Categorie: Syrië

In deze categorie staan blogjes over heden en verleden van wat tegenwoordig Syrië is.

Een beeldje uit Mari

On door Jona LenderinginArcheologie, Geschiedenis, Museumstuk, Syrië5 reacties
Tijdvak: 2500 v.Chr. - 2300 v.Chr.
2500-2400 v.Chr.2400-2300 v.Chr.
Beeldje van een tempelintendant (Louvre, Parijs)
Beeldje van een tempelintendant uit Mari (Louvre, Parijs)

Syrië heeft een verleden dat heel, heel diep terug gaat. Wij associëren het ontstaan van de steden sterk met het zuiden van Irak, maar dat komt doordat ze daar voor het eerst zijn opgegraven. Het proces van stadsvorming beperkte zich echter niet tot dat deel van het Midden-Oosten: het wordt steeds duidelijker dat vanaf het moment dat men op enige schaal brons ging vervaardigen, de hiertoe noodzakelijke handelsnetwerken ervoor zorgden dat de ontwikkelingen in de diverse culturele zones steeds verder synchroniseerden. De eerste steden ontstonden daardoor tegelijk, zo rond 3000 v.Chr., in Irak, Egypte, Iran, Pakistan én Syrië.

Het bovenstaande beeldje komt uit de tempel van de liefdesgodin Ištar in Mari, een stad die aan de Eufraat lag in het grensgebied tussen Syrië en Irak. Het is daar al tijden onrustig: toen ik er in 2008 naar toe ging, was dat net de dag dat de Amerikaanse luchtmacht er bommen aan het gooien was. Momenteel is het gebied de inzet van strijd tussen het New Syrian Army en I.S.I.S., dat vorige maand een aanval afsloeg.

Lees verder “Een beeldje uit Mari” →

T.E. Lawrence in Aleppo

On door Jona LenderinginMidden-Oosten, Syrië, Toerisme2 reacties
Tijdvak: 1900 na Chr. - 1925 na Chr.
1900-1925 na Chr.

baron_hotel

Wie wat bewaart die heeft wat. De bovenstaande foto maakten we acht jaar geleden in Aleppo in wat in 2008 het Baron Hotel heette en een eeuw geleden Baron’s Hotel.

Niet alleen Lawrence overnachtte en dineerde er (en vergat zijn rekening te betalen), het is ook waar koning Faisal de onafhankelijkheid van Syrië uitriep, waar Agatha Christie Murder on the Orient Express schreef. Tot de andere gasten behoorden Atatürk, archeoloog Max Mallowan, Charles Lindbergh, president Nasser, Charles de Gaulle, Yuri Gagarin en – hoe kan het ook anders in de Syrische hoofdstad – Hafez al-Assad.

Lees verder “T.E. Lawrence in Aleppo” →

Saladin in meervoud

On door Jona LenderinginCultuur, Geschiedenis, Islam, Jordanië, Middeleeuwen, Midden-Oosten, Politiek, Syrië7 reacties
Tijdvak: 1150 na Chr. - 1200 na Chr.
1150-1175 na Chr.1175-1200 na Chr.
De hoorns van Hattin, waar Saladin de Kruisvaarders versloeg

In juli 1187 versloeg de Koerdische leider Saladin, sultan van Egypte en Syrië, het leger van het Kruisvaarderskoninkrijk Jeruzalem. Kort na de Slag bij Hattin nam hij ook Jeruzalem in en nog een handvol andere steden. Hij wist echter de havens van het Heilig Land niet blijvend te veroveren, zodat een christelijk tegenoffensief mogelijk werd: de Derde Kruistocht, waaraan onder andere Richard Leeuwenhart deelnam. Die slaagde er weliswaar nog niet in Jeruzalem te heroveren maar wist de christelijke posities voldoende te versterken om de Kruisvaarders in staat te stellen de klus in 1229 alsnog af te maken.

In de islamitisch wereld kreeg Saladin een slechte naam. De soennieten beschouwden Hattin als een overwinning waarvan de winst uiteindelijk werd verspeeld, de sjiitische moslims herinnerden zich vooral dat Saladin de sjiitische Fatimidendynastie had beëindigd. In het westen was Saladins reputatie vanzelfsprekend ook niet al te best. In de Carmina Burana worden de gebeurtenissen beschreven in apocalyptische termen, met Saladin als aanvoerder van ruim twee dozijn met naam en toenaam vermelde vreemde volken.

Lees verder “Saladin in meervoud” →

Hattin

On door Jona LenderinginGeschiedenis, Israël, Middeleeuwen, Midden-Oosten, Syrië13 reacties
Tijdvak: 1175 na Chr. - 1200 na Chr.
1175-1200 na Chr.
De hoorns van Hattin, waar Saladin de Kruisvaarders versloeg

Elk jaar reizen duizenden toeristen in Israël van Sepforis naar Tiberias, dwars door Galilea. Vanuit de busramen zien ze eerst de slagvelden van Toetmoses III, Debora en Barak, Napoleon en Allenby, alvorens aan te komen bij Golani Junction, dat is vernoemd naar een Joodse brigade die hier actief was in 1948. Van een afstandje zien de toeristen dan de Hoorns van Hattin, waar in juli 1187 de Koerdische sultan Saladin het leger vernietigde van het Kruisvaarderskoninkrijk Jeruzalem.

Deze veldslag vormt slechts een van de onderwerpen in Hattin, het korte boek van de Britse medievist John France over de Kruistochten. Het kan alleen worden getypeerd als een krachttoer: ik was verbaasd hoeveel informatie een schrijver in 168 pagina’s kan persen. Zo noemt France de etnische spanningen binnen de Fatimidische legers, een onderwerp dat weinig met het eigenlijke betoog heeft te maken maar dat de lezer desondanks niet stoort. Ondanks de hoge informatiedichtheid blijft Frances boek prettig leesbaar.

Lees verder “Hattin” →

Allat, de vrouw van Allah

On door Jona LenderinginArabië, Archeologie, Geschiedenis, Museumstuk, Religie, Romeinse Keizerrijk, Syrië, Vroege Islam10 reacties
Tijdvak: 175 na Chr. - 225 na Chr.
0175-0200 na Chr.0200-0225 na Chr.
Allat (Museum van Aleppo)

Mijn reeks museumstukken heb ik altijd bedoeld om dingen te tonen die interessant zijn. Er moet een verhaaltje over te vertellen zijn. Als ze mooi zijn, is het meegenomen, maar het is niet mijn eerste opzet. Dit reliëf van de Arabische godin Allat is er een voorbeeld van. De ruwe zwarte steen (basalt uit de Hauran) is moeilijker tot verfijnde sculptuur om te zetten dan bijvoorbeeld marmer, maar de beeldhouwer heeft iets fraais gemaakt.

Allat  (اللات) betekent gewoon “godin”, zoals Allah gewoon “god” betekent. De gelijkenis van de twee namen suggereert dat we, zoals gebruikelijk in de Semitische wereld, te maken hebben met een normaal godenechtpaar, zoals Baäl en zijn Astarte of JHWH en zijn Asjera. In de Koran wordt Allat genoemd met Al-’Uzza en Manat als een van de drie godinnen die in Mekka bij de Kaäba werden vereerd en die een steen des aanstoots vormden voor Mohammed. De cultus beperkte zich echter niet tot het Arabische Schiereiland: Herodotos kende “Alilat” en stelde haar op gezag van een Perzische zegsman gelijk aan de liefdesgodin Afrodite (Historiën 1.131.3).

Lees verder “Allat, de vrouw van Allah” →

Egel

On door Jona LenderinginArcheologie, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Museumstuk, Syrië2 reacties
Tijdvak: 2600 v.Chr. - 2400 v.Chr.
2600-2500 v.Chr.2500-2400 v.Chr.
Egeltje van gebakken klei. (Archeologisch Museum van Aleppo)
Egel van gebakken klei. (Archeologisch Museum van Aleppo)

“Jazira” is Arabisch voor eiland. Het is de naam van het bekende televisiestation uit Qatar maar ook van de stad Algiers, die is gebouwd op een eiland. Een andere Jazira ligt tussen Eufraat en Tigris. Een ander woord dus voor oostelijk Syrië en noordwestelijk Irak, ofwel het gebied dat nu wordt beheerst door de zogenaamde Islamitische Staat.

Die plundert nogal wat en voorlopig is niet duidelijk wat dat is. Het is immers op de zwarte markt en dus per definitie aan ons zicht onttrokken tot het bij verzamelaars is aangekomen. We kunnen ons wel een voorstelling maken van het soort kunst. Het bovenstaande egeltje is een voorbeeld.

Lees verder “Egel” →

Palmyra, Londen

On door Jona LenderinginArcheologie, Cultuur, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Klassieken, Midden-Oosten, Romeinse Keizerrijk, Syrië, Verenigd Koninkrijk, Wetenschapscommunicatie4 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
De echte boog
De echte boog in Palmyra

Een paar maanden geleden lag er een voorstel om een van de door de zogenaamde Islamitische Staat te Palmyra verwoeste bogen te herbouwen op Trafalgar Square in Londen. Ik vermoed dat ik het zonder commentaar heb vermeld in de Livius Nieuwsbrief, maar ik herinner me vooral dat ik liever een sarcastisch stukje had willen schrijven. Nu zou alles beter worden! Nu zouden bij ISIS de schellen van de ogen vallen! Nu zou de politie eindelijk prioriteit geven aan de bestrijding van vandalisme en clandestiene handel in oudheden!

Dat heb ik maar niet geschreven. Het leek me niet zinvol een gratuit maar goed bedoeld project in de wielen te rijden. Als u denkt dat ik met die keuze een partijdige observator ben, dan heeft u gelijk: ik wil uitdragen dat de Oudheid belangrijk is, en ik ben vooral kritisch als er schade wordt toegebracht aan de bij het grote publiek bekende kennis. Ik heb niet het idee dat die boog, hoe tot-niets-verplichtend ook, u slecht informeert.

Lees verder “Palmyra, Londen” →

Muurkroon

On door Jona LenderinginArcheologie, Assyrië, Elam, Geschiedenis, Irak, Iran, Klassieken, Museumstuk, Romeinse Keizerrijk, Syrië6 reacties
Tijdvak: 675 v.Chr. - 625 v.Chr.
0675-0650 v.Chr.0650-0625 v.Chr.
Aššur-šarrat (Pergamonmuseum, Berlijn)

Aššur-šarrat, wie kent haar niet? U herkende de echtgenote van de Assyrische koning Aššurbanipal (r.668-631) hierboven natuurlijk meteen. Het reliëf is te zien in het Berlijnse Pergamonmuseum. Het leuke is haar kroon, die de vorm heeft van een stadsmuur: een motief dat de Assyriërs hebben overgenomen uit Elam ofwel het zuidwesten van het huidige Iran. De oudste mij bekende afbeelding van een vrouw met een stedenkroon is te zien in Naqsh-e Rustam en dateert misschien uit de achtste eeuw v.Chr.

Griekse kunstenaars vonden het motief wel geinig. Zo rond 300 v.Chr. nam Eutychides van Sikyon het over toen hij het beroemde beeld van de Tyche van Antiochië maakte, een kunstwerk dat op zijn beurt model stond voor de beelden van de beschermgodinnen van andere steden. In de “kleine tempel” van Baalbek (die overigens groter is dan het Parthenon in Athene) zijn de steden die aan de bouw hadden meebetaald, gepresenteerd door vrouwenportretten met muurkronen. Ik heb ook wel eens beelden van de Artemis van Efese gezien met zo’n kroon. Ook Kybele draagt er wel eens een.

Lees verder “Muurkroon” →

I.S.I.S. in het defensief

On door Jona LenderinginIrak, Midden-Oosten, Politiek, Syrië8 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
Het kasteel van Palmyra in beter tijden
Het kasteel van Palmyra in beter tijden

Twee berichten vandaag. Het eerste: vanmorgen heeft I.S.I.S. Al-Rutbah ontruimd, waarmee de weg van Bagdad naar Jordanië vrij komt. Ook lijkt de aanval richting Hit te zijn ingezet. Dit betekent dat, na de val van Ramadi, I.S.I.S. steeds verder uit de vallei van de Eufraat wordt weggedreven, naar het noordwesten.

Het tweede bericht: vanmiddag is het Syrische leger in de aanval gegaan richting Palmyra. Ten westen van de moderne stad ligt een door Fakhr-ad-Din gebouwd, zestiende-eeuws kasteel op een wonderlijke bult in het landschap. Deze lijkt nu de inzet van de strijd te zijn.

De schade van zwarte handel

On door Jona LenderinginArcheologie, Egypte, Geesteswetenschappen, Irak, Iran, Libië, Midden-Oosten, Politiek, Syrië4 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
Plundering in Šahr-e Qumis
Plundering in Šahr-e Qumis, Iran (2005)

Het probleem met de clandestiene handel in oudheden is, eh, dat ze clandestien is. We kennen het begin en het einde, maar het tussenliggende deel is onbekend. Aan het begin zien we geplunderde archeologische sites en kennen we de schade die is aangericht in musea (de laatste jaren in Egypte, Irak, Libië en Syrië). Wat we eveneens kennen is het einde: als de illegaal opgegraven voorwerpen op de markt komen. Wat er gebeurt tussen plundering en markt, dat is dus een stuk minder bekend.

Niet dat deze tussenhandel volledig onzichtbaar is. Iedereen kan haar zien op bijvoorbeeld eBay. Omdat ik een grote website beheer over de Oudheid, Livius.org, krijg ik regelmatig oudheden aangeboden of vragen over voorwerpen die mensen “toevallig” op het erf hebben gevonden. Vóór de Arabische Lente kwamen de aanbiedingen vooral uit Turkije en Iran, daarna vooral uit Egypte en later keerde Turkije terug met voorwerpen waarvan ik denk dat ze komen uit Syrië of Irak. De politie vangt soortgelijke glimpen op, maar in feite weet niemand wat er tussen roof en markt gebeurt.

Lees verder “De schade van zwarte handel” →