Categorie: Landen

Overzicht van landen waarover ik heb geschreven.

Het taoïsme: Daodejing (3)

On door Kees AldersinChina, Filosofie, Oud ChinaEen reactie plaatsen
Tijdvak: 400 v.Chr. - 300 v.Chr.
0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.0350-0325 v.Chr.0325-0300 v.Chr.
Een Chinese heerser (Musée Guimet, Parijs)

[Kees Alders schrijft over de Chinese filosofische stromingen. Een inleiding was hier. Na een introductie, het Confucianisme, het Mohisme en de School van de Namen behandelt hij dit najaar het taoïsme. Het eerste blogje in deze reeks was hier.]

Het volk, de heerser en de wijze

De tekst van de Daodejing draait om drie rollen: die van het volk, van de heerser en van de wijze. Het volk is lijdzaam, emotioneel, gericht op de behoeften en geneugten, en reageert op wat gebeurt. Verder is en blijft het onwetend. Ook een heerser tast vaak in het duister. De wijze bekijkt hem meewarig, en adviseert hem hoe hij het best kan handelen.

Uiteraard vereenzelvigt de tekst van de Daodejing zich met de wijze. Die bezit zijn wijsheid uiteraard omdat hij kennis heeft van de dao. Zijn adviezen aan alle mensen hebben we al gezien, al weet de wijze dat maar weinig mensen hem zullen begrijpen, en zelfs om hem zullen lachen. (Het volk blijft immers kortzichtig en onwetend.) Wat is dan zijn advies aan de heerser?

Lees verder “Het taoïsme: Daodejing (3)” →

Het taoïsme: Daodejing (2)

On door Kees AldersinChina, Filosofie, Oud China1 reactie
Tijdvak: 400 v.Chr. - 300 v.Chr.
0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.0350-0325 v.Chr.0325-0300 v.Chr.
De spreekwoordelijke taoïstische wijze Laozi (Wereldmuseum, Leiden)

[Kees Alders schrijft over de Chinese filosofische stromingen. Een inleiding was hier. Na een introductie, het Confucianisme, het Mohisme en de School van de Namen behandelt hij dit najaar het taoïsme. Het eerste blogje in deze reeks was hier.]

Niet-weten als basis van kennis

Hoe kan er kennis zijn van iets wat fundamenteel onkenbaar is? We zagen al dat volgens het taoïsme de dao de geest van het universum is, de oerwet. Maar het is tevens dat wat aan alles voorafgaat; ook wel “het onbewerkte blok” genoemd.

De dao rationeel begrijpen, dat kunnen we niet – dat blijft de Daodejing keer op keer herhalen. De wijze beseft daarom vooral dat alle kennis betrekkelijk is. Zijn belangrijkste kennis is te weten wat hij niet weet, en dat absolute kennis feitelijk onmogelijk is.

Lees verder “Het taoïsme: Daodejing (2)” →

Het taoïsme: Daodejing (1)

On door Kees AldersinChina, Filosofie, Oud China1 reactie
Tijdvak: 400 v.Chr. - 300 v.Chr.
0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.0350-0325 v.Chr.0325-0300 v.Chr.
Negentiende-eeuws beeldje van Laozi (Übersee Museum, Bremen)

[Kees Alders schrijft over de Chinese filosofische stromingen. Een inleiding was hier. Na een introductie, het Confucianisme, het Mohisme en de School van de Namen behandelt hij dit najaar het taoïsme. Het eerste blogje in deze reeks was hier.]

De legende

De wijze was een oudere tijdgenoot van Confucius, en al aardig op leeftijd toen hij het land wilde verlaten. Bij de bergpas stuitte hij echter op een grenswachter, Yin Xi genaamd. Yin verzocht, gebood of smeekte de wijze om, als hij dan toch vertrok, althans zijn wijsheid achter te laten … op schrift.

Lees verder “Het taoïsme: Daodejing (1)” →

Babylonisch recht

On door Jona LenderinginBabylonië, Geschiedenis, Irak, MuseumstukEen reactie plaatsen
Tijdvak: 1900 v.Chr. - 1800 v.Chr.
1900-1800 v.Chr.
Babylonisch juridisch document (Ägyptisches Museum, Leipzig)

Wanneer we het hebben over Babylonisch recht, gaat het meestal over een van de beroemdste teksten uit de oude wereld: de Wetten van Hammurabi, uit de achttiende eeuw v.Chr. Het probleem met deze codificatie is dat we niet goed begrijpen wie de in spijkerschrift geschreven tekst zouden hebben kunnen lezen. Hammurabi lijkt vooral te hebben willen aangeven dat hij zijn best deed een goede koning te zijn. Daar is niks mis mee, maar een tekst die leesbaar is voor slechts een minderheid, biedt duidelijkheid aan slechts een minderheid. Maar ook een koning moet natuurlijk ergens beginnen.

In de dagelijkse praktijk zal de rechtsvinding in handen zijn geweest van dorpshoofden die moesten improviseren aan de hand van traditie, analogie en billijkheid. We hebben echter wat teksten – geschreven documenten, dus betrekking hebbend op de elite – die tonen dat er ergens tussen Hammurabi’s principe en de dagelijkse gang van zaken toch een formele praktijk was die ruimte liet voor allerlei nuances. Noem het voor mijn part notariaat. Hier is een voorbeeld.

Lees verder “Babylonisch recht” →

Quintus Lollius Urbicus

On door Jona LenderinginAlgerije, Geschiedenis, Lage Landen, Libië en Maghreb, Romeinse Keizerrijk10 reacties
Tijdvak: 100 na Chr. - 175 na Chr.
0100-0125 na Chr.0125-0150 na Chr.0150-0175 na Chr.
Portret van een Romein (Archeologisch Museum, Thessaloniki)

In de niet bestaande reeks “Algerijnen die iedereen behoort te kennen” presenteer ik u vandaag niemand minder dan Quintus Lollius Urbicus. Oké, hij had van Algerije niet gehoord en zou zichzelf “Romein” hebben genoemd. Maar hij kwam uit het Numidische stadje Tiddis en zijn loopbaan illustreert het leven van de bestuurlijke elite van de Romeinse keizertijd: mannen die van de ene naar de andere functie gingen, voortdurend onderweg waren, en feitelijk Rome maakten tot het machtige rijk dat het was.

Beginnersfuncties

De man stamde dus uit Tiddis, een van de satellietstadjes rond Cirta (het huidige Constantine). Ik noemde de Confederatio Cirtensis al eens, een viertal in naam onafhankelijke steden die feitelijk werden bestuurd door de Romeinse gouverneur van Africa Proconsularis. Dat die onafhankelijkheid in de tweede eeuw maar weinig betekende, blijkt wel uit het feit dat Urbicus carrière maakte in Rome.

Lees verder “Quintus Lollius Urbicus” →

Zes vragen aan Martine van den Berg

On door GastauteurinArcheologie, Geesteswetenschappen, Geschiedenis, Israël4 reacties
Tijdvak: 2025 na Chr. - 2050 na Chr.
2025-2050 na Chr.
Martine van den Berg

De vaste lezers van deze blog kennen de rubriek “zes vragen”, waarin wetenschappers vertellen wat ze nu eigenlijk doen. Zeker als het gaat om Israël zijn er nogal wat misverstanden en daarom geef ik vandaag het woord aan archeoloog/religiewetenschapper Martine van den Berg, die momenteel werkzaam is in Jeruzalem.

***

Wat bestudeert u?
Mijn promotieonderzoek betreft de verwoesting van Jeruzalem in het jaar 70 van onze jaartelling door de Romeinen, die in de contemporaine literaire bronnen als een alomvattende gebeurtenis wordt beschreven. Bovendien is deze verwoesting in de loop van de eeuwen voorzien van een theologische betekenis: voor christenen was het de vervulling van Jezus’ profetie en in het jodendom markeerde dit het einde van politieke autonomie en het begin van de diaspora.

Lees verder “Zes vragen aan Martine van den Berg” →

De triomfboog van Augustus (en de critici)

On door Jona LenderinginArcheologie, Italië, Romeinse Keizerrijk1 reactie
Tijdvak: 50 v.Chr. - 25 na Chr.
0050-0025 v.Chr.0025-0001 v.Chr.0001-0025 na Chr.
De triomfboog van Augustus

Het Forum Romanum is een wonderlijke plek: ooit het centrum van een wereldrijk, in de Late Oudheid verbouwd, daarna deels gesloopt, vervolgens gedegradeerd tot koeienweide, later veranderd in een (door Louis Couperus lyrisch beschreven) bloemenveld, in de eerste helft van de twintigste eeuw omgebouwd tot de huidige verzameling monumenten. Van sommige daarvan kun je je voorstellen hoe ze eruit zagen, van andere daarentegen totaal niet. Zoals de triomfboog van keizer Augustus.

Triomfboog één

Aan weerszijden van de tempel van de vergoddelijkte Julius Caesar stonden twee monumentale bogen, ongeveer zoals op het forum van Pompeii naast de Jupitertempel twee erebogen zijn te zien. De linkerboog op het Forum Romanum was een ereboog voor Gaius en Lucius, de kleinzoons en beoogde opvolgers van keizer Augustus. Dit monument maakte deel uit van de naar deze prinsen genoemde winkelgalerij voor de Basilica Aemilia. De andere boog, rechts als je vanaf het Forum naar de tempel van Caesar keek, was in 29 v.Chr. gewijd aan Octavianus omdat hij de zeeslag bij Aktion had gewonnen en Egypte geannexeerd.

Lees verder “De triomfboog van Augustus (en de critici)” →

Een jaar in Babylon

On door Otto CoxinBabylonië, Geschiedenis, Irak1 reactie
Tijdvak: 625 v.Chr. - 525 v.Chr.
0625-0600 v.Chr.0600-0575 v.Chr.0575-0550 v.Chr.0550-0525 v.Chr.
Reconstructie van de Ištarpoort in Babylon

Zou u, beste lezer, een tijdreis willen maken naar het oude Babylon? En hoe zou u dan aankijken tegen het leven in die oude stad met al haar vreemde rituelen en gebruiken?

Daan Nijssen gaat die uitdaging aan in zijn nieuwste boek Een jaar in Babylon. Eerder schreef hij over de opkomst en ondergang van de grote rijken in Mesopotamië (Het wereldrijk van het Tweestromenland) en over de handelsstromen in datzelfde gebied (Alle wegen leiden naar Babel).

Lees verder “Een jaar in Babylon” →

Het Proto-taoïsme (4)

On door Kees AldersinChina, Filosofie, Oud ChinaEen reactie plaatsen
Tijdvak: 350 v.Chr. - 300 v.Chr.
0350-0325 v.Chr.0325-0300 v.Chr.
De legendarische wijze Guan Zhong

[Kees Alders schrijft over de Chinese filosofische stromingen. Een inleiding was hier. Na een introductie, het Confucianisme, het Mohisme en de School van de Namen behandelt hij dit najaar het taoïsme. Het eerste blogje in deze reeks was hier.]

Guanzi

De Guanzi is een verzameling oude teksten over filosofie en politiek. Het is waarschijnlijk samengesteld in de Han-dynastie, dus na de Periode van de Strijdende Staten, maar de meeste samenstellende delen zijn ouder.

Lees verder “Het Proto-taoïsme (4)” →

Het Proto-taoïsme (3): Yangisme

On door Kees AldersinChina, Filosofie, Oud China
Tijdvak: 425 v.Chr. - 350 v.Chr.
0425-0400 v.Chr.0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.
Fantasieportret van Yang Zhu

[Kees Alders schrijft over de Chinese filosofische stromingen. Een inleiding was hier. Na een introductie, het Confucianisme, het Mohisme en de School van de Namen behandelt hij dit najaar het taoïsme. Het eerste blogje in deze reeks was hier.]

Stel: je wordt aangeboden het land te besturen. Zou je het doen?

Je hebt misschien wat bedenkingen. Je weet uiteraard dat er niemand meer geschikt is dan jij, maar je denkt ook wellicht: word ik daar nou zelf echt gelukkig van?

We gaan kijken naar het Yangisme. Als we zoeken naar filosofieën die minstens zo oud zijn als het taoïsme, en het taoïsme wellicht beïnvloed hebben, dan valt het Yangisme het meest op. Zij zijn vooral bekend gebleven vanwege hun afkeer van het idee een land te moeten besturen.

Meester Yang

Het Yangisme is vernoemd naar de denker Yang Zhu (oude spelling: Yang Chu), oftwel Yangzi (Meester Yang). Yang zou geleefd hebben tussen 440 en 360 v.Chr, was daarmee een jongere tijdgenoot van meester Mo (Mozi), en een generatie of twee ouder dan Mencius en Xu Xing, die we gisteren tegenkwamen.

Lees verder “Het Proto-taoïsme (3): Yangisme” →