deze kleine blog weten, ben ik bezig met het omzetten van de Livius.org-website. Die draaide ooit op klassieke html en kan weer tien jaar mee als alle pagina’s worden geconverteerd naar een eigentijds content management-systeem. Een en ander moet handmatig, want de html was echt heel, heel oud. Ik ben al drie jaar bezig, denk ik, en inmiddels is 94% van de klus gedaan. Ik kan gaan denken aan de volgende fase: het toevoegen van enkele hoogstnoodzakelijke pagina’s, zoals over de Hittieten, over de Neo-Hittieten en over de stad Aššur. Iets minder hoogstnoodzakelijk was een kattebelletje over de Kittim. Het is leuk om weer eens wat te kunnen toevoegen.

De grote tweede klus is de correctie van de ruim 3600 pagina’s. Het wemelt van de verouderde inzichten en andere evidente tekortkomingen, de uitleg van de methode is incompleet en ladders van makkelijke naar moeilijke literatuur ontbreken. Ik zal alle pagina’s stuk voor stuk moeten herlezen, te beginnen met het notitieblok dat ik de afgelopen drie jaar heb bijgehouden. In feite is het project me boven het hoofd gegroeid en dat is eigenlijk ook logisch: vroeger kon een website door één man of vrouw worden gedaan, nu is het hele takenpakket iets voor acht mensen. En dan heb ik het nog niet gehad over het feit dat ik voor sommig illustratiewerk eigenlijk een professional nodig heb.

Lees verder “Verhalen over de Zondvloed” →

Bibliothecarissen in Mosul

On door Jona LenderinginIrak, Midden-Oosten, Politiek5 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
De bibliotheek van het Mosul Cultural Museum in 2009 (foto UNESCO)

Twee berichten die vermoedelijk niets met elkaar te maken hebben. En misschien wel alles.

  • Bericht één: de Britse krant The Independent beschreef vorige maand hoe een anonieme bibliothecaris bezig is een nieuwe collectie voor de in 2014 door de zogenaamd Islamitische Staat vernietigde bibliotheek op te bouwen.
  • Bericht twee: arabist Gareth Browne meldt vandaag in een tweet dat Shaima Mowaffaq Daoud, een bibliothecaresse bij het museum van Mosul, met haar familie is gedood bij een raketaanval op het westelijk deel van Mosul.

Lees verder “Bibliothecarissen in Mosul” →

Factcheck: Hangende Tuinen?

On door Jona LenderinginArcheologie, Assyrië, Babylonië, Factcheck, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Irak, Klassieken, Pseudowetenschap, Wetenschapscommunicatie3 reacties
Tijdvak: 600 v.Chr. - 525 v.Chr.
0600-0575 v.Chr.0575-0550 v.Chr.0550-0525 v.Chr.
De “East India House Inscription” vermeldt geen Hangende Tuinen (British Museum, Londen)

Voor wie nooit iets leest, is alles nieuws. Dit betekent dat je, als wetenschapper, er goed aan doet het publiek niet te veel te vertellen, want dan kun je altijd een oud kliekje opwarmen en presenteren als iets nieuws. Een loepzuiver voorbeeld van nieuws-dat-geen-nieuws-is-maar-ervoor-moet-doorgaan is het bericht dat de zogenaamde Islamitische Staat ongewild de Hangende Tuinen van Babylon zou hebben gevonden.

Nou, dus niet. En het is zelfs geen hypothese die de moeite van het overwegen waard is. Het is gewoon zoeken naar iets waarvan je weet dat het niet bestaat en toch “hebbes!” roepen.

Lees verder “Factcheck: Hangende Tuinen?” →

Context is alles

On door Jona LenderinginArcheologie, Assyrië, Fenicië, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Irak, Libanon, Methodologie en theorie, Museumstuk, Nubië12 reacties
Tijdvak: 950 v.Chr. - 700 v.Chr.
0950-0900 v.Chr.0900-0850 v.Chr.0850-0800 v.Chr.0800-0775 v.Chr.0775-0750 v.Chr.0750-0725 v.Chr.0725-0700 v.Chr.
Beeldje van een Nubiër (Metropolitan Museum of Art, New York)
Beeldje van een Nubiër (Metropolitan Museum of Art, New York)

Ik blogde er vorige maand over dat de Iraakse en andere troepen die Mosul bevrijdden van I.S.I.S.-terroristen, omzichtig om de ruïnes van de oude Assyrische hoofdstad Nineve heen trokken. De soldaten gaan zorgvuldiger om met de oudheden dan de verzamelaars, want het staat vast dat gestolen oudheden uit Irak en Syrië inmiddels zonder gêne in de kunsthandel worden aangeboden. Er lijkt sinds de plundering van de Egyptische musea en grafvelden weinig te zijn geleerd.

Het beeldje hierboven is niet door roof verkregen. De vindplaats is bekend: het komt uit het antieke Kalhu, tegenwoordig Nimrud en is in 1960 opgegraven door de British School of Archaeology. Doordat het afkomstig is uit een gecontroleerde opgraving, weten we dat het behoort tot een verzameling van zes beeldjes die ooit stonden op één sokkel – eigenlijk meer een lat. Dit is een stukje informatie dat we niet zouden hebben als dit beeldje illegaal op de markt was gebracht.

Lees verder “Context is alles” →

Communistische archeologie (3)

On door Jona LenderinginArcheologie, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Irak, Musea, Oudheid, Rusland, Sovjet-Unie, Wetenschap9 reacties
Tijdvak: 1925 na Chr. - 1975 na Chr.
1925-1950 na Chr.1950-1975 na Chr.
Een recent overzicht van de Neolithische Revolutie. In de eeuwen tussen 10.000 en 7800 v.Chr. (het Pre-Pottery Neolithic A en B) werd op vijf plekken tegelijk de landbouw ontdekt. Uit: S. Riehl e.a., "Emergence of Agriculture in the Foothills of the Zagros Mountains of Iran", in Science Magazine Vol. 341 (2013), Issue 6141, pp. 65-67.
Een recent overzicht van de Neolithische Revolutie. In de eeuwen tussen 10.000 en 7800 v.Chr. (het Pre-Pottery Neolithic A en B) werd op vijf plekken tegelijk de landbouw ontdekt. Uit: S. Riehl e.a., “Emergence of Agriculture in the Foothills of the Zagros Mountains of Iran“, in Science, Vol. 341 (2013), Issue 6141, pp. 65-67.

Ik blogde eergisteren over de communistische archeologie, waarvan ik vertelde dat die een verklaring zocht voor de “spreadsheet” van regio’s en archeologische culturen die was opgesteld door Oscar Montelius. Liberalen namen als “motor” achter de vooruitgang aan dat individuen uitvindingen deden die zich daarna door imitatie verspreidden. Dat heet diffusie en meestal ontwaarde men een beweging van oost naar west. De racisten geloofden dat culturele innovaties zich verspreidden door migratie en zagen liever een beweging vanaf de Noordduitse Laagvlakte naar de rest van de wereld.

De communisten meenden dat dezelfde uitvinding verschillende keren kon worden gedaan, mits de productiemiddelen en -verhoudingen vergelijkbaar waren. Ik illustreerde dit aan de hand van de megalithische monumenten. Een ander voorbeeld is het goed-marxistische idee dat de vooruitgang geen gestaag proces is, maar plaatsvindt door middel van revoluties.

Lees verder “Communistische archeologie (3)” →

Nieuws uit Nineveh

On door Jona LenderinginArcheologie, Assyrië, Geschiedenis, Irak, Midden-Oosten, Politiek3 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
nineve
Kaartje van de slag om Nineveh

Wellicht herkent u het plaatje. Het is een screenshot van deze website, waarop u de berichten kunt volgen over diverse oorlogsgebieden. Hierboven ziet u Mosul in Noord-Irak: in grijs de gebieden die door de zogenaamde Islamitische Staat worden beheerst, in roze de gebieden die door het Iraakse regeringsleger zijn heroverd. De zwarte en rode stippen geven de locaties aan van nieuwsberichten.

Iets onder het midden kunt u zien hoe de Iraakse soldaten de Tigris hebben bereikt en langs de oostelijke oever naar het noorden oprukken. Iets boven het midden toont de concentratie rode stippen dat de oostelijke en noordelijke Iraakse kolonne zijn samengekomen en nu het universiteitsterrein veroveren, gebouw voor gebouw.

Lees verder “Nieuws uit Nineveh” →

Kadaster

On door Jona LenderinginArcheologie, Babylonië, Geschiedenis, Irak, Museumstuk10 reacties
Tijdvak: 2200 v.Chr. - 1900 v.Chr.
2200-2100 v.Chr.2100-2000 v.Chr.2000-1900 v.Chr.
Kleitablet met een kadaster (Pergamon Museum, Berlijn)
Kleitablet met een kadaster (Pergamon Museum, Berlijn)

Vandaag in de reeks museumstukken: een kleitablet met een tekst uit het kadaster. Het is in het zuiden van Irak vervaardigd tegen het einde van het derde millennium v.Chr., dus ruim vierduizend jaar oud. Het zou – als het museum niet tot volgend jaar in verbouwing was – te zien moeten zijn in het Berlijnse Pergamonmuseum, wat suggereert dat het is verworven in de negentiende eeuw: dit museum bevat vooral voorwerpen uit het Ottomaanse Rijk, waarmee het Wilhelminische Duitsland het heel goed kon vinden.

Kadasters zijn een onbezongen grondslag van onze beschaving, maar dat vergt wat uitleg. Ze zijn ontstaan om gewaswisseling mogelijk te maken. Wanneer een gewas op een bepaald stuk land groeit, onttrekt het stikstof aan de bodem, zodat je het jaar daarop van dat stuk grond geen even rijke oogst kunt binnenhalen. Je moet de akker dus braak laten liggen en liefst ook bemesten om het weer even vruchtbaar te krijgen. De mensheid heeft in de loop der eeuwen diverse systemen ontwikkeld om dat zo efficiënt mogelijk te doen. Dat veronderstelt echter dat je weet welk veld waar ligt – en dus een kadaster.

Lees verder “Kadaster” →

Nineve, die grote stad

On door Jona LenderinginArcheologie, Assyrië, Geschiedenis, Irak, Schotland2 reacties
Tijdvak: 700 v.Chr. - 600 v.Chr.
0700-0675 v.Chr.0675-0650 v.Chr.0650-0625 v.Chr.0625-0600 v.Chr.

anchistmag_7_cover

Eerder vanmiddag heb ik in het café in Zaandam waar ik ook nu zit te werken, een PDF met  vijf mini-correcties in de Dropbox van Karwansaray Publishers gedaan. In de tussentijd heeft ergens in Zutphen de vormgeefster drie woorden cursief gezet, een dubbele punt veranderd in een punt, een hoofdletter aangebracht en zes letters gewijzigd. Daarna ging uw favoriete oudheidkundige tijdschrift, Ancient History Magazine, naar de drukker.

Meer dan ooit is er een reden een abonnement te nemen. We hebben de tweede jaargang aangegrepen om wijzigingen aan te brengen. De vaste lezers van deze kleine blog zullen hebben herkend dat een andere tekenaar, Radu Oltean, het omslag heeft ontworpen. Binnenin is vanzelfsprekend nog steeds een thema-deel, dat dit keer zal zijn gewijd aan Nineve, de hoofdstad van het antieke Assyrië. De opmaak is echter veranderd, waardoor er wat meer ruimte is gecreëerd voor het beeldmateriaal. We hebben dit keer enkele unieke foto’s, gemaakt door drie Amerikaanse legerfotografen. Ik blogde er al eerder over. Nieuw is verder de factcheckrubriek waarvoor we altijd al plannen hebben gehad.

Lees verder “Nineve, die grote stad” →

Nimrud bevrijd

On door Jona LenderinginArcheologie, Assyrië, Bijbel, Geschiedenis, Irak, Jodendom, Midden-Oosten1 reactie
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
De NW-poort van Nineveh in 2008 (foto DS)
De noordwest-poort van Nimrud in 2008 (foto Diane Siebrandt)

De twee tweets die onder dit stukje staan: meer bewijs heb ik niet. Ze lijken echter van elkaar onafhankelijk en ze passen in een groter plaatje: de Iraakse troepen die vandaag een begin maakten met het offensief richting Mosul (ofwel het antieke Nineveh) hebben vandaag ook Nimrud bevrijd.

Nimrud is niet de echte naam van die oud-Assyrische stad. De echte naam was Kalhu. De naam Nimrud komt uit de Bijbel:

Hij was een geweldig jager voor het aangezicht des HEEREN; daarom wordt gezegd: Gelijk Nimrod, een geweldig jager voor het aangezicht des HEEREN. (Genesis 10.9; Statenvertaling)

Om een of andere reden zijn in het hele Midden-Oosten allerlei ruïnes geassocieerd geraakt met deze legendarische held. Dat is niet heel anders dan in Nederland, waar in de Middeleeuwen alle oudheden geassocieerd raakten met de Hunnen. Zoals wij Hunnenschansen een Hunerberg hebben, zo is er in Oost-Turkije een berg Nemrud en even verderop een citadel met die naam, in Israël een Kruisvaarderskasteel en in Irak dus een complete stad. Allemaal middeleeuwse naamgeving.

Lees verder “Nimrud bevrijd” →

Tederheid

On door Jona LenderinginArcheologie, Assyrië, Geschiedenis, Irak, Midden-Oosten5 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
soldaat
Soldaat in Nimrud

In 2008, 2009 en 2010 trokken drie fotografen, Suzanne Bott, Mary Prophit en Diane Siebrandt, door noordelijk Irak om daar te documenteren hoe de ruïnes van de Assyrische koninklijke residenties Nimrud en Nineveh erbij lagen, hoe het was gesteld met de Parthische tempelstad Hatra, wat de situatie was in de musea, en of er schade was aan de christelijke kloosters Mar Elia en Mar Behnam, aan de joodse Nahum-synagoge en het islamitische heiligdom Al Habda.

Vandaag ontving ik zo’n drieduizend foto’s. Ik werk namelijk momenteel voor Ancient History Magazine aan een nummer over Nineveh en omdat ik nog geen gelegenheid heb gehad daar zelf heen te reizen, ben ik aangewezen op beeldmateriaal van mensen die er wel zijn geweest.

Omdat ik er nooit zelf was, heb ik geen vergelijkingsmateriaal, maar één ding lijkt me redelijk duidelijk: Nineveh was al behoorlijk beschadigd voordat de zogenaamde Islamitische Staat daar met bulldozers en springstoffen aan het werk ging. De foto’s van het museum uit Mosul tonen een culturele schatkamer waar je, omdat men sindsdien de boel kapotsloeg, ook niet echt vrolijk van wordt.

Eén foto trof me: de soldaat hierboven. Hij staat in een poort in Nimrud. Wat me treft is de tederheid waarmee hij het beeld van de lamassu (een kwaadafwerende demon) aanraakt. Iets uit een lang vervlogen tijd, niet direct relevant voor het Irak van vandaag, maar met een wijsheid die ons misschien nog iets zegt. Daarvoor respect hebben is een uiting van beschaving: het wil zeggen dat je beseft dat ook mensen uit een andere maatschappij met je verwant zijn.