Tijdcategorie: 0600-0575 v.Chr.

0600-0575 v.Chr.

Naukratis (1)

On door Edwin de VriesinArcheologie, Egypte, Geschiedenis, Oud Egypte, Oude Griekenland1 reactie
Tijdvak: 625 v.Chr. - 375 v.Chr.
0625-0600 v.Chr.0600-0575 v.Chr.0575-0550 v.Chr.0550-0525 v.Chr.0525-0500 v.Chr.0500-0475 v.Chr.0475-0450 v.Chr.0450-0425 v.Chr.0425-0400 v.Chr.0400-0375 v.Chr.

Naukratis[Mijn collega en vriend Edwin de Vries werkte enige tijd op een opgraving in Naukratis, Egypte. Hij doet de komende dagen verslag.]

Onlangs heb ik drie weken deel mogen nemen aan een prachtig project van het British Museum, namelijk aan archeologische opgravingen in Naukratis, in Egypte. In dit blog, en nog twee volgende blogs, wil ik iets vertellen over de site en mijn ervaringen daar. Als de naam u niet meteen iets zegt, of als het wel vaagweg een belletje doet rinkelen, maar een geheugensteuntje welkom zou zijn, dan wil ik graag beginnen met een introductie.

Naukratis lag ooit aan de meest westelijke van de zeven armen van de Nijldelta, de Canopische tak. Het lag een aardig stuk landinwaarts, maar fungeerde als een belangrijke haven voor Egypte. Voor de periode van grofweg 600 tot 400 v.Chr. was het waarschijnlijk de haven van Egypte. Een voorganger dus van het beroemde Alexandrië.

Lees verder “Naukratis (1)” →

Karthago

On door Jona LenderinginArcheologie, Geschiedenis, Karthago, Klassieken, Libië en Maghreb, Musea, Tunesië, Wetenschapscommunicatie18 reacties
Tijdvak: 850 v.Chr. - 125 v.Chr.
0850-0800 v.Chr.0800-0775 v.Chr.0775-0750 v.Chr.0750-0725 v.Chr.0725-0700 v.Chr.0700-0675 v.Chr.0675-0650 v.Chr.0650-0625 v.Chr.0625-0600 v.Chr.0600-0575 v.Chr.0575-0550 v.Chr.0550-0525 v.Chr.0525-0500 v.Chr.0500-0475 v.Chr.0475-0450 v.Chr.0450-0425 v.Chr.0425-0400 v.Chr.0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.0350-0325 v.Chr.0325-0300 v.Chr.0300-0275 v.Chr.0275-0250 v.Chr.0250-0225 v.Chr.0225-0200 v.Chr.0200-0175 v.Chr.0175-0150 v.Chr.0150-0125 v.Chr.
Terracotta masker uit Karthago (Musée nationale de Carthage)

De mooie Karthago-expositie in het Rijksmuseum van Oudheden is voorbij en het museum heeft inmiddels de deuren gesloten voor een reeks verbouwingen. Dit is daarom het moment om te schrijven over de catalogus Carthago. Opkomst & ondergang, want hoewel ik daarover niet onverdeeld positief kan zijn, wilde ik u niet ontmoedigen de eigenlijke expositie te bezoeken. Die was mooi.

Werkelijk slecht is de catalogus ook niet. De auteurs weten (op één na) wetenschappelijk van de hoed en de rand. De algemene inleiding door Pieter ter Keurs, een hoofdstuk over Fenicië door Lucas Petit, het hoofdstuk over Punisch Karthago van Roald Docter en de twee hoofdstukken door Ruurd Halbertsma over het Mahdia-wrak en de herontdekking van Karthago zijn prima.

Lees verder “Karthago” →

Agrigento

On door Jona LenderinginArcheologie, Geschiedenis, Italië, Klassieken, Oud Italië, Oude Griekenland, Toerisme1 reactie
Tijdvak: 600 v.Chr. - 250 v.Chr.
0600-0575 v.Chr.0575-0550 v.Chr.0550-0525 v.Chr.0525-0500 v.Chr.0500-0475 v.Chr.0475-0450 v.Chr.0450-0425 v.Chr.0425-0400 v.Chr.0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.0350-0325 v.Chr.0325-0300 v.Chr.0300-0275 v.Chr.0275-0250 v.Chr.
Agrigento

Sicilië ligt precies halverwege de Middellandse Zee. Wie van het noorden naar het zuiden wil, kan via het eiland oversteken van Europa naar Afrika; wie van het oosten naar het westen wil, kan er even op verhaal komen. Het is dus niet zo vreemd dat Sicilië altijd bezoekers heeft ontvangen, die, als ze eenmaal de fabelachtige agrarische rijkdom hadden ontdekt, maar al te vaak een eigen nederzetting bouwden. De geschiedenis van het eiland is daardoor ook een verhaal vol elkaar snel opvolgende volken: Feniciërs uit Libanon, Grieken, Karthagers, Romeinen, Byzantijnen, Arabieren, Noormannen, Fransen en Spanjaarden hebben allemaal hun sporen achtergelaten.

Geschiedenis

Agrigento is in 581 v.Chr. gesticht door Grieken uit Gela, een stad die iets verder naar het oosten ligt. De oorspronkelijke naam van de kolonie is Akragas. Het draaide aanvankelijk vooral om een al iets ouder heiligdom en de haven in het zuiden, het huidige Porto Empedocle, maar de eigenlijke stad werd iets verder landinwaarts gebouwd, waar ze lag op veilige afstand van eventuele piratenaanvallen en tegelijk dichtbij de akkers. Al snel werd de moederstad overvleugeld door de kolonie.

Lees verder “Agrigento” →

Joodse literatuur (2)

On door Jona LenderinginBijbel, Geschiedenis, Jodendom4 reacties
Tijdvak: 750 v.Chr. - 525 v.Chr.
0750-0725 v.Chr.0725-0700 v.Chr.0700-0675 v.Chr.0675-0650 v.Chr.0650-0625 v.Chr.0625-0600 v.Chr.0600-0575 v.Chr.0575-0550 v.Chr.0550-0525 v.Chr.
De belegering van Lachis. Tekening van een reliëf uit Nineve, nu in het British Museum.

[Dit is het tweede van vijf stukjes over de bronnen van mijn komende boek Israël verdeeld; in het eerste, hier, vertelde ik dat de uitleg in principe een cyclisch proces is.]

Cyclische processen zijn alles wat we hebben en het gevaar van cirkelredeneringen is levensgroot. Teksten worden – als er geen verwijzingen zijn naar contemporaine gebeurtenissen – vaak gedateerd aan de hand van de inhoud, die al dan niet overeenstemt met opvattingen die op een bepaald moment gangbaar waren, maar tegelijk is de veronderstelde geschiedenis van de antieke ideeën voor een groot deel gebaseerd op diezelfde teksten. De totstandkoming van de vijf boeken van de Wet is een onontwarbare puzzel: het staat vast dat er oeroude delen in zitten – de hogepriesterlijke zegen is aangetroffen op een zilveren amulet uit de zevende eeuw v.Chr. – maar het lijkt er ook op dat nog in de vijfde eeuw v.Chr. delen zijn toegevoegd.

Lees verder “Joodse literatuur (2)” →

Immigratie en assimilatie

On door Jona LenderinginArcheologie, Cultuur, Geschiedenis, Museumstuk, Oud Egypte, Oude Griekenland4 reacties
Tijdvak: 625 v.Chr. - 575 v.Chr.
0625-0600 v.Chr.0600-0575 v.Chr.
Wahibre-em-achet (Rijksmuseum van Oudheden, Leiden)

In 671 v.Chr. versloeg de Assyrische koning Esarhaddon de Nubische farao’s die op dat moment heersten over Egypte. De Assyriër voegde het oude land van de Nijl toe aan zijn rijk, maar het bleek lastig te beheersen. Er waren inheemse opstanden en hoewel Esarhaddons opvolger Aššurbanipal (r.668-631) de orde probeerde te herstellen door Thebe, bij wijze van afschrikwekkend voorbeeld, te verwoesten, zag hij zich uiteindelijk gedwongen Egypte op te geven.

Een van de door de Assyriërs aangestelde Egyptische bestuurders, Psamtek, nam daarop Griekse en Karische huurlingen in dienst, herenigde Egypte en stichtte een nieuwe, Zesentwintigste Dynastie, die wordt genoemd naar haar hoofdstad Sais: “de Saïeten”. Van nu af aan woonden er Grieken in de Egyptische delta-stad Naukratis, niet zo heel ver van Sais, in een nederzetting waarin ze enig zelfbestuur hadden.

Lees verder “Immigratie en assimilatie” →

Taxila

On door Jona LenderinginArcheologie, Geschiedenis, Indusbeschaving, Klassieken, Pakistan, Romeinse Keizerrijk
Tijdvak: 650 v.Chr. - 500 na Chr.
0650-0625 v.Chr.0625-0600 v.Chr.0600-0575 v.Chr.0575-0550 v.Chr.0550-0525 v.Chr.0525-0500 v.Chr.0500-0475 v.Chr.0475-0450 v.Chr.0450-0425 v.Chr.0425-0400 v.Chr.0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.0350-0325 v.Chr.0325-0300 v.Chr.0300-0275 v.Chr.0275-0250 v.Chr.0250-0225 v.Chr.0225-0200 v.Chr.0200-0175 v.Chr.0175-0150 v.Chr.0150-0125 v.Chr.0125-0100 v.Chr.0100-0075 v.Chr.0075-0050 v.Chr.0050-0025 v.Chr.0025-0001 v.Chr.0001-0025 na Chr.0025-0050 na Chr.0050-0075 na Chr.0075-0100 na Chr.0100-0125 na Chr.0125-0150 na Chr.0150-0175 na Chr.0175-0200 na Chr.0200-0225 na Chr.0225-0250 na Chr.0250-0275 na Chr.0275-0300 na Chr.0300-0325 na Chr.0325-0350 na Chr.0350-0375 na Chr.0375-0400 na Chr.0400-0425 na Chr.0425-0450 na Chr.0450-0475 na Chr.0475-0500 na Chr.
Bhir Mound (Taxila)

In 2004 ben ik Alexander de Grote nagereisd en zo belandde ik in Taxila, de oude hoofdstad van de Punjab, waar de Macedonische koning 2329 jaar eerder was. Er is geen draad archeologisch bewijs voor zijn aanwezigheid: we weten alleen zeker dat een Europees leger door Pakistan is getrokken omdat onze bronnen redelijk goed passen bij wat we over het gebied weten. Er zijn echter – met uitzondering van wat mogelijk katapultkogels zijn – nooit Macedonische voorwerpen gevonden. Alexanders leger kwam, zag, overwon, trok verder en bleef nergens zó lang dat het bodemarchief er substantieel door veranderde.

Alexander was in april 326 v.Chr. in Taxila; negen maanden later waren de bewoners al tegen de Macedoniërs in opstand gekomen. De Griekse culturele invloed dateert van later tijd. In 184 trokken de legers van Grieks Baktrië over de Hindu Kush, en zij veroverden de Punjab. Daar bloeide een Grieks-boeddhistische cultuur op met een heel eigen vormentaal, waarover ik al eens blogde: de Gandara-kunst.

Lees verder “Taxila” →

Dood paard

On door Jona LenderinginArcheologie, Duitsland, Geschiedenis, Kelten (La Tène), Musea, Museumstuk
Tijdvak: 625 v.Chr. - 500 v.Chr.
0625-0600 v.Chr.0600-0575 v.Chr.0575-0550 v.Chr.0550-0525 v.Chr.0525-0500 v.Chr.
Paardenskelet
Paardengraf (Andreasstift, Worms)

Het paardengraf dat u hierboven ziet, is te zien in het Andreasstift in Worms. Dat is historische grond: het is de plaats waar in het voorjaar van 1521 de beroemde Rijksdag plaatsvond waar Martin Luther zich verantwoordde tegenover keizer Karel V. (De hervormer heeft de beroemde woorden “Hier sta ik, ik kan niet anders” overigens nooit gesproken.) Tegenwoordig is er een archeologisch museum.

Paardengraf

En dit is dus het graf van een merrie. Er is een koolstofdatering die aangeeft dat het dier rond 580 ± 85 v.Chr. is overleden, wat wil zeggen dat er 65% kans is dat het gebeurde tussen 665 en 495 (en 95% dat het plaatsvond tussen 750 en 410). Veel interessanter dan de vraag wanneer het paard dood ging, is de vraag waarom. De schedel is namelijk ingeslagen.

Lees verder “Dood paard” →

De Hangende tuinen van Babylon?

On door Jona LenderinginArcheologie, Geschiedenis, Irak, Klassieken, Wetenschapscommunicatie4 reacties
Tijdvak: 600 v.Chr. - 525 v.Chr.
0600-0575 v.Chr.0575-0550 v.Chr.0550-0525 v.Chr.
Hangende tuin, niet in Babylon maar in Amsterdam

Oef, daar maakt de NU.nl toch even een uitglijder: de hangende tuinen van Babylon, zo zou recent wetenschappelijk onderzoek hebben opgeleverd, hingen helemaal niet in Babylon, maar in Nineve. Dat zou de Britse onderzoekster Stephanie Dalley van de Universiteit van Oxford beweren in haar boek The Mystery of the Hanging Garden of Babylon.

Er is inderdaad een probleem: het monument wordt genoemd in sommige Griekse teksten maar niet in de Babylonische teksten, en er is archeologisch geen spoor van te bekennen. Haar oplossing, dat het monument door de Grieken is geplaatst in de verkeerde stad, heeft echter helemaal geen nieuwswaarde. Dalley heeft het in 1994 al eens naar voren gebracht, en u vindt dat artikel hier.

Lees verder “De Hangende tuinen van Babylon?” →

“Die Welt der Kelten”, Stuttgart

On door Jona LenderinginArcheologie, Duitsland, Geschiedenis, Kelten (La Tène), Prehistorie2 reacties
Tijdvak: 800 v.Chr. - 25 v.Chr.
0800-0775 v.Chr.0775-0750 v.Chr.0750-0725 v.Chr.0725-0700 v.Chr.0700-0675 v.Chr.0675-0650 v.Chr.0650-0625 v.Chr.0625-0600 v.Chr.0600-0575 v.Chr.0575-0550 v.Chr.0550-0525 v.Chr.0525-0500 v.Chr.0500-0475 v.Chr.0475-0450 v.Chr.0450-0425 v.Chr.0425-0400 v.Chr.0400-0375 v.Chr.0375-0350 v.Chr.0350-0325 v.Chr.0325-0300 v.Chr.0300-0275 v.Chr.0275-0250 v.Chr.0250-0225 v.Chr.0225-0200 v.Chr.0200-0175 v.Chr.0175-0150 v.Chr.0150-0125 v.Chr.0125-0100 v.Chr.0100-0075 v.Chr.0075-0050 v.Chr.0050-0025 v.Chr.
De kunst van de Kelten: glazen armbanden uit Manching

Als archeologen het hebben over de Kelten, bedoelen ze meestal de Hallstatt– en La Tène-culturen, ofwel de IJzertijdbeschaving van de mensen die tussen pakweg 800 en 50 v.Chr. leefden in een gebied dat als kernland de streek van Bourgondië, Lotharingen, Elzas, Baden-Württemberg, Beieren en Bohemen had. In Stuttgart zijn daarover momenteel twee tentoonstellingen, die samen worden aangeduid als “Die Welt der Kelten”.

De expositie over  de“Kostbarkeiten der Kunst” in het Altes Schloβ vond ik zelf vrij geslaagd, al haat ik het als voorwerpen in het halfdonker geheimzinnig liggen te zijn. De bezoeker krijgt vrij gedegen uitleg over de manier waarop kunsthistorici naar de ontwikkeling en functie van de Keltische voorwerpen kijken, waarbij een vraag als “is het eigenlijk wel kunst?” niet wordt geschuwd. Het belang is dat het idee dat de Kelten eigenlijk maar een soort primitieve imitaties maakten van de klassieke kunst, nog altijd bestaat. Het feit dat het in 1944 verschenen Early Celtic Art van Paul Jacobsthal nog altijd een standaardwerk is, bewijst dat er nog steeds betrekkelijk weinig onderzoek plaatsvindt.

Lees verder ““Die Welt der Kelten”, Stuttgart” →

Sapfo

On door Jona LenderinginKlassieken, Literatuur, Oude Griekenland1 reactie
Tijdvak: 625 v.Chr. - 575 v.Chr.
0625-0600 v.Chr.0600-0575 v.Chr.
Zeugma, "het zigeunermeisje"
Zeugma, “het zigeunermeisje”

We zaten in het café, we dronken bier en we hadden het over Sapfo. Een vriend die ik veel te weinig zie, flapte eruit dat hij Sapfo niet anders kende dan als “één grote lacune”.

Daar zit wat in. De Griekse dichteres leefde ruim zesentwintig eeuwen geleden en haar poëzie is niet altijd even populair geweest. Hoewel ze is geprezen door bijvoorbeeld Plato, die haar de “tiende muze” noemde, raakte ze uit de mode. Nu werden teksten destijds geschreven op papyrusrollen, die nogal slijtagegevoelig waren. Een tekst moest elke eeuw worden overgeschreven. Aangezien in de Romeinse tijd niemand het geld nog over had voor het kopiëren van haar onmodieuze gedichten, verdwenen ze. Wat we over hebben, zijn vooral fragmenten, die vaak heel erg kort zijn.

Lees verder “Sapfo” →