Confucius 7: De vijf kernwaarden (2)

On door Kees AldersinChina, Filosofie, Oud China
Tijdvak: 550 v.Chr. - 475 v.Chr.
0550-0525 v.Chr.0525-0500 v.Chr.0500-0475 v.Chr.
Confucius wist niets van krijgskunst (Musée Guimet, Parijs)

[De komende tijd zal Kees Alders enkele blogseries schrijven over de antieke Chinese en Indische filosofische stromingen. Een inleiding was hier. De eerste serie over China stond daar. Hier is het zevende blogje uit de tweede reeks over China: over Confucius. De introductie las u hier.] 

Zoals de vorige keer kan gezegd: iemand die medemenselijk is, leeft niet in totale zelfopoffering. Dat is uiteindelijk allemaal maar ijdelheid. Iemand die alles weggeeft wat hij heeft, en gunsten weigert, doet de mensen om zich heen tekort, omdat hij hen dan niet meer kan helpen.

Medemenselijkheid betekent ook niet dat je als mens zomaar alles over je kant laat gaan. Moet je haat beantwoorden met innerlijke kracht, zoals sommige mensen zeggen? Confucius zegt Nee. Hij raadt aan om haat met rechtvaardigheid te beantwoorden. Maar hoe dan rechtvaardig te zijn?

Lees verder “Confucius 7: De vijf kernwaarden (2)” →

Deel dit:

Confucius 6: De vijf kernwaarden (1)

On door Kees AldersinChina, Filosofie, Oud China3 reacties
Tijdvak: 550 v.Chr. - 475 v.Chr.
0550-0525 v.Chr.0525-0500 v.Chr.0500-0475 v.Chr.
Geleerde Chinezen in gesprek (Han-periode; Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, Brussel)

[De komende tijd zal Kees Alders enkele blogseries schrijven over de antieke Chinese en Indische filosofische stromingen. Een inleiding was hier. De eerste serie over China stond daar. Hier is het zesde blogje uit de tweede reeks over China: over Confucius. De introductie las u hier.] 

De confuciaanse ethiek wordt vaak omschreven door middel van vijf kernwaarden. Deze systematisering is in de Analecten nog niet aanwezig, en stamt uit de latere traditie. Desondanks komen de kernwaarden al wel in de Analecten voor, en het is handig om ze te benoemen om de ethiek van het vroege confucianisme te begrijpen.

Lees verder “Confucius 6: De vijf kernwaarden (1)” →

Deel dit:

Confucius 5: Studie en oefening

On door Kees AldersinChina, Filosofie, Oud China
Tijdvak: 550 v.Chr. - 475 v.Chr.
0550-0525 v.Chr.0525-0500 v.Chr.0500-0475 v.Chr.
Chinese hoveling (Han-dynastie; Musée de Mariemont, Morlanwelz)

[De komende tijd zal Kees Alders enkele blogseries schrijven over de antieke Chinese en Indische filosofische stromingen. Een inleiding was hier. De eerste serie over China stond daar. Hier is het vijfde blogje uit de tweede reeks over China: over Confucius. De introductie las u hier.] 

Het confucianisme is een expliciet intellectualistische filosofie. Opvoeding en studie staan centraal. Confucius’ eigen onderwijs stond open voor mensen van alle rangen en standen. Eenieder die, ten teken dat het onderricht hem wat waard was, desnoods voor de meester maar een stukje gedroogd vlees ter betaling meebracht, kon van zijn onderwijs gebruik maken.

Lees verder “Confucius 5: Studie en oefening” →

Deel dit:

Confucius 4: Confuciaanse relaties en verhoudingen

On door Kees AldersinChina, Filosofie, Oud China
Tijdvak: 550 v.Chr. - 475 v.Chr.
0550-0525 v.Chr.0525-0500 v.Chr.0500-0475 v.Chr.
Chinees bronswerk uit de tijd van Confucius (Musée Guimet, Parijs)

[De komende tijd zal Kees Alders enkele blogseries schrijven over de antieke Chinese en Indische filosofische stromingen. Een inleiding was hier. De eerste serie over China stond daar. Hier is het vierde blogje uit de tweede reeks over China: over Confucius. De introductie las u hier.] 

In het China van de tijd van Confucius deed het er nogal toe waar je wieg stond. Afkomst bepaalde in hoge mate de kansen die je kreeg. Het recht op scholing en het recht op het bekleden van hoge functies hingen daarvan af. Macht was daarbij overerfelijk. Het maakte dus nogal wat uit of je van adel was of niet.

Lees verder “Confucius 4: Confuciaanse relaties en verhoudingen” →

Deel dit:

Confucius 3: Rectificatie van de namen

On door Kees AldersinChina, Filosofie, Oud China3 reacties
Tijdvak: 550 v.Chr. - 475 v.Chr.
0550-0525 v.Chr.0525-0500 v.Chr.0500-0475 v.Chr.
Een bijl uit het China van Confucius (Wereldmuseum, Leiden)

[De komende tijd zal Kees Alders enkele blogseries schrijven over de antieke Chinese en Indische filosofische stromingen. Een inleiding was hier. De eerste serie over China stond daar. Hier is derde van tien blogjes over Confucius. De introductie las u hier.] 

Als Confucius nou eens het landsbestuur zou krijgen, waarmee zou hij dan beginnen?

Hij zou “de definities van namen” weer scherpstellen, antwoordt hij.

“Mijn hemel wat een omweg!” roept zijn leerling Zilu uit. Maar Confucius is dan ook niet zomaar een politicus, hij is filosoof, en we noemen hem zo, juist door deze fundamentele aanpak.

Het gaat Confucius voornamelijk om namen van concepten die te maken hebben met de samenleving. Volgens Confucius hadden deze namen oorspronkelijk een bepaalde belangrijke betekenis, maar waren die naar verloop van tijd verwaterd.

Lees verder “Confucius 3: Rectificatie van de namen” →

Deel dit:

Confucius 2: De werken van Confucius

On door Kees AldersinChina, Filosofie, Oud China
Tijdvak: 550 v.Chr. - 475 v.Chr.
0550-0525 v.Chr.0525-0500 v.Chr.0500-0475 v.Chr.
Chinees schrift (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, Brussel)

[De komende tijd zal Kees Alders enkele blogseries schrijven over de antieke Chinese en Indische filosofische stromingen. Een inleiding was hier. De eerste serie over China stond daar. Hier is het tweede blogje uit de tweede reeks over China: over Confucius. De introductie las u hier.] 

Confucius leefde in een tijd waarin kennis vooral mondeling werd overgedragen. Hij heeft zelf dan ook geen werken op zijn naam staan. Maar hij wordt in de traditie desondanks met vier tot zes boeken geassocieerd. Hoe dat kan?

Verzamelen, ordenen, redigeren

Volgens de overlevering verzamelde, ordende en becommentarieerde Confucius voor zijn onderwijs bestaande teksten uit de Zhou-periode. Dit betrof om te beginnen de drie boeken die we al tegenkwamen: het Boek der Documenten (Shujing), het Boek der Veranderingen (Yijing ofwel I Tjing) en het Boek der Oden (Shijing). Vooral dat laatste boek zou voor het confuciaanse onderwijs belangrijk zijn: de traditionele verhalen in deze rituele hymnen gaan volgens Confucius over belangrijke deugden.

Lees verder “Confucius 2: De werken van Confucius” →

Deel dit:

Confucius 1: Tijd en leven van Confucius

On door Kees AldersinChina, Filosofie, Oud China
Tijdvak: 550 v.Chr. - 475 v.Chr.
0550-0525 v.Chr.0525-0500 v.Chr.0500-0475 v.Chr.
Confucius (de afbeelding is niet contemporain)

[De komende tijd zal Kees Alders enkele blogseries schrijven over de antieke Chinese en Indische filosofische stromingen. Een inleiding was hier. De eerste serie over China stond daar. Vandaag begint de tweede reeks over China: over Confucius.]

De tijd van de Oostelijke Zhou-dynastie (770-256 v.Chr.) wordt traditioneel ingedeeld in twee perioden. Het eerste tijdvak duurt grofweg tweehonderdvijftig jaar, en wordt de Periode van Lente en Herfst genoemd. Aan het eind van die periode leefde Confucius.

Lees verder “Confucius 1: Tijd en leven van Confucius” →

Deel dit:

Poëzie: Sappho

On door Masja VrijlandinLiteratuur, Nederlands
Tijdvak: 625 v.Chr. - 550 v.Chr.
0625-0600 v.Chr.0600-0575 v.Chr.0575-0550 v.Chr.
Sapfo, door de Brygos-schilder (Antikensammlung, Munchen)

Sappho

Zij was al kruik voor ik haar kende fameus
van Dionysische toetjes oermoeder
om wie gelachen werd in Zeeuws klaslokaal
tussen worteltrekken en windrichtingen

gehoond om gekuiste scherven
Sommigen noemen een stoet van ruiters voetvolk of schepen
het mooiste wat bestaat op de donkere aarde

bleef zitten maar bestelde zinnen
die smaakten naar diepte
met slotgracht waar uilen voorleefden
hoe je uit schatlijsten nabij kon komen

ellebogen vouwden uit schachten
floten vertaalde zuchten

flarden van huid die ik herkende
toen zij al boven mijn bed logeerde
in haar klapperende zwart wit-tuniek

tokkelde op een wijnvat in München
dertig jaar tot ik haar opzocht
eveneens moedertaal had gevonden
und noch so einiges mehr

Lees verder “Poëzie: Sappho” →

Deel dit:

Archeologie en neoliberalisme

On door Jona LenderinginArcheologie, Methodologie en theorie, Politiek19 reacties
Tijdvak: 2000 na Chr. - 2025 na Chr.
2000-2025 na Chr.
Archeologie als city marketing (©Beleidsnota Archeologie Cuijk, 2019)

De hoge kwaliteit van de Spaanse archeologische musea merk je pas goed in de museumboekhandels. Zo zag ik in januari in Alicante een in 2016 verschenen boek Archaeology and Neoliberalism, onder redactie van Pablo Aparicio Resco. Wie begrip, vertrouwen en steun voor een wetenschap wil bewaren, moet openlijk spreken over sterke én zwakke punten, en blijkbaar is daar in Spanje ruimte voor. Natuurlijk spreken ook Nederlandse archeologen over dingen die beter kunnen, maar dat gebeurt vooral binnenskamers. Zelfs de overzichtstentoonstelling over een kwart eeuw Nederlandse archeologie, onlangs in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, kwam er onvoldoende aan toe. Die benadrukte vooral de mooie kanten.

Het archeologisch bestel

Voor een overzicht van enkele minder mooie kanten kunnen we terecht in het artikel “Caught in a Business Scenario: Implications of Neoliberalism on Archaeological Heritage Management in the Netherlands” van de Leidse archeologe Monique van den Dries, te vinden in het genoemde boek. Ik vond het artikel ietwat somber, maar het zette wel aan tot nadenken.

Lees verder “Archeologie en neoliberalisme” →

Deel dit:

Sapfo, de maan en de Plejaden

On door Jona LenderinginKlassieken, Oude Griekenland8 reacties
Tijdvak: 625 v.Chr. - 550 v.Chr.
0625-0600 v.Chr.0600-0575 v.Chr.0575-0550 v.Chr.
Sapfo (Archeologisch museum, Sparta)

Ik heb weleens geschreven dat als iemand het woord “Sapfo” in de mond neemt, er onzin zal gaan volgen. Dat was natuurlijk een hyperbool, maar helemaal onzinnig is het niet. We kennen Sapfo’s in de Oudheid veel geprezen poëzie alleen uit een beperkt aantal zeer korte fragmenten. Over de authenticiteit is vaak discussie en toen een paar jaar geleden na een misdrijf enkele langere gedichten bekend werden, leerden we dat classici gedragscodes en strafrecht als onzin beschouwen en bij wijze van retractie ook weer onzin uitsloegen. Ik hoop nu dat dit blogje niet méér onzin bevat dan u verwacht van een blog: een uit de losse pols geschreven observatie.

Het gaat me om een van de allerberoemdste Sapfo-gedichten, fragment 168b, waarvan de authenticiteit overigens omstreden is. Hier is de vertaling van Paul Claes.

Lees verder “Sapfo, de maan en de Plejaden” →

Deel dit: