Kort Cypriotisch (4): Muurkroon

Godin met muurkroon (Cyprusmuseum, Nicosia)

Zoals de naam al aangeeft zijn muurkronen kronen in de vorm van een muur. Het motief is ontstaan in het Midden-Oosten: de oudste mij bekende afbeelding van zo’n muurkroon, een rotsreliëf in Naqš-e Rustam, stelt een Elamitische godin voor en dateert uit het eerste kwart van het eerste millennium v.Chr. Later namen de Assyriërs het over.

Nog later vinden we het in de Griekse kunst: rond 300 v.Chr. voorzag de beeldhouwer Eutychides van Sikyon het ooit wereldberoemde beeld van de Tychè (geluksgodin) van Antiochië van een muurkroon. Daarna ging het snel: in de Hellenistische tijd en in het Romeinse Rijk werden stadsgodinnen heel vaak afgebeeld met zo’n kroon. Voor een recenter exemplaar: zie de stedenmaagd in uw woonplaats.

Lees verder “Kort Cypriotisch (4): Muurkroon”

Gladiator

Zo zag een gladiator eruit.

[In de aanloop van de Romeinenweek (toelichting) stel ik u negen keer voor aan mensen die in de Romeinse tijd hebben gewoond in de Lage Landen. De teksten zijn aangeleverd door RomeinenNU, de stichting die de Romeinenweek organiseert. De Romeinenweek begint op zaterdag 29 april.]

Gladiatorenspelen vormden een vast onderdeel van de Romeinse samenleving en elke grote stad had een amfitheater. Daar vochten gladiatoren tegen elkaar of tegen wilde dieren. Ook in Romeinse Nijmegen is een amfitheater gevonden, en daarnaast ook een gedeelte van een gladiatorenhelm, een van de weinige buiten Italië.

Lees verder “Gladiator”

Kort Cypriotisch (2): Pyramus

Pyramus en Thisbe. Huis van Dionysus, Pafos (Cyprus)

Het verhaal van Pyramus en Thisbe is een gouwe ouwe. Zeer kort samengevat: het waren twee jonge mensen uit Babylon, die veel van elkaar hielden maar door hun families uit elkaar werden gehouden. Daarom maakten ze een afspraakje buiten de stad. Thisbe kwam als eerste aan en werd opgewacht door een leeuw. Weliswaar bracht ze zich in veiligheid, maar ze verloor een kledingstuk. Toen Pyramus aankwam, telde hij één en één op (leeuw + kledingstuk = opgevreten Thisbe) en pleegde zelfmoord, waarop Thisbe, toen ze het lijk vond, zichzelf ook maar doorstak. Al het bloed spoot op tegen de bladeren van een moerbeiboom, die sindsdien purperkleurig zijn.

De beste navertellingen zijn die van Kees Stip, die het bloedig moordverhaal onherstelbaar verbeterde in de stijl van Speenhoff, Jan Prins, Nijhoff, Gorter en – absoluut hilarisch – Vondel. De bekendste antieke versie is die van de Romeinse dichter Ovidius en doet al vele jaren gymnasiumleerlingen plezier.

Lees verder “Kort Cypriotisch (2): Pyramus”

Dardanus

Zo zou Dardanus eruit gezien kunnen hebben.

[In de aanloop van de Romeinenweek (toelichting) stel ik u negen keer voor aan mensen die in de Romeinse tijd hebben gewoond in de Lage Landen. De teksten zijn aangeleverd door RomeinenNU, de stichting die de Romeinenweek organiseert. De Romeinenweek begint op zaterdag 29 april.]

Romanus, zoon van Attius, was een Dardaanse ruiter in dienst van het Romeinse leger. Zijn familie kwam waarschijnlijk uit Moesia Superior, het moderne Servië en Macedonië. Romanus werd gerekruteerd door de Ala Afrorum, een ruitereenheid die door de Romeinen was opgezet in Noord-Afrika. Keizer Vespasianus stuurde de Ala Afrorum rond het jaar 70 n.Chr. naar de Lage Landen om te helpen de Bataafse Opstand neer te slaan. Bij troepen die van ver kwamen, was de kans immers klein dat ze zouden overlopen naar de kant van de vijand.

Lees verder “Dardanus”

Claudia Sacrata

Zo zou Claudia Sacrata eruit gezien kunnen hebben.

[In de aanloop van de Romeinenweek (toelichting) stel ik u negen keer voor aan mensen die in de Romeinse tijd hebben gewoond in de Lage Landen. De teksten zijn aangeleverd door RomeinenNU, de stichting die de Romeinenweek organiseert. De Romeinenweek begint op zaterdag 29 april. En het is vandaag natuurlijk de dag waarom men de stichting van Rome herdenkt.]

Een van de weinige dingen die we weten van Claudia Sacrata is dat ze hoorde bij de Ubiërs, die in de omgeving van Keulen woonden. Veel Ubische mannen dienden in het Romeinse leger en wellicht kwam Claudia zo in contact met de Romeinse generaal Quintus Petilius Cerialis (over wie we het gisteren hadden).

Lees verder “Claudia Sacrata”

Cerialis

Zo zou Cerialis eruit gezien kunnen hebben.

[In de aanloop van de Romeinenweek (toelichting) stel ik u negen keer voor aan mensen die in de Romeinse tijd hebben gewoond in de Lage Landen. De teksten zijn aangeleverd door RomeinenNU, de stichting die de Romeinenweek organiseert. De Romeinenweek begint op zaterdag 29 april.]

Cerialis was de schoonzoon van keizer Vespasianus en een van zijn meest gewaardeerde veldheren. In het jaar 70 na Christus stuurde Vespasianus hem naar het noorden om de Bataafse Opstand te bedwingen. De provincie Germania Inferior, waaronder ook het huidige Nederland viel, stond in lichterlaaie. Julius Civilis, de leider van de opstand, had belangrijke steden zoals Keulen en Trier veroverd. Maar de ervaren Cerialis wist aan het hoofd van een enorme troepenmacht de Lage Landen stukje bij beetje te heroveren.

Lees verder “Cerialis”

MoM | De stichting van Rome

Het is binnenkort 21 april, de dag waarop de oude Romeinen de stichting van hun stad herdachten. Daarover wil ik vandaag alvast wat misverstanden opruimen. Noem het voorwaartse verdediging tegen de gemakzuchtige stukjes die eraan zitten te komen.

Om te beginnen: dat de mensen in de Oudheid de stichting van een stad op een bepaalde datum herdachten, wil vanzelfsprekend niet zeggen dat ze meenden dat die stad op die datum was gesticht. Van (ik meen) Trier is bijvoorbeeld bekend dat het de viering van zijn stichting verplaatste van een datum in de winter naar een datum in de zomer om zo een wit voetje te halen bij een keizer die op die zomerse datum de troon was bestegen. Wie de datum van de herdenking van een stadstichting gelijkstelt aan de datum van de stadstichting, maakt de redenatiefout die bekendstaat als het weglaten van een secundum quid, het weglaten van een voor de redenatie cruciale bepaling.

Lees verder “MoM | De stichting van Rome”