Roslavets: Damnatio Memoriae in de 20e eeuw

Nikolaj Roslavets

Zeg atonale muziek en iedereen die iets van klassieke muziek afweet denkt aan Schönberg. Vervolgens denkt men via zijn leerling Anton Webern aan piep-knars muziek: onbegrijpelijk en ontoegankelijk, behalve voor een handjevol uitverkorenen. Daar behoor ik niet toe, al maak ik graag een uitzondering voor Alban Bergs Vioolconcert. Ik heb dat horen spelen door een jongedame van het Nederlands Ballet Orkest en die wist hartverscheurend over te brengen hoe het voelt om een jong meisje kwijt te raken aan de dood. Het moge duidelijk zijn dat ik Stravinsky’s “noten drukken niets anders uit dan zichzelf” verwerp.

De ontwikkeling van atonale muziek loopt parallel aan de democratisering van deze kunstvorm. Na WO-1 werd de jazz populair, na WO-2 poprock (want ik heb er geen problemen mee om The Animals en Andre Hazes over één kam te scheren). Klassieke muziek kwam in een elitair hoekje terecht, al bleven de gouwe ouwen onverminderd populair.

Lees verder “Roslavets: Damnatio Memoriae in de 20e eeuw”

Rory Gallagher, de anti-gitaarheld

Rory Gallagher in 1973 (© Wikimedia Commons | Heinrich Klaffs)

Laat de term gitaarheld vallen en iedereen noemt Jimi Hendrix, Eric Clapton en wellicht nog zo’n paar. De Ier Rory Gallagher wordt eigenlijk nooit genoemd. Als tiener kwam ik zijn naam tegen bij recensies van zijn concerten, eind jaren 1970. In de jaren negentig kon ik op zaterdagnacht (eigenlijk zondagochtend) op de WDR naar uitzendingen van Rockpalast kijken en die maakten grote indruk.

Voor een biografie kunt u googelen. Bovendien vind ik het lastig om een speelstijl te omschrijven. Daarom link ik eerst naar een fabelachtig optreden:

Dat is geen solo in het midden, dat is een duet, op een wijze die Cream (d.w.z. met Clapton) nooit voor elkaar heeft gekregen. Dit is overigens geen kritiek op Clapton; ik wil benadrukken hoe bijzonder het spel van Gallagher was. Elke noot is raak. Hij speelt niets teveel. Met name tijdens de eerste twee coupletten is zijn spel uiterst minimaal. Geleidelijk en moeiteloos worden de noten moeilijker, de muziek complexer. De luisteraar heeft dat niet echt door, want altijd blijft zijn techniek in dienst van de muziek in plaats van andersom. Bruce en Gallagher vullen elkaar perfect aan en scheppen volledige transparantie, het volstrekte tegendeel van de Wall of Sound. En bedenk: Gallagher was in de nadagen van zijn carrière. Dus hoe zat dat op het hoogtepunt?

Afgezien van zijn jeugd kunnen we vier, misschien vijf fases onderscheiden.

Lees verder “Rory Gallagher, de anti-gitaarheld”

Black M

Als je ouders je een prachtige naam als Alpha Diallo hebben meegegeven, heb je geen artiestennaam meer nodig, maar de Parijse rapper gaf de voorkeur aan Black Mesrimes (een woordspeling op Jacques Mesrine) en toen de lol van dat grapje af was aan Black M. Hij is niet onomstreden – denk aan beschuldigingen van homofobie en antisemitisme – maar dat laat onverlet dat Sur ma route (2014) een fijn nummer is dat in Frankrijk één stond in de hitparade. Mooi clipje ook.

En voor mij een herinnering aan Algerije, dat ook.

Ramones (of zo)

Laten we er geen doekjes om winden, Twitter is soms niet te verdragen omdat nogal wat gebruikers vooral bezig zijn te controleren of anderen wel voldoende verontwaardigd zijn over onderwerpen waarover ze blijkbaar verontwaardigd moeten zijn. Ik zal daarop geen uitzondering zijn. Maar soms gebeurt er iets aardigs, al had het vanmorgen een aanloopje nodig.

Eerst was er Marcel Hulspas, de auteur van het zo verschrikkelijk ten onrechte door alle boekenbijlagen genegeerde Uit de diepten van de hel, die nog probeerde verontwaardigd te zijn:

Beste Pauw, als je Meiland niet kent kom je niet direct van een andere planeet. De oogkleppen af, graag.

Omdat ik werkelijk niet wist wie of wat Meiland was, vroeg ik:

Lees verder “Ramones (of zo)”

Fluitende neanderthalers

Fluit (Nationaal Museum van Slovenië, Ljubljana)

Cerkno is een dorpje in westelijk Slovenië, richting Italiaanse grens. Archeologen vonden in een grot die “Divje babe” wordt genoemd het bovenstaande voorwerp: een stuk bot, afkomstig van een holenbeer, waarin gaten waren geboord. Een fluit.

Een leuke vondst natuurlijk, maar de echte sensatie was de ouderdom: het voorwerp is 60.000 jaar oud. Dat is fors ouder dan twee andere fluiten, die beide zijn gevonden in zuidelijk Duitsland, te Hohler Fels en Geiβenklösterle. Die zijn zo’n 39.000 tot 40.000 jaar oud. De fluit uit Cerkno is dus niet zomaar wat ouder, maar heel erg veel. En dat maakt het ook heel erg veel leuker.

Lees verder “Fluitende neanderthalers”

Muziek!

Muzikant (Gevelsteen, Noorderstraat 72, Amsterdam)

Ik schrijf wel eens over kleine E., net drie jaar. Ik vind het fantastisch om te zien hoe zo’n meisje zich ontwikkelt. Muzikaal bijvoorbeeld. Een paar maanden terug zong ze al over olifantjes in het bos en ik heb haar een tijdje geleden voor haar verjaardag een xylofoon cadeau gedaan, zodat we vorige maand een avond lang muziek hebben zitten maken met sambaballen, een stok met belletjes en voornoemd slaginstrument, slechts onderbroken doordat ook met de autootjes moest worden gereden.

Onlangs zaten we in een fijn Grieks restaurant waar een van haar tantes – alle vriendinnen van haar moeder heten “tante”, zoals ik “oom” ben – haar een boek cadeau deed met plaatjes van muziekinstrumenten: een olifant speelde piano, een varken viool en twee zebra’s gitaar. Het leuke was dat er op elke bladzijde een knopje was waarmee je kon horen hoe die instrumenten klonken.

Lees verder “Muziek!”